១៣. តេរសមនយោ អសង្គហិតេនសម្បយុត្តវិប្បយុត្តបទវណ្ណនា

៤៤៨. យេហីតិ រូបក្ខន្ធធម្មាយតនាទីហិ. តីហិបិ ខន្ធាយតនាទិសង្គហេហិ. បុន យេហីតិ អរូបភវាទីហិ. ឱឡារិកាយតនានេវ ហោន្តិ អាយតនធាតុសង្គហេហិបិ អសង្គហិតត្តា. តេតិ ចតុវោការភវាទយោ. វុត្តាវសេសាតិ រូបក្ខន្ធធម្មាយតនាទីហិ អវសិដ្ឋា. សតិបិ អសង្គាហកត្តេ តេហិ អសង្គហិតានំ សម្បយោគោ ន សម្ភវតីតិ វេទនាក្ខន្ធាទយោ ឥធ តេរសមនយេ វិស្សជ្ជនំ ន រុហន្តិ នារោហន្តិ. តេនាហ អដ្ឋកថាយំ ‘‘វេទនាក្ខន្ធេន ហិ ខន្ធាទិវសេន រូបារូបធម្មា អសង្គហិតា ហោន្តិ, តេសញ្ច សម្បយោគោ នាម នត្ថី’’តិ (ធាតុ. ៤៤៨) អសង្គាហកា ឯវ ន ហោន្តិ អវិកលបញ្ចក្ខន្ធាទិសមុទាយភាវតោ.

តេតិ ‘‘ទុក្ខសច្ចាទី’’តិ អាទិ-សទ្ទេន វុត្តធម្មា. អសព្ព…បេ… សិយុំ អវិតក្កាវិចារាទិធម្មា វិយ. ន តេសំ វិប្បយោគោ នត្ថិ តព្ពិនិមុត្តស្ស ចិត្តុប្បាទស្ស សម្ភវតោ. វេទនាក្ខន្ធេន អសង្គហិតានំ អនារម្មណមិស្សកត្តា ន ‘‘វិប្បយោគស្ស អត្ថិតាយា’’តិ វុត្តំ. តថា ចាហ ‘‘រូបារូបធម្មា អសង្គហិតា’’តិ. ឧភយាភាវតោតិ សម្បយោគវិប្បយោគាភាវតោ. អនារម្មណសហិតសព្ពវិញ្ញាណតំធាតុសម្បយុត្តតទុភយធម្មា អចេតសិកចេតសិកលោកិយបទាទីនំ វសេន វេទិតព្ពា.

តេរសមនយអសង្គហិតេនសម្បយុត្តវិប្បយុត្តបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.