៩. ចម្បេយ្យក្ខន្ធកំ

កស្សបគោត្តភិក្ខុវត្ថុកថាវណ្ណនា

៣៨០. ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ ចម្បាយន្តិ ឯវំនាមកេ នគរេ. តស្ស ហិ នគរស្ស អារាមបោក្ខរណីអាទីសុ តេសុ តេសុ ឋានេសុ ចម្បករុក្ខាវ ឧស្សន្នា អហេសុំ, តស្មា ‘‘ចម្បា’’តិ សង្ខំ អគមាសិ. គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេតិ តស្ស ចម្បានគរស្ស អវិទូរេ គគ្គរាយ នាម រាជមហេសិយា ខណិតត្តា ‘‘គគ្គរា’’តិ លទ្ធវោហារា បោក្ខរណី អត្ថិ, តស្សា តីរេ សមន្តតោ នីលាទិបញ្ចវណ្ណកុសុមបដិមណ្ឌិតំ មហន្តំ ចម្បកវនំ, តស្មិំ ភគវា កុសុមគន្ធសុគន្ធេ ចម្បកវនេ វិហរតិ. តំ សន្ធាយ ‘‘គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ’’តិ វុត្តំ. តន្តិពទ្ធោតិ តន្តិ វុច្ចតិ ព្យាបារោ, តត្ថ ពទ្ធោ បសុតោ ឧស្សុក្កំ អាបន្នោតិ អត្ថោ, តស្មិំ អាវាសេ អកតំ សេនាសនំ ករោតិ, ជិណ្ណំ បដិសង្ខរោតិ, កតេ ឥស្សរោ ហោតីតិ អធិប្បាយោ. តេនាហ ‘‘តស្មិំ អាវាសេ កត្តព្ពត្តា តន្តិបដិពទ្ធោ’’តិ, កត្តព្ពកម្មេ ឧស្សាហមាបន្នោតិ អត្ថោ.

ញត្តិវិបន្នកម្មាទិកថាវណ្ណនា

៣៨៥-៣៨៧. បដិក្កោសន្តេសូតិ និវារេន្តេសុ. ហាបនំ វា អញ្ញថា ករណំ វា នត្ថីតិ ញត្តិកម្មស្ស ឯកាយ ឯវ ញត្តិយា កត្តព្ពត្តា តតោ ហាបនំ ន សម្ភវតិ, អនុស្សាវនាយ អភាវតោ បច្ឆា ញត្តិឋបនវសេន ទ្វីហិ ញត្តីហិ ករណវសេន ច អញ្ញថា ករណំ នត្ថិ.

ចតុវគ្គករណាទិកថាវណ្ណនា

៣៨៩. ឧក្ខេបនីយកម្មកតោ កម្មនានាសំវាសកោ, ឧក្ខិត្តានុវត្តកោ លទ្ធិនានាសំវាសកោ.

ទ្វេនិស្សារណាទិកថាវណ្ណនា

៣៩៥. អប្បត្តោ និស្សារណន្តិ ឯត្ថ និស្សារណកម្មំ នាម កុលទូសកានញ្ញេវ អនុញ្ញាតំ, អយញ្ច ‘‘ពាលោ ហោតិ អព្យត្តោ’’តិអាទិនា និទ្ទិដ្ឋោ កុលទូសកោ ន ហោតិ, តស្មា ‘‘អប្បត្តោ’’តិ វុត្តោ. យទិ ឯវំ កថំ សុនិស្សារិតោ ហោតីតិ? ពាលអព្យត្តតាទិយុត្តស្សបិ កម្មក្ខន្ធកេ ‘‘អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បព្ពាជនីយកម្មំ ករេយ្យា’’តិ (ចូឡវ. ២៧) វុត្តត្តា. តេនេវាហ ‘‘តញ្ចេស…បេ… តស្មា សុនិស្សារិតោ ហោតី’’តិ. តត្ថ តន្តិ បព្ពាជនីយកម្មំ. ឯសោតិ ‘‘ពាលោ’’តិអាទិនា និទ្ទិដ្ឋោ. អាវេណិកេន លក្ខណេនាតិ បព្ពាជនីយកម្មស្ស អាវេណិកភូតេន កុលទូសកភាវលក្ខណេន.

តញ្ចេ សង្ឃោ និស្សារេតិ, សុនិស្សារិតោតិ ឯត្ថ អធិប្បេតស្ស បព្ពាជនីយកម្មស្ស វសេន អត្ថំ ទស្សេត្វា ឥទានិ យទិ ‘‘តញ្ចេ សង្ឃោ និស្សារេតី’’តិ តជ្ជនីយាទិកម្មវសេន និស្សារណា អធិប្បេតា, តទា និស្សារណំ សម្បត្តោយេវ តជ្ជនីយាទិវសេន សុនិស្សារិតោតិ ព្យតិរេកមុខេន អត្ថំ ទស្សេតុំ បុន ‘‘តញ្ចេ សង្ឃោ និស្សារេតី’’តិ ឧល្លិង្គេត្វា អត្ថោ កថិតោ. នត្ថិ ឯតស្ស អបទានំ អវខណ្ឌនំ អាបត្តិបរិយន្តោតិ អនបទានោ. ឯកេកេនបិ អង្គេន និស្សារណា អនុញ្ញាតាតិ កម្មក្ខន្ធកេ អនុញ្ញាតា. សេសមេត្ថ បាឡិតោ អដ្ឋកថាតោ ច សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

ទ្វេនិស្សារណាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចម្បេយ្យក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.