៧. ចតុក្កនយសំសន្ទនវណ្ណនា

៤៦-៥២. ឯកធម្មតោបីតិ សត្តបញ្ញាសាយ សច្ចិកដ្ឋេសុ ឯកធម្មតោបិ. ឯតេន តតោ សព្ពតោបិ បុគ្គលស្ស អញ្ញត្តាននុជាននំ ទស្សេតិ. តេនាហ អដ្ឋកថាយំ ‘‘សកលំ បរមត្ថសច្ចំ សន្ធាយា’’តិ. រូបាទិឯកេកធម្មវសេន នានុយុញ្ជិតព្ពោ អវយវព្យតិរេកេន សមុទាយស្ស អភាវតោ. យស្មា បន សមុទាយាវយវា ភិន្នសភាវា, តស្មា ‘‘សមុទាយតោ…បេ… និគ្គហារហោ សិយា’’តិ បរវាទិនោ អាសង្កមាហ. ឯតំ វចនោកាសន្តិ យទិបិ សត្តបញ្ញាសធម្មសមុទាយតោ បុគ្គលស្ស អញ្ញត្តំ ន ឥច្ឆតិ តព្ពិនិមុត្តស្ស សច្ចិកដ្ឋស្ស អភាវតោ, តទេកទេសតោ បនស្ស អនញ្ញត្តម្បិ ន ឥច្ឆតេវ. ន ហិ សមុទាយោ អវយវោ ហោតីតិ. តស្មា ‘‘តំ បដិក្ខិបតោ កិំ និគ្គហដ្ឋានន្តិ វត្តុំ មា លព្ភេថា’’តិ ទស្សេតុំ ‘‘អយញ្ចា’’តិអាទិ វុត្តំ. រូបាទិធម្មប្បភេទវិភាគមុខេនេវ អនវសេសតោ បុគ្គលោតិ គហណាការទស្សនវសេន បវត្តោ បឋមវិកប្បោ, ទុតិយោ បន អវិភាគតោ បរមត្ថសច្ចភាវសាមញ្ញេនាតិ អយំ ឥមេសំ ទ្វិន្នំ វិកប្បានំ វិសេសោ. ឥតីតិ វុត្តប្បការបរាមសនន្តិ អាហ ‘‘ឯវ’’ន្តិ.

សភាវវិនិព្ភោគតោតិ សភាវេន វិនិព្ភុជ្ជិតព្ពតោ. សភាវភិន្នោ ហិ ធម្មោ តទញ្ញធម្មតោ វិនិព្ភោគំ លភតិ. តេនាហ ‘‘រូបតោ អញ្ញសភាគត្តា’’តិ. រូបវជ្ជេតិ រូបធម្មវជ្ជេ. តីសុបីតិ ‘‘រូបស្មិំ បុគ្គលោ, អញ្ញត្រ រូបា, បុគ្គលស្មិំ រូប’’ន្តិ ឥមេសុ ឯវំ បវត្តេសុ តីសុបិ អនុយោគេសុ. សាសនិកោ ឯវាយំ បុគ្គលវាទីតិ កត្វា អាហ ‘‘ន ហិ សោ សក្កាយទិដ្ឋិំ ឥច្ឆតី’’តិ. ‘‘រូបវា’’តិ ឥមិនា រូបេន សកិញ្ចនតាវ ញាបីយតិ, ន រូបាយត្តវុត្តិតាតិ អាហ ‘‘អញ្ញត្រ រូបាតិ ឯត្ថ ច រូបវា បុគ្គលោតិ អយមត្ថោ សង្គហិតោ’’តិ.

ចតុក្កនយសំសន្ទនវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតា ច សំសន្ទនកថាវណ្ណនា.