២. ឧបោសថក្ខន្ធកំ

សន្និបាតានុជាននាទិកថាវណ្ណនា

១៣២. ឧបោសថក្ខន្ធកេ តរន្តិ ប្លវន្តិ ឯត្ថ ពាលាតិ តិត្ថំ. ឥតោតិ ឥមស្មិំ សាសនេ លទ្ធិតោ. តំ កថេន្តីតិ ‘‘ឥមស្មិំ នាម ទិវសេ មុហុត្តេ វា ឥទំ កត្តព្ព’’ន្តិអាទិនា កថេន្តិ.

១៣៤. ‘‘សុណាតុ មេ ភន្តេ’’តិអាទីសុ យំ វត្តព្ពំ, តំ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) វិត្ថារតោ អាគតមេវាតិ ន ឥធ វិត្ថារយិស្សាម, អត្ថិកេហិ បន តតោយេវ គហេតព្ពំ.

១៣៥. អាបជ្ជិត្វា វា វុដ្ឋិតោតិ ឯត្ថ អារោចិតាបិ អាបត្តិ អសន្តី នាម ហោតីតិ វេទិតព្ពំ. តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) វុត្តំ ‘‘យស្ស បន ឯវំ អនាបន្នា វា អាបត្តិ អាបជ្ជិត្វា ច បន វុដ្ឋិតា វា ទេសិតា វា អារោចិតា វា, តស្ស សា អាបត្តិ អសន្តី នាម ហោតី’’តិ. មុសាវាទោ នាម វចីភេទបច្ចយា ហោតីតិ អាហ ‘‘ន មុសាវាទលក្ខណេនា’’តិ. ភគវតោ បន វចនេនាតិ សម្បជានមុសាវាទេ កិំ ហោតិ? ‘‘ទុក្កដំ ហោតី’’តិ ឥមិនា វចនេន. វចីទ្វារេ អកិរិយសមុដ្ឋានា អាបត្តិ ហោតីតិ យស្មា យស្ស ភិក្ខុនោ អធម្មិកាយ បដិញ្ញាយ តុណ្ហីភូតស្ស និសិន្នស្ស មនោទ្វារេ អាបត្តិ នាម នត្ថិ, យស្មា បន អាវិ កាតព្ពំ ន អាវិ អកាសិ, តេនស្ស វចីទ្វារេ អកិរិយសមុដ្ឋានា អាបត្តិ ហោតិ.

វាចាតិ វាចាយ, យ-ការលោបេនាយំ និទ្ទេសោ. កេនចិ មនុជេន វាចាយ អនាលបន្តោតិ យោជេតព្ពំ. គិរំ នោ ច បរេ ភណេយ្យាតិ ‘‘ឥមេ សោស្សន្តី’’តិ បរបុគ្គលេ សន្ធាយ សទ្ទម្បិ ន និច្ឆារេយ្យ. អាបជ្ជេយ្យ វាចសិកន្តិ វាចតោ សមុដ្ឋិតំ អាបត្តិំ អាបជ្ជេយ្យ.

អន្តរាយករោតិ វិប្បដិសារវត្ថុតាយ បាមោជ្ជាទិសម្ភវំ និវារេត្វា បឋមជ្ឈានាទីនំ អធិគមាយ អន្តរាយករោ. តស្ស ភិក្ខុនោ ផាសុ ហោតីតិ អវិប្បដិសារមូលកានំ បាមោជ្ជាទីនំ វសេន តស្ស ភិក្ខុនោ សុខា បដិបទា សម្បជ្ជតីតិ អត្ថោ.

សន្និបាតានុជាននាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សីមានុជាននកថាវណ្ណនា

១៣៨. ឥតរោបីតិ សុទ្ធបំសុបព្ពតាទិំ សន្ធាយ វទតិ. ហត្ថិប្បមាណោ នាម បព្ពតោ ហេដ្ឋិមកោដិយា អឌ្ឍដ្ឋមរតនុព្ពេធោ. តស្មាតិ យស្មា ឯកេន ន វដ្ដតិ, តស្មា. ទ្វត្តិំសបលគុឡបិណ្ឌប្បមាណតា ថូលតាយ គហេតព្ពា, ន តុលគណនាយ. អន្តោសារមិស្សកានន្តិ អន្តោសាររុក្ខេហិ មិស្សកានំ. សូចិទណ្ឌកប្បមាណោតិ សីហឡទីបេ លេខនទណ្ឌប្បមាណោតិ វទន្តិ, សោ ច កនិដ្ឋង្គុលិបរិមាណោតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឯតន្តិ នវមូលសាខានិគ្គមនំ. បរភាគេ កិត្តេតុំ វដ្ដតីតិ ពហិ និក្ខមិត្វា ឋិតេសុ អដ្ឋសុ មគ្គេសុ ឯកិស្សា ទិសាយ ឯកំ, អបរាយ ឯកន្តិ ឯវំ ចតូសុ ឋានេសុ កិត្តេតុំ វដ្ដតិ.

យត្ថ កត្ថចិ ឧត្តរន្តិយា ភិក្ខុនិយា អន្តរវាសកោ តេមិយតីតិ សិក្ខាករណីយំ អាគតលក្ខណេន តិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេត្វា អន្តរវាសកំ អនុក្ខិបិត្វា តិត្ថេន វា អតិត្ថេន វា ឧត្តរន្តិយា ភិក្ខុនិយា ឯកទ្វង្គុលមត្តម្បិ អន្តរវាសកោ តេមិយតិ. ភិក្ខុនិយា ឯវ គហណញ្ចេត្ថ ភិក្ខុនីវិភង្គេ ភិក្ខុនិយា វសេន នទីលក្ខណស្ស បាឡិយំ អាគតត្តា តេនេវ នយេន ទស្សនត្ថំ កតំ. សីមំ ពន្ធន្តានំ និមិត្តំ ហោតីតិ អយំ វុត្តលក្ខណា នទី សមុទ្ទំ វា បវិសតុ តឡាកំ វា, បភវតោ បដ្ឋាយ និមិត្តំ ហោតិ. អជ្ឈោត្ថរិត្វា អាវរណំ បវត្តតិយេវាតិ អាវរណំ អជ្ឈោត្ថរិត្វា សន្ទតិយេវ. អប្បវត្តមានាតិ អសន្ទមានុទកា. អាវរណញ្ហិ បត្វា នទិយា យត្តកេ បទេសេ ឧទកំ អសន្ទមានំ សន្តិដ្ឋតិ, តត្ថ នទីនិមិត្តំ កាតុំ ន វដ្ដតិ. ឧបរិ សន្ទមានដ្ឋានេយេវ វដ្ដតិ, អសន្ទមានដ្ឋានេ បន ឧទកនិមិត្តំ កាតុំ វដ្ដតិ. ឋិតមេវ ហិ ឧទកនិមិត្តេ វដ្ដតិ, ន សន្ទមានំ. តេនេវាហ ‘‘បវត្តនដ្ឋានេ នទីនិមិត្តំ, អប្បវត្តនដ្ឋានេ ឧទកនិមិត្តំ កាតុំ វដ្ដតី’’តិ. នទិំ ភិន្ទិត្វាតិ មាតិកាមុខទ្វារេន នទីកូលំ ភិន្ទិត្វា. ឧក្ខេបិមន្តិ កូបតោ វិយ ឧក្ខិបិត្វា គហេតព្ពំ.

សិង្ឃាដកសណ្ឋានាតិ តិកោណរច្ឆាសណ្ឋានា. មុទិង្គសណ្ឋានាតិ មុទិង្គភេរី វិយ មជ្ឈេ វិត្ថតា ឧភោសុ កោដីសុ សង្កោដិតា ហោតិ. ឧបចារំ ឋបេត្វាតិ បច្ឆា សីមំ ពន្ធន្តានំ សីមាយ ឱកាសំ ឋបេត្វា. អន្តោនិមិត្តគតេហិ បនាតិ ឯកស្ស គាមស្ស ឧបឌ្ឍំ អន្តោ កត្តុកាមតាយ សតិ សព្ពេសំ អាគមនេ បយោជនំ នត្ថីតិ កត្វា វុត្តំ. អាគន្តព្ពន្តិ ច សាមីចិវសេន វុត្តំ, នាយំ និយមោ ‘‘អាគន្តព្ពមេវា’’តិ. តេនេវាហ ‘‘អាគមនម្បិ អនាគមនម្បិ វដ្ដតី’’តិ. អពទ្ធាយ ហិ សីមាយ នានាគាមខេត្តានំ នានាសីមសភាវត្តា តេសំ អនាគមនេបិ វគ្គកម្មំ ន ហោតិ, តស្មា អនាគមនម្បិ វដ្ដតិ. ពទ្ធាយ បន សីមាយ ឯកសីមភាវតោ បុន អញ្ញស្មិំ កម្មេ ករិយមានេ អន្តោ សីមគតេហិ អាគន្តព្ពមេវាតិ អាហ ‘‘អវិប្បវាសសីមា…បេ… អាគន្តព្ព’’ន្តិ. និមិត្តកិត្តនកាលេ អសោធិតាយបិ សីមាយ នេវត្ថិ ទោសោ និមិត្តកិត្តនស្ស អបលោកនាទីសុ អញ្ញតរាភាវតោ.

ភណ្ឌុកម្មាបុច្ឆនំ សន្ធាយ បព្ពជ្ជា-គហណំ. សុខករណត្ថន្តិ សព្ពេសំ សន្និបាតនបរិស្សមំ បហាយ អប្បតរេហិ សុខករណត្ថំ. ឯកវីសតិ ភិក្ខូ គណ្ហាតីតិ វីសតិវគ្គករណីយបរមត្តា សង្ឃកម្មស្ស កម្មារហេន សទ្ធិំ ឯកវីសតិ ភិក្ខូ គណ្ហាតិ. ឥទញ្ច និសិន្នានំ វសេន វុត្តំ. ហេដ្ឋិមន្តតោ ហិ យត្ថ ឯកវីសតិ ភិក្ខូ និសីទិតុំ សក្កោន្តិ, តត្តកេ បទេសេ សីមំ ពន្ធិតុំ វដ្ដតិ. ន សក្ខិស្សន្តីតិ អវិប្បវាសសីមាយ ពទ្ធភាវំ អសល្លក្ខេត្វា ‘‘សមានសំវាសកមេវ សមូហនិស្សាមា’’តិ វាយមន្តា ន សក្ខិស្សន្តិ. ពទ្ធាយ ហិ អវិប្បវាសសីមាយ តំ អសមូហនិត្វា ‘‘សមានសំវាសកសីមំ សមូហនិស្សាមា’’តិ កតាយបិ កម្មវាចាយ អសមូហតាវ ហោតិ សីមា. បឋមញ្ហិ អវិប្បវាសំ សមូហនិត្វា បច្ឆា សីមា សមូហនិតព្ពា. ឯករតនប្បមាណា សុវិញ្ញេយ្យតរា ហោតីតិ កត្វា វុត្តំ ‘‘ឯករតនប្បមាណា វដ្ដតី’’តិ. ឯកង្គុលមត្តាបិ សីមន្តរិកា វដ្ដតិយេវ. តត្តកេនបិ ហិ សីមា អសម្ភិន្នាវ ហោតិ.

អវសេសនិមិត្តានីតិ មហាសីមាយ ពាហិរបស្សេ និមិត្តានិ. ខណ្ឌសីមតោ បដ្ឋាយ ពន្ធនំ អាចិណ្ណំ, អាចិណ្ណករណេនេវ ច សម្មោហោ ន ហោតីតិ អាហ ‘‘ខណ្ឌសីមតោវ បដ្ឋាយ ពន្ធិតព្ពា’’តិ. កុដិគេហេតិ កុដិឃរេ, ភូមិឃរេតិ អត្ថោ. ឧទុក្ខលន្តិ ខុទ្ទកាវាដំ. និមិត្តំ ន កាតព្ពន្តិ តំ រាជិំ វា ឧទុក្ខលំ វា និមិត្តំ ន កាតព្ពំ.

ហេដ្ឋា ន ឱតរតីតិ ភិត្តិតោ ឱរំ និមិត្តានិ ឋបេត្វា កិត្តិតត្តា ហេដ្ឋា អាកាសប្បទេសំ ន ឱតរតិ. ហេដ្ឋាបិ ឱតរតីតិ សចេ ហេដ្ឋា អន្តោភិត្តិយំ ឯកវីសតិយា ភិក្ខូនំ ឱកាសោ ហោតិ, ឱតរតិ. ឱតរមានា ច ឧបរិសីមប្បមាណេន ន ឱតរតិ, សមន្តា ភិត្តិប្បមាណេន ឱតរតិ. ឱតរណានោតរណំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ សចេ ហេដ្ឋា ឯកវីសតិយា ភិក្ខូនំ ឱកាសោ ហោតិ, ឱតរតិ. នោ ចេ, ន ឱតរតីតិ អធិប្បាយោ. សព្ពោ បាសាទោ សីមដ្ឋោ ហោតីតិ ឧបរិមតលេន សទ្ធិំ ឯកាពទ្ធភិត្តិកោ វា ហោតុ មា វា, សព្ពោបិ បាសាទោ សីមដ្ឋោវ ហោតិ.

តាលមូលកបព្ពតេតិ តាលមូលសទិសេ បព្ពតេ. សោ ច ហេដ្ឋា មហន្តោ ហុត្វា អនុបុព្ពេន តនុកោ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. បណវសណ្ឋានោ មជ្ឈេ តនុកោ ហោតិ មូលេ អគ្គេ ច វិត្ថតោ. ហេដ្ឋា វា មជ្ឈេ វាតិ មុទិង្គសណ្ឋានស្ស ហេដ្ឋា បណវសណ្ឋានស្ស មជ្ឈេ. អាកាសបព្ភារន្តិ ភិត្តិយា អបរិក្ខិត្តបព្ភារំ. អន្តោលេណំ ហោតីតិ បព្ពតស្ស អន្តោ លេណំ ហោតិ. សីមាមាឡកេតិ ខណ្ឌសីមាមាឡកេ. មហាសីមំ សោធេត្វា វា កម្មំ កាតព្ពន្តិ មហាសីមគតា ភិក្ខូ ហត្ថបាសំ វា អានេតព្ពា, សីមតោ វា ពហិ កាតព្ពាតិ អធិប្បាយោ. គណ្ឋិបទេសុ បន ‘‘មហាសីមគតេហិ ភិក្ខូហិ តំ សាខំ វា បារោហំ វា អនាមសិត្វា ឋាតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ’’តិ វុត្តំ, តំ ន គហេតព្ពំ. បុរិមនយេបីតិ ខណ្ឌសីមាយ ឧដ្ឋហិត្វា មហាសីមាយ ឱណតរុក្ខេបិ. ឧក្ខិបាបេត្វា កាតុំ ន វដ្ដតីតិ ខណ្ឌសីមាយ អន្តោ ឋិតត្តា រុក្ខស្ស តត្ថ ឋិតោ ហត្ថបាសំយេវ អានេតព្ពោតិ ឧក្ខិបាបេត្វា កាតុំ ន វដ្ដតិ.

១៤០. បារយតីតិ អជ្ឈោត្ថរតិ. បារាតិ សីមាបេក្ខោ ឥត្ថិលិង្គនិទ្ទេសោ. អស្សាតិ ភវេយ្យ. ឥធាធិប្បេតនាវាយ បមាណំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យា សព្ពន្តិមេន បរិច្ឆេទេន…បេ… តយោ ជនេ វហតី’’តិ. ឥមិនា ច វុត្តប្បមាណតោ ខុទ្ទកា នាវា វិជ្ជមានាបិ ឥធ អសន្តបក្ខំ ភជតីតិ ទីបេតិ. អវស្សំ លព្ភនេយ្យា ធុវនាវាវ ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. រុក្ខំ ឆិន្ទិត្វា កតោតិ បាឋសេសោ. បរតីរេ សម្មុខដ្ឋានេតិ ឱរិមតីរេ សព្ពបរិយន្តនិមិត្តស្ស សម្មុខដ្ឋានេ. សព្ពនិមិត្តានំ អន្តោ ឋិតេ ភិក្ខូ ហត្ថបាសគតេ កត្វាតិ ឯត្ថ សចេ ឯកំ គាមខេត្តំ ហោតិ, ឧភោសុ តីរេសុ សព្ពនិមិត្តានំ អន្តោ ឋិតេ ភិក្ខូ ហត្ថបាសគតេ កត្វា សម្មន្និតព្ពា. នានាគាមក្ខេត្តំ ចេ, សមានសំវាសកសីមាពន្ធនកាលេ អនាគន្តុម្បិ វដ្ដតិ. អវិប្បវាសសីមាសម្មុតិយំ បន អាគន្តព្ពមេវ. យស្មា ឧភោសុ តីរេសុ និមិត្តកិត្តនមត្តេន ទីបកោ សង្គហិតោ នាម ន ហោតិ, តស្មា ទីបកេបិ និមិត្តានិ វិសុំ កិត្តេតព្ពានេវាតិ អាហ ‘‘ទីបកស្ស ឱរិមន្តេ ច បារិមន្តេ ច និមិត្តំ កិត្តេតព្ព’’ន្តិ. ទីបកសិខរន្តិ ទីបកមត្ថកំ. បព្ពតសណ្ឋានាតិ ទីបកស្ស ឯកតោ អធិកតរត្តា វុត្តំ.

សីមានុជាននកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឧបោសថាគារាទិកថាវណ្ណនា

១៤២. វត្ថុវសេន វុត្តន្តិ ‘‘មយញ្ចម្ហា អសម្មតាយ ភូមិយា និសិន្នា បាតិមោក្ខំ អស្សុម្ហា’’តិ វត្ថុម្ហិ បាតិមោក្ខសវនស្ស អាគតត្តា វុត្តំ. ឧបោសថប្បមុខំ នាម ឧបោសថាគារស្ស សម្មុខដ្ឋានំ. បាឡិយំ ‘‘បឋមំ និមិត្តា កិត្តេតព្ពា’’តិ ឯត្តកមេវ វត្វា សីមាសម្មុតិយំ វិយ ‘‘បព្ពតនិមិត្តំ បាសាណនិមិត្ត’’ន្តិអាទិនា វិសេសេត្វា និមិត្តានំ អទស្សិតត្តា ‘‘ខុទ្ទកានិ វា…បេ… យានិ កានិចិ និមិត្តានី’’តិ វុត្តំ. កិត្តេតុំ វដ្ដតីតិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ.

អវិប្បវាសសីមានុជាននកថាវណ្ណនា

១៤៤. អស្សាតិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស. ទ្វេបិ សីមាយោតិ បឋមំ វុត្តា អវិប្បវាសសីមា សមានសំវាសកសីមា ច. ន កម្មវាចំ វគ្គំ ករោន្តីតិ កម្មវាចំ ន ភិន្ទន្តិ, កម្មំ ន កោបេន្តីតិ អធិប្បាយោ. ឯត្ថាតិ ‘‘ឋបេត្វា គាមញ្ច គាមូបចារញ្ចា’’តិ ឯត្ថ. គាមញ្ច គាមូបចារញ្ច ន ឱត្ថរតីតិ ‘‘ឋបេត្វា គាមញ្ច គាមូបចារញ្ចា’’តិ វុត្តត្តា. សីមាសង្ខ្យមេវ គច្ឆតីតិ អវិប្បវាសសីមាសង្ខំ គច្ឆតិ. ឯកម្បិ កុលំ បវិដ្ឋំ វាតិ អភិនវកតគេហេសុ សព្ពបឋមំ ឯកម្បិ កុលំ បវិដ្ឋំ អត្ថិ. អគតំ វាតិ បោរាណកគាមេ អញ្ញេសុ គេហានិ ឆឌ្ឌេត្វា គតេសុ ឯកម្បិ កុលំ អគតំ អត្ថិ.

អវិប្បវាសសីមា ន សមូហន្តព្ពាតិ មហាសីមំ សន្ធាយ វទតិ. និរាសង្កដ្ឋានេសុ ឋត្វាតិ ចេតិយង្គណាទីនំ ខណ្ឌសីមាយ អនោកាសត្តា វុត្តំ. ខណ្ឌសីមញ្ហិ ពន្ធន្តា តាទិសំ ឋានំ បហាយ អញ្ញស្មិំ វិវិត្តេ ឱកាសេ ពន្ធន្តិ. អប្បេវ នាម សមូហនិតុំ សក្ខិស្សន្តីតិ អវិប្បវាសសីមំយេវ សមូហនិតុំ សក្ខិស្សន្តិ, ន ខណ្ឌសីមំ. បដិពន្ធិតុំ បន ន សក្ខិស្សន្តេវាតិ ខណ្ឌសីមាយ អញ្ញាតត្តា ន សក្ខិស្សន្តិ. ន សមូហនិតព្ពាតិ ខណ្ឌសីមំ អជានន្តេហិ ន សមូហនិតព្ពា. ឧបោសថស្ស វិសុំ គហិតត្តា អវសេសកម្មវសេន សមានសំវាសតា វេទិតព្ពា.

គាមសីមាទិកថាវណ្ណនា

១៤៧. អបរិច្ឆិន្នាយាតិ ពទ្ធសីមាវសេន អកតបរិច្ឆេទាយ. យេន កេនចិ ខណិត្វា អកតោតិ អន្តមសោ តិរច្ឆានេនបិ ខណិត្វា អកតោ. តស្ស អន្តោហត្ថបាសំ វិជហិត្វា ឋិតោ កម្មំ កោបេតីតិ ឥមិនា ពហិបរិច្ឆេទតោ យត្ថ កត្ថចិ ឋិតោ កម្មំ ន កោបេតីតិ ទីបេតិ. យំ បន វុត្តំ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) ‘‘បរិច្ឆេទព្ភន្តរេ ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា ឋិតោបិ បរិច្ឆេទតោ ពហិ អញ្ញំ តត្តកំយេវ បរិច្ឆេទំ អនតិក្កមិត្វា ឋិតោបិ កម្មំ កោបេតិ, ឥទំ សព្ពអដ្ឋកថាសុ សន្និដ្ឋាន’’ន្តិ, តត្ថ ‘‘អញ្ញំ តត្តកំយេវ បរិច្ឆេទំ អនតិក្កមិត្វា ឋិតោបិ កម្មំ កោបេតី’’តិ ឥទំ នេវ បាឡិយំ, ន អដ្ឋកថាយំ ឧបលព្ភតិ. យទិ ចេតំ ទ្វិន្នំ សង្ឃានំ វិសុំ ឧបោសថាទិកម្មករណាធិការេ វុត្តត្តា ឧទកុក្ខេបតោ ពហិ អញ្ញំ ឧទកុក្ខេបំ អនតិក្កមិត្វា ឧបោសថាទិករណត្ថំ ឋិតោ សង្ឃោ សីមាសម្ភេទសម្ភវតោ កម្មំ កោបេតីតិ ឥមិនា អធិប្បាយេន វុត្តំ សិយា, ឯវំ សតិ យុជ្ជេយ្យ. តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយ លីនត្ថប្បកាសនិយំ វុត្តំ ‘‘អញ្ញំ តត្តកំយេវ បរិច្ឆេទន្តិ ទុតិយំ ឧទកុក្ខេបំ អនតិក្កន្តោបិ កោបេតិ. កស្មា? អត្តនោ ឧទកុក្ខេបសីមាយ បរេសំ ឧទកុក្ខេបសីមាយ អជ្ឈោត្ថដត្តា សីមាសម្ភេទោ ហោតិ, តស្មា កោបេតី’’តិ. ‘‘ឥទំ សព្ពអដ្ឋកថាសុ សន្និដ្ឋាន’’ន្តិ ច ឥមិនា អធិប្បាយេន វុត្តន្តិ គហេតព្ពំ សព្ពាសុបិ អដ្ឋកថាសុ សីមាសម្ភេទស្ស អនិច្ឆិតត្តា. តេនេវ ហិ ‘‘អត្តនោ ច អញ្ញេសញ្ច ឧទកុក្ខេបបរិច្ឆេទស្ស អន្តរា អញ្ញោ ឧទកុក្ខេបោ សីមន្តរិកត្ថាយ ឋបេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ. អញ្ញេ បនេត្ថ អញ្ញថាបិ បបញ្ចេន្តិ, តំ ន គហេតព្ពំ.

សព្ពត្ថ សង្ឃោ និសីទតីតិ ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វា និសីទតិ. ឧទកុក្ខេបសីមាកម្មំ នត្ថីតិ យស្មា សព្ពោបិ នទីបទេសោ ភិក្ខូហិ អជ្ឈោត្ថដោ, តស្មា សមន្តតោ នទិយា អភាវា ឧទកុក្ខេបេ បយោជនំ នត្ថិ. ឧទកុក្ខេបប្បមាណា សីមន្តរិកា សុវិញ្ញេយ្យតរា ហោតិ, សីមាសម្ភេទសង្កា ន ច សិយាតិ សាមីចិទស្សនត្ថំ ‘‘អញ្ញោ ឧទកុក្ខេបោ សីមន្តរិកត្ថាយ ឋបេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ. យត្តកេន បន សីមាសម្ភេទោ ន ហោតិ, តត្តកំ ឋបេតុំ វដ្ដតិយេវ. តេនេវាហុ បោរាណា ‘‘យត្តកេន សីមាសង្ករោ ន ហោតិ, តត្តកម្បិ ឋបេតុំ វដ្ដតី’’តិ. ឩនកំ បន ន វដ្ដតីតិ ឥទម្បិ ឧទកុក្ខេបសីមាយ បរិសវសេន វឌ្ឍនតោ សីមាសម្ភេទសង្កា សិយាតិ តំនិវារណត្ថមេវ វុត្តំ.

គច្ឆន្តិយា បន នាវាយ កាតុំ ន វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ឧទកុក្ខេបមនតិក្កមិត្វា បរិវត្តមានាយ កាតុំ វដ្ដតីតិ វេទិតព្ពំ. សីមំ វា សោធេត្វាតិ ឯត្ថ សីមសោធនំ នាម គាមសីមាទីសុ ឋិតានំ ហត្ថបាសានយនាទិ. ‘‘នទិំ វិនាសេត្វា តឡាកំ ករោន្តី’’តិ វុត្តមេវត្ថំ វិភាវេតិ ‘‘ហេដ្ឋា បាឡិ ពទ្ធា’’តិ, ហេដ្ឋានទិំ អាវរិត្វា បាឡិ ពទ្ធាតិ អត្ថោ. ឆឌ្ឌិតមោទកន្តិ តឡាករក្ខណត្ថំ ឯកមន្តេន ឆឌ្ឌិតមុទកំ. ទេវេ អវស្សន្តេតិ ទុព្ពុដ្ឋិកាលេ វស្សានេបិ ទេវេ អវស្សន្តេ. ឧប្បតិត្វាតិ ឧត្តរិត្វា. គាមនិគមសីមំ ឱត្ថរិត្វា បវត្តតីតិ វុត្តប្បការេ វស្សកាលេ ចត្តារោ មាសេ អព្ពោច្ឆិន្នា បវត្តតិ. វិហារសីមន្តិ ពទ្ធសីមំ សន្ធាយ វទតិ.

អគមនបថេតិ យត្ថ តទហេវ គន្ត្វា បច្ចាគន្តុំ ន សក្កា ហោតិ, តាទិសេ បទេសេ អរញ្ញសីមាសង្ខមេវ គច្ឆតីតិ សត្តព្ភន្តរសីមំ សន្ធាយ វទតិ. តេសន្តិ មច្ឆពន្ធានំ. គមនបរិយន្តស្ស ឱរតោតិ គមនបរិយន្តស្ស ឱរិមភាគេ ទីបកំ បព្ពតញ្ច សន្ធាយ វុត្តំ, ន សមុទ្ទប្បទេសំ.

១៤៨. សំសដ្ឋវិដបាតិ ឥមិនា អញ្ញមញ្ញស្ស អាសន្នតំ ទីបេតិ. ពទ្ធា ហោតីតិ បច្ឆិមទិសាភាគេ សីមំ សន្ធាយ វុត្តំ. តស្សា បទេសន្តិ យត្ថ ឋត្វា ភិក្ខូហិ កម្មំ កាតុំ សក្កា ហោតិ, តាទិសំ បទេសំ. យត្ថ បន ឋិតេហិ កម្មំ កាតុំ ន សក្កា ហោតិ, តាទិសំ បទេសំ អន្តោករិត្វា ពន្ធន្តា សីមាយ សីមំ សម្ភិន្ទន្តិ នាម. ទ្វិន្នំ សីមានំ និមិត្តំ ហោតីតិ និមិត្តស្ស សីមតោ ពាហិរត្តា សីមាសម្ភេទោ ន ហោតីតិ វុត្តំ. សីមាសង្ករំ ករោតីតិ វឌ្ឍិត្វា សីមប្បទេសំ បវិដ្ឋេ ទ្វិន្នំ សីមានំ គតដ្ឋានស្ស ទុវិញ្ញេយ្យត្តា វុត្តំ, ន បន តត្ថ កម្មំ កាតុំ ន វដ្ដតីតិ ទស្សនត្ថំ. ន ហិ សីមា តត្តកេន អសីមា ហោតិ, ទ្វេ បន សីមា បច្ឆា វឌ្ឍិតេន រុក្ខេន អជ្ឈោត្ថដត្តា ឯកាពទ្ធា ហោន្តិ, តស្មា ឯកត្ថ ឋត្វា កម្មំ ករោន្តេហិ ឥតរំ សោធេត្វា កាតព្ពំ.

គាមសីមាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឧបោសថភេទាទិកថាវណ្ណនា

១៤៩. អធម្មេន វគ្គំ ឧបោសថកម្មន្តិ ឯត្ថ យត្ថ ចត្តារោ វសន្តិ, តត្ថ បាតិមោក្ខុទ្ទេសោ អនុញ្ញាតោ. យត្ថ ទ្វេ វា តយោ វា វសន្តិ, តត្ថ បារិសុទ្ធិឧបោសថោ. ឥធ បន តថា អកត្វា ចតុន្នំ វសនដ្ឋានេ បារិសុទ្ធិឧបោសថស្ស កតត្តា តិណ្ណំ វសនដ្ឋានេ ច បាតិមោក្ខស្ស ឧទ្ទិដ្ឋត្តា ‘‘អធម្មេនា’’តិ វុត្តំ. យស្មា សព្ពេវ ន សន្និបតិំសុ, ឆន្ទបារិសុទ្ធិ ច សង្ឃមជ្ឈំយេវ អាគច្ឆតិ, ន គណមជ្ឈំ, តស្មា ‘‘វគ្គ’’ន្តិ វុត្តំ.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា

១៥០. ឯវមេតំ ធារយាមីតិ ‘‘សុតា ខោ បនាយស្មន្តេហី’’តិ ឯត្ថ ‘‘ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ វត្វា ‘‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទានំ, សុតា ខោ បនាយស្មន្តេហិ ចត្តារោ បារាជិកា ធម្មា’’តិ វត្តព្ពំ. តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) ‘‘តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា, ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ…បេ… តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ វត្វា ‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទាន’ន្តិអាទិនា នយេន អវសេសេ សុតេន សាវិតេ ឧទ្ទិដ្ឋោ ហោតី’’តិ វុត្តំ. សុតេនាតិ សុតបទេន. សវរភយន្តិ វនចរកភយំ. តេនាហ ‘‘អដវិមនុស្សភយ’’ន្តិ. ‘‘អវសេសំ សុតេន សាវេតព្ព’’ន្តិ វចនតោ និទានុទ្ទេសេ អនិដ្ឋិតេ សុតេន សាវេតព្ពំ នាម នត្ថីតិ អាហ ‘‘ទុតិយាទីសុ ឧទ្ទេសេសូ’’តិ. ឧទ្ទិដ្ឋឧទ្ទេសាបេក្ខញ្ហិ អវសេសគ្គហណំ, តស្មា និទានេ ឧទ្ទិដ្ឋេ បារាជិកុទ្ទេសាទីសុ យស្មិំ វិប្បកតេ អន្តរាយោ ឧប្បជ្ជតិ, តេន សទ្ធិំ អវសេសំ សុតេន សាវេតព្ពំ.

តីហិបិ វិធីហីតិ ឱសារណកថនសរភញ្ញេហិ. ឯត្ថ ច អត្ថំ ភណិតុកាមតាយ សុត្តស្ស ឱសារណា ឱសារណំ នាម. តស្សេវ អត្ថប្បកាសនា កថនំ នាម. សុត្តស្ស តទត្ថស្ស វា សរេន ភណនំ សរភញ្ញំ នាម. សជ្ឈាយំ អធិដ្ឋហិត្វាតិ ‘‘សជ្ឈាយំ ករោមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា. ឱសារេត្វា បន កថេន្តេនាតិ បឋមំ ឧស្សារេត្វា បច្ឆា អត្ថំ កថេន្តេន. មនុស្សានំ បន ‘‘ភណាហី’’តិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ឧច្ចតរេ និសិន្នេនបិ មនុស្សានំ ភណាហីតិ វិសេសេត្វាយេវ វត្តុំ វដ្ដតិ, អវិសេសេត្វា បន ន វដ្ដតិ. សជ្ឈាយំ ករោន្តេនាតិ យត្ថ កត្ថចិ និសីទិត្វា សជ្ឈាយំ ករោន្តេន. ថេរោតិ យោ កោចិ អត្តនា វុឌ្ឍតរោ. ឯកំ អាបុច្ឆិត្វាតិ ឯកំ វុឌ្ឍតរំ អាបុច្ឆិត្វា. អបរោ អាគច្ឆតីតិ អបរោ តតោបិ វុឌ្ឍតរោ អាគច្ឆតិ.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បាតិមោក្ខុទ្ទេសកអជ្ឈេសនាទិកថាវណ្ណនា

១៥៥. ចោទនាវត្ថុ នាម ឯកំ នគរំ. សង្ឃឧបោសថាទិភេទេន នវវិធន្តិ សង្ឃេ ឧបោសថោ គណេ ឧបោសថោ បុគ្គលេ ឧបោសថោតិ ឯវំ ការកវសេន តយោ, សុត្តុទ្ទេសោ បារិសុទ្ធិឧបោសថោ អធិដ្ឋានុបោសថោតិ ឯវំ កត្តព្ពាការវសេន តយោ, ចាតុទ្ទសិកោ បន្នរសិកោ សាមគ្គីឧបោសថោតិ ឯវំ ទិវសវសេន តយោតិ នវវិធំ. ចតុព្ពិធំ ឧបោសថកម្មន្តិ អធម្មេន វគ្គំ ឧបោសថកម្មំ, អធម្មេន សមគ្គំ ឧបោសថកម្មំ, ធម្មេន វគ្គំ ឧបោសថកម្មំ, ធម្មេន សមគ្គំ ឧបោសថកម្មន្តិ ឯវំ ចតុព្ពិធម្បិ ឧបោសថកម្មំ. ទុវិធំ បាតិមោក្ខន្តិ ភិក្ខុបាតិមោក្ខំ ភិក្ខុនីបាតិមោក្ខន្តិ ទុវិធំ បាតិមោក្ខំ. នវវិធំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសន្តិ ភិក្ខូនំ បញ្ច ឧទ្ទេសា, ភិក្ខុនីនំ ឋបេត្វា អនិយតុទ្ទេសំ អវសេសា ចត្តារោតិ នវវិធំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសំ.

បក្ខគណនាទិឧគ្គហណានុជាននកថាវណ្ណនា

១៥៨-១៦១. សមន្នាហរថាតិ សល្លក្ខេថ. បរិយេសិតព្ពានីតិ ភិក្ខាចារេន បរិយេសិតព្ពានិ.

ទិសំគមិកាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា

១៦៣. ឧតុវស្សេយេវាតិ ហេមន្តគិម្ហេសុយេវ.

បារិសុទ្ធិទានកថាវណ្ណនា

១៦៤. យេន កេនចិ អង្គបច្ចង្គេន វិញ្ញាបេតីតិ មនសា ចិន្តេត្វា ហត្ថប្បយោគាទិនា យេន កេនចិ វិញ្ញាបេតិ. សង្ឃោ នប្បហោតីតិ ទ្វិន្នំ ទ្វិន្នំ អន្តរា ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វា បដិបាដិយា ឋាតុំ នប្បហោតិ. ឥតរា បន ពិឡាលសង្ខលិកបារិសុទ្ធិ នាមាតិ ឯត្ថ កេចិ វទន្តិ ‘‘ពិឡាលសង្ខលិកា ពទ្ធាវ ហោតិ អន្តោគេហេ ឯវ សម្បយោជនត្តា, យថា សា ន កត្ថចិ គច្ឆតិ, តថា សាបិ ន គច្ឆតីតិ អធិប្បាយោ. ឥតរថា វិសេសនំ និរត្ថកំ ហោតី’’តិ. អបរេ បន ‘‘យថា ពហូហិ មនុស្សេហិ ឯកស្ស ពិឡាលស្ស អត្តនោ អត្តនោ សង្ខលិកា គីវាយ អាពទ្ធា ពិឡាលេ គច្ឆន្តេ គច្ឆន្តិ អាពទ្ធត្តា, ន អញ្ញស្មិំ ពិឡាលេ គច្ឆន្តេ គច្ឆន្តិ អនាពទ្ធត្តា, ឯវមេវស្ស ភិក្ខុស្ស ពហូហិ សង្ខលិកសទិសា ឆន្ទបារិសុទ្ធិ ទិន្នា, សា តស្មិំ ភិក្ខុស្មិំ គច្ឆន្តេ គច្ឆតិ តស្មិំ សង្ខលិកា វិយ អាពទ្ធត្តា, ន អញ្ញស្មិំ អនាពទ្ធត្តា’’តិ វទន្តិ. សព្ពម្បេតំ ន សារតោ បច្ចេតព្ពំ. អយំ បនេត្ថ សារោ – យថា សង្ខលិកាយ បឋមវលយំ ទុតិយំយេវ វលយំ បាបុណាតិ, ន តតិយំ, ឯវមយម្បិ បារិសុទ្ធិទាយកេន យស្ស ទិន្នា, តតោ អញ្ញត្ថ ន គច្ឆតីតិ សង្ខលិកសទិសត្តា ‘‘ពិឡាលសង្ខលិកា’’តិ វុត្តា. ពិឡាលសង្ខលិកគហណញ្ចេត្ថ យាសំ កាសញ្ចិ សង្ខលិកានំ ឧបលក្ខណមត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ.

ឆន្ទទានកថាវណ្ណនា

១៦៥. ‘‘សន្តិ សង្ឃស្ស ករណីយានី’’តិ វត្តព្ពេ វចនវិបល្លាសេន ‘‘ករណីយ’’ន្តិ វុត្តំ. តស្ស សម្មុតិទានកិច្ចំ នត្ថិ. ‘‘ហត្ថបាសំ អានេតព្ពោយេវា’’តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ.

សង្ឃុបោសថាទិកថាវណ្ណនា

១៦៨. សង្ឃសន្និបាតតោ បឋមំ កាតព្ពំ បុព្ពករណន្តិ វុត្តំ, បុព្ពករណតោ បច្ឆា កាតព្ពម្បិ ឧបោសថកម្មតោ បឋមំ កាតព្ពត្តា បុព្ពកិច្ចន្តិ វុត្តំ. ឧភយម្បិ ចេតំ ឧបោសថកម្មតោ បឋមំ កត្តព្ពត្តា កត្ថចិ បុព្ពកិច្ចមិច្ចេវ វោហរីយតិ ‘‘កិំ សង្ឃស្ស បុព្ពកិច្ច’’ន្តិអាទីសុ វិយ.

ឧបោសថោតិ តីសុ ឧបោសថទិវសេសុ អញ្ញតរទិវសោ. តស្មិញ្ហិ សតិ ឥទំ សង្ឃស្ស ឧបោសថកម្មំ បត្តកល្លំ នាម ហោតិ, នាសតិ. យថាហ ‘‘ន ច, ភិក្ខវេ, អនុបោសថេ ឧបោសថោ កាតព្ពោ’’តិ (មហាវ. ១៨៣). យាវតិកា ច ភិក្ខូ កម្មប្បត្តាតិ យត្តកា ភិក្ខូ តស្ស ឧបោសថកម្មស្ស បត្តា យុត្តា អនុរូបា សព្ពន្តិមេន បរិច្ឆេទេន ចត្តារោ ភិក្ខូ បកតត្តា, តេ ច ខោ ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វា ឯកសីមាយំ ឋិតា. សភាគាបត្តិយោ ច ន វិជ្ជន្តីតិ ឯត្ថ យំ សព្ពោ សង្ឃោ វិកាលភោជនាទិនា សភាគវត្ថុនា លហុកាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, ឯវរូបា ‘‘វត្ថុសភាគា’’តិ វុច្ចន្តិ. ឯតាសុ ហិ អវិជ្ជមានាសុ វិសភាគាសុ វិជ្ជមានាសុបិ បត្តកល្លំ ហោតិយេវ.

វជ្ជនីយា ច បុគ្គលា តស្មិំ ន ហោន្តីតិ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សគហដ្ឋាយ បរិសាយា’’តិ (មហាវ. ១៥៤) វចនតោ គហដ្ឋោ, ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា និសិន្នបរិសាយ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតព្ព’’ន្តិអាទិនា (មហាវ. ១៨៣) នយេន វុត្តា ភិក្ខុនី សិក្ខមានា សាមណេរោ សាមណេរី សិក្ខាបច្ចក្ខាតកោ អន្តិមវត្ថុអជ្ឈាបន្នកោ អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិត្តកោ អាបត្តិយា អប្បដិកម្មេ ឧក្ខិត្តកោ បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា អប្បដិនិស្សគ្គេ ឧក្ខិត្តកោ បណ្ឌកោ ថេយ្យសំវាសកោ តិត្ថិយបក្កន្តកោ តិរច្ឆានគតោ មាតុឃាតកោ បិតុឃាតកោ អរហន្តឃាតកោ ភិក្ខុនីទូសកោ សង្ឃភេទកោ លោហិតុប្បាទកោ ឧភតោព្យញ្ជនកោតិ ឥមេ វីសតិ ចាតិ ឯកវីសតិ បុគ្គលា វជ្ជនីយា នាម, តេ ហត្ថបាសតោ ពហិករណវសេន វជ្ជេតព្ពា. ឯតេសុ ហិ តិវិធេ ឧក្ខិត្តកេ សតិ ឧបោសថំ ករោន្តោ សង្ឃោ បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ, សេសេសុ ទុក្កដំ. ឯត្ថ ច តិរច្ឆានគតោតិ យស្ស ឧបសម្បទា បដិក្ខិត្តា, សោវ អធិប្បេតោ, តិត្ថិយា គហដ្ឋេនេវ សង្គហិតា. ឯតេបិ ហិ វជ្ជនីយា. ឯវំ បត្តកល្លំ ឥមេហិ ចតូហិ អង្គេហិ សង្គហិតន្តិ វេទិតព្ពំ.

អជ្ជ មេ ឧបោសថោ បន្នរសោតិបីតិ បិ-សទ្ទេន បាឡិយំ អាគតនយេនេវ ‘‘អជ្ជ មេ ឧបោសថោ’’តិបិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ ទីបេតិ. មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) បន ‘‘អជ្ជ មេ ឧបោសថោ ចាតុទ្ទសោតិ វា បន្នរសោតិ វា វត្វា អធិដ្ឋាមីតិ វត្តព្ព’’ន្តិ វុត្តំ.

សង្ឃុបោសថាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អាបត្តិបដិកម្មវិធិកថាវណ្ណនា

១៦៩. ននុ ច ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សាបត្តិកេន ឧបោសថោ កាតព្ពោ, យោ ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ ឯវំ សាបត្តិកស្ស ឧបោសថករណេ វិសុំ បញ្ញត្តា អាបត្តិ ន ទិស្សតិ, តស្មា ភគវតា បញ្ញត្តំ ‘‘ន សាបត្តិកេន ឧបោសថោ កាតព្ពោ’’តិ ឥទំ កស្មា វុត្តន្តិ អាហ ‘‘យស្ស សិយា អាបត្តិ…បេ… បញ្ញត្តំ ហោតីតិ វេទិតព្ព’’ន្តិ. កិញ្ចាបិ វិសុំ បញ្ញត្តា អាបត្តិ ន ទិស្សតិ, អថ ខោ ‘‘យស្ស សិយា អាបត្តិ, សោ អាវិករេយ្យា’’តិអាទិំ វទន្តេន អត្ថតោ បញ្ញត្តាយេវាតិ អធិប្បាយោ.

បារិសុទ្ធិទានបញ្ញាបនេន ចាតិ ឥមិនាវ ‘‘សាបត្តិកេន បារិសុទ្ធិបិ ន ទាតព្ពា’’តិ ទីបិតំ ហោតិ. ន ហិ សាបត្តិកោ សមានោ ‘‘បារិសុទ្ធិំ ទម្មិ, បារិសុទ្ធិំ មេ ហរ, បារិសុទ្ធិំ មេ អារោចេហី’’តិ វត្តុមរហតិ. តស្មា បារិសុទ្ធិំ ទេន្តេន បឋមំ សន្តី អាបត្តិ ទេសេតព្ពា ‘‘អហំ, អាវុសោ, ឥត្ថន្នាមាយ អាបត្តិយា វេមតិកោ, យទា និព្ពេមតិកោ ភវិស្សាមិ, តទា តំ អាបត្តិំ បដិករិស្សាមី’’តិ វត្វា ឧបោសថោ កាតព្ពោ. ‘‘បាតិមោក្ខំ សោតព្ព’’ន្តិ វចនតោ យាវ និព្ពេមតិកោ ន ហោតិ, តាវ សភាគាបត្តិំ បដិគ្គហេតុំ ន លភតិ, អញ្ញេសញ្ច កម្មានំ បរិសុទ្ធោ នាម ហោតិ. ‘‘បុន និព្ពេមតិកោ ហុត្វា ទេសេតព្ពំ ន ចា’’តិ នេវ បាឡិយំ ន អដ្ឋកថាយំ អត្ថិ, ទេសិតេ បន ទោសោ នត្ថិ. ‘‘ឥតោ វុដ្ឋហិត្វា បដិករិស្សាមីតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ’’តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ. យថា សព្ពោ សង្ឃោ សភាគាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា ‘‘សុណាតុ មេ ភន្តេ, សង្ឃោ…បេ… បដិករិស្សតី’’តិ ញត្តិំ ឋបេត្វា ឧបោសថំ កាតុំ លភតិ, ឯវំ តីហិ ‘‘សុណន្តុ មេ អាយស្មន្តា, ឥមេ ភិក្ខូ សភាគំ អាបត្តិំ អាបន្នា. យទា អញ្ញំ ភិក្ខុំ សុទ្ធំ អនាបត្តិកំ បស្សិស្សន្តិ, តទា តស្ស សន្តិកេ តំ អាបត្តិំ បដិករិស្សន្តី’’តិ គណញត្តិំ ឋបេត្វា, ទ្វីហិ អញ្ញមញ្ញំ អារោចេត្វា ឧបោសថំ កាតុំ វដ្ដតិ. ឯកេនបិ ‘‘បរិសុទ្ធំ លភិត្វា បដិករិស្សាមី’’តិ អាភោគំ កត្វា កាតុំ វដ្ដតីតិ ច វទន្តិ.

អាបត្តិបដិកម្មវិធិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

លិង្គាទិទស្សនកថាវណ្ណនា

១៧៩. អាចារសណ្ឋានន្តិ អាចារសណ្ឋិតិ. អាករីយតិ បកាសីយតិ ឯតេនាតិ អាការោ. លីនំ គមយតិ ពោធេតីតិ លិង្គំ. និមិយន្តិ បរិច្ឆិជ្ជ ញាយន្តិ ឯតេនាតិ និមិត្តំ. ឧទ្ទិសីយន្តិ អបទិសីយន្តិ ឯតេនាតិ ឧទ្ទេសោ. ‘‘អម្ហាកំ ឥទ’’ន្តិ អញ្ញាតំ អវិទិតន្តិ អញ្ញាតកំ. តញ្ច អត្ថតោ បរសន្តកំយេវាតិ អាហ ‘‘អញ្ញេសំ សន្តក’’ន្តិ.

១៨០. នានាសំវាសកភាវន្តិ លទ្ធិនានាសំវាសកភាវំ. តស្ស អភិភវោ នាម តេសំ លទ្ធិវិស្សជ្ជាបនន្តិ អាហ ‘‘តំ ទិដ្ឋិំ ន និស្សជ្ជាបេន្តីតិ អត្ថោ’’តិ.

នគន្តព្ពគន្តព្ពវារកថាវណ្ណនា

១៨១. ឧបោសថាធិដ្ឋានត្ថំ សីមាបិ នទីបិ ន គន្តព្ពាតិ គរុកំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសំ វិស្សជ្ជេត្វា លហុកស្ស អកត្តព្ពត្តា វុត្តំ. អារញ្ញកេនាបិ ភិក្ខុនាតិ ឯកចារិកេន អារញ្ញកភិក្ខុនា, យត្ថ វា សង្ឃបហោនកា ភិក្ខូ ន សន្តិ, តាទិសេ អរញ្ញេ វសន្តេន. តត្ថ ឧបោសថំ កត្វាវ គន្តព្ពន្តិ តស្ស វសនដ្ឋានេ សង្ឃុបោសថស្ស អប្បវត្តនតោ វុត្តំ. ឧបោសថន្តរាយោតិ អត្តនោ ឧបោសថន្តរាយោ.

វជ្ជនីយបុគ្គលសន្ទស្សនកថាវណ្ណនា

១៨៣. ហត្ថបាសុបគមនមេវ បមាណន្តិ ភិក្ខុនីអាទយោ ឋិតា វា ហោន្តុ និសិន្នា វា, តេសំ ហត្ថបាសុបគមនមេវ អាបត្តិយា បមាណន្តិ អធិប្បាយោ, តស្មា ឯកសីមាយម្បិ ហត្ថបាសំ ជហាបេត្វា ឧបោសថំ កាតុំ វដ្ដតិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ.

ឧបោសថក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.