៣. តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៩២. តតិយេ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយាតិ សកគាមតោ អញ្ញស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា. ‘‘គាមន្តរំ គច្ឆេយ្យា’’តិ ហិ វចនតោ អញ្ញស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា ឯវ អាបត្តិ, ន សកគាមស្ស. អញ្ញោ ហិ គាមោ គាមន្តរំ. អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារន្តិ ឯត្ថ ឧបចារ-សទ្ទេន ឃរូបចារតោ បឋមលេឌ្ឌុបាតសង្ខាតំ បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ គហិតំ, ន តតោ ទុតិយលេឌ្ឌុបាតសង្ខាតោ ឧបចារោតិ អាហ ‘‘បរិក្ខេបារហដ្ឋាន’’ន្តិ. តេនេវ បាឡិយំ ‘‘ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា’’តិ វុត្តំ. អញ្ញថា យថា វិកាលគាមប្បវិសនសិក្ខាបទេ ‘‘បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កមន្តស្ស, អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តស្សា’’តិ (បាចិ. ៥១៣) វុត្តំ, ឯវមិធាបិ ‘‘បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា’’តិ វទេយ្យ. សង្ខេបតោ វុត្តមត្ថំ វិភជិត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘អបិចេត្ថា’’តិអាទិមាហ. វិហារស្ស ចតុគាមសាធារណត្តាតិ ឥមិនា ‘‘វិហារតោ ឯកំ គាមំ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ ឯត្ថ ការណមាហ. វិហារស្ស ចតុគាមសាធារណត្តាយេវ ហិ ចតូសុ គាមេសុ យំកិញ្ចិ ឯកំ គាមំ គន្តុំ វដ្ដតិ.

យត្ថាតិ យស្សំ នទិយំ. ‘‘បឋមំ បាទំ ឧត្តារេន្តិយា អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស, ទុតិយំ បាទំ ឧត្តារេន្តិយា អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សា’’តិ វចនតោ នទិំ ឱតរិត្វា បទសា ឧត្តរន្តិយា ឯវ អាបត្តីតិ អាហ ‘‘សេតុនា គច្ឆតិ, អនាបត្តី’’តិអាទិ. បរតីរមេវ អក្កមន្តិយា អនាបត្តីតិ នទិំ អនោតរិត្វា យាននាវាទីសុ អញ្ញតរេន គន្ត្វា បរតីរមេវ អក្កមន្តិយា អនាបត្តិ. ឧភយតីរេសុ វិចរន្តិ, វដ្ដតីតិ ឥទំ អសតិបិ នទីបារគមនេ ឧបរិ វក្ខមានស្ស វិនិច្ឆយស្ស ផលមត្តទស្សនត្ថំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. ឱរិមតីរមេវ អាគច្ឆតិ, អាបត្តីតិ បរតីរំ គន្តុកាមតាយ ឱតិណ្ណត្តា វុត្តំ. តមេវ តីរន្តិ តមេវ ឱរិមតីរំ. អនាបត្តីតិ បរតីរំ គន្តុកាមតាយ អភាវតោ អនាបត្តិ.

តាទិសេ អរញ្ញេតិ ‘‘ពហិឥន្ទខីលា សព្ពមេតំ អរញ្ញ’’ន្តិ (វិភ. ៥២៩) ឯវំ វុត្តលក្ខណេ អរញ្ញេ. អថ តាទិសស្សេវ អរញ្ញស្ស គហិតភាវោ កថំ វិញ្ញាយតីតិ អាហ ‘‘តេនេវា’’តិអាទិ. ឥមិនា ហិ អដ្ឋកថាវចនេន ឦទិសេបិ គាមសមីបេ ទស្សនូបចារេ វិជហិតេ សតិបិ សវនូបចារេ អាបត្តិ ហោតីតិ វិញ្ញាយតិ. មគ្គមូឡ្ហា ឧច្ចាសទ្ទំ ករោន្តីតិ អាហ ‘‘មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយា’’តិ. សទ្ទាយន្តិយាតិ សទ្ទំ ករោន្តិយា. បុរិមាយោតិ បុរេតរំ គច្ឆន្តិយោ. អញ្ញំ មគ្គំ គណ្ហាតីតិ មគ្គមូឡ្ហត្តា, ន ឱហាតុំ, តស្មា ទ្វិន្នម្បិ អនាបត្តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. អនន្តរាយេន ឯកភាវោ, គាមន្តរគមនាទីសុ អញ្ញតរតាបជ្ជនំ, អាបទាយ អភាវោតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.