២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ (ភិក្ខុនីវិភង្គវណ្ណនា)

១. បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៧៩. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌស្ស បឋមសិក្ខាបទេ ទ្វីសុ ជនេសូតិ អឌ្ឌការកេសុ ទ្វីសុ ជនេសុ. យោ កោចីតិ តេសុយេវ ទ្វីសុ យោ កោចិ, អញ្ញោ វា តេហិ អាណត្តោ. ទុតិយស្ស អារោចេតីតិ ឯត្ថាបិ ទ្វីសុ ជនេសុ យស្ស កស្សចិ ទុតិយស្ស កថំ យោ កោចិ អារោចេតីតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោតិ អាហ ‘‘ទុតិយស្ស អារោចេតីតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ’’តិ. គតិគតន្តិ ចិរកាលបវត្តំ.

អាបត្តីតិ អាបជ្ជនំ. សហ វត្ថុជ្ឈាចារាតិ វត្ថុវីតិក្កមេន សហ. សហយោគេ ករណវចនប្បសង្គេ ឥទំ និស្សក្កវចនំ. យន្តិ យំ ធម្មំ. និស្សារេតីតិ អាបន្នំ ភិក្ខុនិសង្ឃម្ហា និស្សារេតិ. ហេតុម្ហិ ចាយំ កត្តុវោហារោ. និស្សារណហេតុភូតោ ហិ ធម្មោ និស្សារណីយោតិ វុត្តោ. គីវាយេវ ហោតិ, ន បារាជិកំ អនាណត្តិយា គហិតត្តា. យថា ទាសទាសីវាបីអាទីនិ សម្បដិច្ឆិតុំ ន វដ្ដតិ, ឯវំ តេសំ អត្ថាយ អឌ្ឌករណម្បិ ន វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘អយំ អកប្បិយអឌ្ឌោ នាម, ន វដ្ដតី’’តិ.

ឯត្ថ ច សចេ អធិករណដ្ឋានំ គន្ត្វា ‘‘អម្ហាកំ ឯសោ ទាសោ, ទាសី, វាបី, ខេត្តំ, អារាមោ, អារាមវត្ថុ, គាវោ, អជា, កុក្កុដា’’តិអាទិនា វោហរតិ, អកប្បិយំ. ‘‘អយំ អម្ហាកំ អារាមិកោ, អយំ វាបី ឥត្ថន្នាមេន សង្ឃស្ស ភណ្ឌធោវនត្ថាយ ទិន្នា, ឥតោ ខេត្តតោ អារាមតោ ឧប្បជ្ជនកចតុបច្ចយា ឥតោ គាវិតោ មហិំសិតោ អជាតោ ឧប្បជ្ជនកគោរសា ឥត្ថន្នាមេន សង្ឃស្ស ទិន្នាតិ បុច្ឆិតេ វា អបុច្ឆិតេ វា វត្តុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. អនាកឌ្ឍិតាយ អឌ្ឌករណំ, អឌ្ឌបរិយោសានន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៨៣. ទុតិយេ មល្លគណភដិបុត្តគណាទិកន្តិអាទីសុ មល្លគណោ នាម នារាយនភត្តិកោ តត្ថ តត្ថ បានីយដ្ឋបនបោក្ខរណីខណនាទិបុញ្ញកម្មការកោ គណោ, ភដិបុត្តគណោ នាម កុមារភត្តិកគណោ. ធម្មគណោតិ សាសនភត្តិគណោ អនេកប្បការបុញ្ញកម្មការកគណោ វុច្ចតិ. គន្ធិកសេណីតិ អនេកប្បការសុគន្ធិវិកតិការកោ គណោ. ទុស្សិកសេណីតិ បេសការកគណោ. កប្បគតិកន្តិ កប្បិយភាវំ គតំ.

វុដ្ឋាបេន្តិយាតិ ឧបសម្បាទេន្តិយា. ‘‘ចោរិំ វុត្តនយេន អនាបុច្ឆា បព្ពាជេន្តិយា ទុក្កដ’’ន្តិ វទន្តិ. បណ្ណត្តិំ អជានន្តា អរិយាបិ វុដ្ឋាបេន្តីតិ វា កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិក្ខណេ វិបាកាព្យាកតសមង្គិតាវសេន វា ‘‘តិចិត្ត’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ចោរិតា, ចោរិសញ្ញា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា វុដ្ឋាបនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

ទុតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៩២. តតិយេ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយាតិ សកគាមតោ អញ្ញស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា. ‘‘គាមន្តរំ គច្ឆេយ្យា’’តិ ហិ វចនតោ អញ្ញស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា ឯវ អាបត្តិ, ន សកគាមស្ស. អញ្ញោ ហិ គាមោ គាមន្តរំ. អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារន្តិ ឯត្ថ ឧបចារ-សទ្ទេន ឃរូបចារតោ បឋមលេឌ្ឌុបាតសង្ខាតំ បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ គហិតំ, ន តតោ ទុតិយលេឌ្ឌុបាតសង្ខាតោ ឧបចារោតិ អាហ ‘‘បរិក្ខេបារហដ្ឋាន’’ន្តិ. តេនេវ បាឡិយំ ‘‘ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា’’តិ វុត្តំ. អញ្ញថា យថា វិកាលគាមប្បវិសនសិក្ខាបទេ ‘‘បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កមន្តស្ស, អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តស្សា’’តិ (បាចិ. ៥១៣) វុត្តំ, ឯវមិធាបិ ‘‘បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា’’តិ វទេយ្យ. សង្ខេបតោ វុត្តមត្ថំ វិភជិត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘អបិចេត្ថា’’តិអាទិមាហ. វិហារស្ស ចតុគាមសាធារណត្តាតិ ឥមិនា ‘‘វិហារតោ ឯកំ គាមំ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ ឯត្ថ ការណមាហ. វិហារស្ស ចតុគាមសាធារណត្តាយេវ ហិ ចតូសុ គាមេសុ យំកិញ្ចិ ឯកំ គាមំ គន្តុំ វដ្ដតិ.

យត្ថាតិ យស្សំ នទិយំ. ‘‘បឋមំ បាទំ ឧត្តារេន្តិយា អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស, ទុតិយំ បាទំ ឧត្តារេន្តិយា អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សា’’តិ វចនតោ នទិំ ឱតរិត្វា បទសា ឧត្តរន្តិយា ឯវ អាបត្តីតិ អាហ ‘‘សេតុនា គច្ឆតិ, អនាបត្តី’’តិអាទិ. បរតីរមេវ អក្កមន្តិយា អនាបត្តីតិ នទិំ អនោតរិត្វា យាននាវាទីសុ អញ្ញតរេន គន្ត្វា បរតីរមេវ អក្កមន្តិយា អនាបត្តិ. ឧភយតីរេសុ វិចរន្តិ, វដ្ដតីតិ ឥទំ អសតិបិ នទីបារគមនេ ឧបរិ វក្ខមានស្ស វិនិច្ឆយស្ស ផលមត្តទស្សនត្ថំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. ឱរិមតីរមេវ អាគច្ឆតិ, អាបត្តីតិ បរតីរំ គន្តុកាមតាយ ឱតិណ្ណត្តា វុត្តំ. តមេវ តីរន្តិ តមេវ ឱរិមតីរំ. អនាបត្តីតិ បរតីរំ គន្តុកាមតាយ អភាវតោ អនាបត្តិ.

តាទិសេ អរញ្ញេតិ ‘‘ពហិឥន្ទខីលា សព្ពមេតំ អរញ្ញ’’ន្តិ (វិភ. ៥២៩) ឯវំ វុត្តលក្ខណេ អរញ្ញេ. អថ តាទិសស្សេវ អរញ្ញស្ស គហិតភាវោ កថំ វិញ្ញាយតីតិ អាហ ‘‘តេនេវា’’តិអាទិ. ឥមិនា ហិ អដ្ឋកថាវចនេន ឦទិសេបិ គាមសមីបេ ទស្សនូបចារេ វិជហិតេ សតិបិ សវនូបចារេ អាបត្តិ ហោតីតិ វិញ្ញាយតិ. មគ្គមូឡ្ហា ឧច្ចាសទ្ទំ ករោន្តីតិ អាហ ‘‘មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយា’’តិ. សទ្ទាយន្តិយាតិ សទ្ទំ ករោន្តិយា. បុរិមាយោតិ បុរេតរំ គច្ឆន្តិយោ. អញ្ញំ មគ្គំ គណ្ហាតីតិ មគ្គមូឡ្ហត្តា, ន ឱហាតុំ, តស្មា ទ្វិន្នម្បិ អនាបត្តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. អនន្តរាយេន ឯកភាវោ, គាមន្តរគមនាទីសុ អញ្ញតរតាបជ្ជនំ, អាបទាយ អភាវោតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ចតុត្ថសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៩៤. ចតុត្ថេ ការកគណស្សាតិ ឧក្ខេបនីយកម្មការកគណស្ស. តេចត្តាលីសប្បភេទំ វត្តំ ខន្ធកេ អាវិ ភវិស្សតិ. នេត្ថារវត្តេតិ និត្ថរណហេតុម្ហិ វត្តេ. សេសំ ឧត្តានមេវ. ធម្មេន កម្មេន ឧក្ខិត្តតា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា ឱសារណន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

ចតុត្ថសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. បញ្ចមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧០១. បញ្ចមេ ឯតំ ន វុត្តន្តិ ‘‘ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ ឯតំ និយមនំ ន វុត្តំ. តន្តិ តំ និយមេត្វា អវចនំ. បាឡិយា សមេតីតិ ‘‘ឯកតោ អវស្សុតេ’’តិ អវិសេសេត្វា វុត្តបាឡិយា ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឥមាយ ច បាឡិយា សមេតិ. យទិ ហិ បុគ្គលស្ស អវស្សុតភាវោ នប្បមាណំ, កិំ ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី’’តិ ឥមិនា វចនេន, ‘‘អនាបត្តិ ឧភតោអនវស្សុតា ហោន្តិ, អនវស្សុតា បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឯត្តកមេវ វត្តព្ពំ សិយា. ‘‘ឧភតោអនវស្សុតា ហោន្តិ, អនវស្សុតោតិ ជានន្តី បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឥមស្ស ច អនាបត្តិវារស្ស អយមត្ថោ. ឧភោ ចេ អនវស្សុតា, សព្ពថាបិ អនាបត្តិ. អថ ភិក្ខុនី អនវស្សុតា សមានា អវស្សុតម្បិ ‘‘អនវស្សុតោ’’តិ សញ្ញាយ តស្ស ហត្ថតោ បដិគ្គណ្ហាតិ, ឯវម្បិ អនាបត្តិ. អថ សយំ អនវស្សុតាបិ អញ្ញំ អនវស្សុតំ វា អវស្សុតំ វា ‘‘អវស្សុតោ’’តិ ជានាតិ, ទុក្កដមេវ. វុត្តញ្ហេតំ អនន្តរសិក្ខាបទេ ‘‘កិស្ស ត្វំ អយ្យេ ន បដិគ្គណ្ហាសីតិ. អវស្សុតា អយ្យេតិ. ត្វំ បន អយ្យេ អវស្សុតាតិ. នាហំ អយ្យេ អវស្សុតា’’តិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ឧទកទន្តបោនតោ អញ្ញំ អជ្ឈោហរណីយំ, ឧភតោអវស្សុតតា, សហត្ថា គហណំ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

បញ្ចមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ឆដ្ឋសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧០៥. ឆដ្ឋេ បរិវារគាថាយ អយមត្ថោ. ន ទេតិ ន បដិគ្គណ្ហាតីតិ (បរិ. អដ្ឋ. ៤៨១) ន ឧយ្យោជិកា ទេតិ, នាបិ ឧយ្យោជិតា តស្សា ហត្ថតោ គណ្ហាតិ. បដិគ្គហោ តេន ន វិជ្ជតីតិ តេនេវ ការណេន ឧយ្យោជិកាយ ហត្ថតោ ឧយ្យោជិតាយ បដិគ្គហោ ន វិជ្ជតិ. អាបជ្ជតិ គរុកន្តិ ឯវំ សន្តេបិ អវស្សុតស្ស ហត្ថតោ បិណ្ឌគ្គហណេ ឧយ្យោជេន្តី សង្ឃាទិសេសាបត្តិំ អាបជ្ជតិ. តញ្ច បរិភោគបច្ចយាតិ តញ្ច បន អាបត្តិំ អាបជ្ជមានា តស្សា ឧយ្យោជិតាយ បរិភោគបច្ចយា អាបជ្ជតិ. តស្សា ហិ ភោជនបរិយោសានេ ឧយ្យោជិកាយ សង្ឃាទិសេសោ ហោតិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. មនុស្សបុរិសតា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា ខាទនីយំ ភោជនីយំ គហេត្វា ភុញ្ជាតិ ឧយ្យោជនា, តេន វចនេន គហេត្វា ឥតរិស្សា ភោជនបរិយោសានន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

ឆដ្ឋសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. សត្តមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧០៩. សត្តមេ កិន្នុមាវ សមណិយោតិ កិំ នុ ឥមា ឯវ សមណិយោ. តាសាហន្តិ តាសំ អហំ. សេសំ ឧត្តានមេវ.

សត្តមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧១៥. អដ្ឋមំ ឧត្តានត្ថមេវ.

៩. នវមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧២១. នវមេ វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកាតិ ខុទ្ទានុខុទ្ទកវជ្ជស្ស បដិច្ឆាទិកា. សមនុភាសនកម្មកាលេ ចេត្ថ ទ្វេ តិស្សោ ឯកតោ សមនុភាសិតព្ពា.

នវមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧២៧. ទសមំ ឧត្តានត្ថមេវ.

ភិក្ខុនីវិភង្គេ សង្ឃាទិសេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ និដ្ឋិតំ.