១៣. បុរិសការានុយោគវណ្ណនា

១២៣. កម្មានន្តិ កុសលាកុសលកម្មានំ. តគ្គហណេនេវ ហិ តំតំកិច្ចករណីយេ កិរិយានម្បិ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. និប្ផាទកប្បយោជកភាវេនាតិ ការកការាបកភាវេន.

១២៥. កម្មការកស្ស បុគ្គលស្ស យោ អញ្ញោ បុគ្គលោ ការកោ. តេនបីតិ ការកការកេនបិ. តស្សាតិ ការកការកស្ស. អញ្ញន្តិ អញ្ញំ កម្មំ. ឯវន្តិ ឥមិនា វុត្តប្បការេន. តេហិ តេហិ ការកេហិ បុគ្គលា វិយ អញ្ញានិ កម្មានិ ករីយន្តីតិ ទស្សេតិ. តេនាហ ‘‘កម្មវដ្ដស្ស អនុបច្ឆេទំ វទន្តី’’តិ. ឯវំ សន្តេ បុគ្គលស្ស ការកោ, កម្មស្ស ការកោតិ អយំ វិភាគោ ឥធ អនាមដ្ឋោ ហោតិ, តថា ច សតិ ការកបរម្បរាយ វចនំ វិរុជ្ឈេយ្យាតិ អាហ ‘‘បុគ្គលស្ស…បេ… វិចារេតព្ពមេត’’ន្តិ. តស្ស ការកន្តិ បុគ្គលស្ស ការកំ. ឥទញ្ចាតិ ន កេវលំ បុគ្គលការកស្ស កម្មការកតាបត្តិយេវ ទោសោ, អថ ខោ ឥទំ កម្មការកតាយ ការកបរម្បរាបជ្ជនម្បិ វិចារេតព្ពំ, ន យុជ្ជតីតិ អត្ថោ. បុគ្គលានញ្ហិ បដិបាដិយា ការកភាវោ ការកបរម្បរា.

១៧០. ឯកោ អន្តោតិ ‘‘គាហោ’’តិ សស្សតគាហសង្ខាតោ អន្តោតិ អត្ថោ.

១៧៦. សិយា អញ្ញោ, សិយា អនញ្ញោ, សិយា ន វត្តព្ពោ ‘‘អញ្ញោតិ វា អនញ្ញោតិ វា’’តិ, ឯវំ បវត្តនិគណ្ឋវាទសទិសត្តា សោ ឯវ ឯកោ នេវ សោ ហោតិ, ន អញ្ញោតិ លទ្ធិមត្តំ. តេនាហ ‘‘ឥទំ បន នត្ថេវា’’តិ. បរស្ស ឥច្ឆាវសេនេវាតិ បរវាទិនោ លទ្ធិវសេនេវ. ឯកំ អនិច្ឆន្តស្សាតិ ឯកំ ‘‘សោ ករោតិ, សោ បដិសំវេទេតី’’តិ គហណំ សស្សតទិដ្ឋិភយេន បដិក្ខិបន្តស្ស ឥតរំ ឧច្ឆេទគ្គហណំ អាបន្នំ. តញ្ច បដិក្ខិបន្តស្ស អញ្ញំ មិស្សកំ និច្ចានិច្ចគ្គហណំ, វិក្ខេបគ្គហណញ្ច អាបន្នំ. ការកវេទកិច្ឆាយ ឋត្វាតិ ស្វេវ ការកោ វេទកោ ចាតិ ឥមស្មិំ អាទាយេ ឋត្វា. តំតំអនិច្ឆាយាតិ តស្ស តស្ស វាទស្ស អសម្បដិច្ឆនេន. អាបន្នវសេនបីតិ អាបន្នគាហវសេនបិ អយំ អនុយោគោ វុត្តោតិ យោជនា. សព្ពេសំ អាបន្នត្តាតិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេន សព្ពេសំ វិកប្បានំ អនុក្កមេន អាបន្នត្តា នាយមនុយោគោ កតោតិ យោជនា. ឯកេកស្សេវាតិ តេសុ វិសុំ វិសុំ ឯកេកស្សេវ អាបន្នត្តា. តន្តិវសេន បន តេ វិកប្បា ឯកជ្ឈំ ទស្សេត្វាតិ អធិប្បាយោ. ឯកតោ យោជេតព្ពំ ចតុន្នម្បិ បញ្ហានំ ឯកតោ បុដ្ឋត្តា.

បុរិសការានុយោគវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

កល្យាណវគ្គោ និដ្ឋិតោ.