២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ

១. បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៧៩. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌេ ‘‘ទុតិយស្ស អារោចេតី’’តិ ឯត្ថាបិ ទ្វីសុបិ អឌ្ឌការកេសុ យស្ស កស្សចិ ទុតិយស្ស កថំ យោ កោចិ អារោចេតីតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោតិ អាហ ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ.

គតិគតន្តិ ចិរកាលប្បវត្តំ. អាបត្តីតិ អាបជ្ជនំ. ‘‘និស្សារណីយ’’ន្តិ ឥទំ កត្តុអត្ថេ សិទ្ធន្តិ អាហ ‘‘និស្សារេតី’’តិ. អាបន្នំ ភិក្ខុនិំ សង្ឃតោ វិយោជេតិ, វិយោជនហេតុ ហោតីតិ អត្ថោ.

គីវាយេវាតិ អាណត្តិយា អភាវតោ. តេសំ អនត្ថកាមតាយាតិ ‘‘ចោរោ’’តិ វុត្តំ មម វចនំ សុត្វា កេចិ ទណ្ឌិស្សន្តិ ជីវិតា វោរោបេស្សន្តីតិ ឯវំ សញ្ញាយ. ឯតេន កេវលំ ភយេន វា បរិក្ខារគ្គហណត្ថំ វា សហសា ‘‘ចោរោ’’តិ វុត្តេ ទណ្ឌិតេបិ ន ទោសោតិ ទស្សេតិ. រាជបុរិសានញ្ហិ ‘‘ចោរោ អយ’’ន្តិ ឧទ្ទិស្ស កថនេ ឯវ គីវា, ភិក្ខូនំ, បន អារាមិកាទីនំ វា សម្មុខា ‘‘អសុកោ ចោរោ ឯវមកាសី’’តិ កេនចិ វុត្តវចនំ និស្សាយ អារាមិកាទីសុ រាជបុរិសានំ វត្វា ទណ្ឌាបេន្តេសុបិ ភិក្ខុស្ស ន គីវា រាជបុរិសានំ អវុត្តត្តា. យេសញ្ច វុត្តំ, តេហិ សយំ ចោរស្ស អទណ្ឌិតត្តាតិ គហេតព្ពំ. ‘‘ត្វំ ឯតស្ស សន្តកំ អច្ឆិន្ទា’’តិ អាណត្តោបិ ហិ សចេ អញ្ញេន អច្ឆិន្ទាបេតិ, អាណាបកស្ស អនាបត្តិ វិសង្កេតត្តា. ‘‘អត្តនោ វចនករ’’ន្តិ ឥទំ សាមីចិវសេន វុត្តំ. វចនំ អករោន្តានំ រាជបុរិសានម្បិ ‘‘ឥមិនា គហិតបរិក្ខារំ អាហរាបេហិ, មា ចស្ស ទណ្ឌំ ករោហី’’តិ ឧទ្ទិស្ស វទន្តស្សាបិ ទណ្ឌេ គហិតេបិ ន គីវា ឯវ ទណ្ឌគ្គហណស្ស បដិក្ខិត្តត្តា, ‘‘អសុកភណ្ឌំ អវហរា’’តិ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារេ ឧប្បន្នេ បុន បដិក្ខិបនេ (បារា. ១២១) វិយ.

ទាសាទីនំ សម្បដិច្ឆនេ វិយ តទត្ថាយ អឌ្ឌករណេ ភិក្ខូនម្បិ ទុក្កដន្តិ អាហ ‘‘អកប្បិយអឌ្ឌោ នាម ន វដ្ដតី’’តិ. កេនចិ បន ភិក្ខុនា ខេត្តាទិអត្ថាយ វោហារិកានំ សន្តិកំ គន្ត្វា អឌ្ឌេ កតេបិ តំ ខេត្តាទិសម្បដិច្ឆនេ វិយ សព្ពេសំ អកប្បិយំ ន ហោតិ បុព្ពេ ឯវ សង្ឃស្ស សន្តកត្តា, ភិក្ខុស្សេវ បន បយោគវសេន អាបត្តិយោ ហោន្តិ. ទាសាទីនម្បិ បន អត្ថាយ រក្ខំ យាចិតុំ វោហារិកេន បុដ្ឋេន សង្ឃស្ស ឧប្បន្នំ កប្បិយក្កមំ វត្តុំ, អារាមិកាទីហិ ច អឌ្ឌំ ការាបេតុញ្ច វដ្ដតិ ឯវ. វិហារវត្ថាទិកប្បិយអឌ្ឌំ បន ភិក្ខុនោ សយម្បិ កាតុំ វដ្ដតិ.

ភិក្ខុនីនំ វុត្តោតិ រក្ខំ យាចន្តីនំ ភិក្ខុនីនំ វុត្តោ ឧទ្ទិស្សអនុទ្ទិស្សវសេន រក្ខាយាចនវិនិច្ឆយោ, ន សព្ពោ សិក្ខាបទវិនិច្ឆយោ អសាធារណត្តា សិក្ខាបទស្ស. តេនាហ ‘‘ភិក្ខុនោបី’’តិអាទិ. អនាកឌ្ឍិតាយ អឌ្ឌករណំ, អឌ្ឌបរិយោសានន្តិ ទ្វេ អង្គានិ.

បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៨៣. បាឡិយំ ទុតិយេ មល្លគណភដិបុត្តគណាទិកន្តិអាទីសុ មល្លរាជូនំ គណោ មល្លគណោ. ភដិបុត្តា នាម កេចិ គណរាជានោ, តេសំ គណោ. កេចិ បន ‘‘នារាយនភត្តិកោ បុញ្ញការគណោ មល្លគណោ. តថា កុមារភត្តិកោ ច គណោ ភដិបុត្តគណោ’’តិបិ (សារត្ថ. ដី. សំឃាទិសេសកណ្ឌ ៣.៦៨៣) វទន្តិ. ធម្មគណោតិ សាសនេ, លោកេ វា អនេកប្បការបុញ្ញការកោ គណោ. គន្ធវិកតិការកោ គណោ គន្ធិកសេណី. បេសការាទិគណោ ទុស្សិកសេណី. កប្បគតិកន្តិ កប្បិយភាវគតំ, បព្ពជិតបុព្ពន្តិ អត្ថោ.

៦៨៥. បាឡិយំ វុដ្ឋាបេតីតិ ឧបសម្បាទេតិ. អកប្បគតម្បិ បព្ពាជេន្តិយា ទុក្កដន្តិ វទន្តិ. ខីណាសវាយបិ អាបជ្ជិតព្ពតោ ‘‘តិចិត្ត’’ន្តិ វុត្តំ. ចោរិតា, តំ ញត្វា អននុញ្ញាតការណា វុដ្ឋាបនន្តិ ទ្វេ អង្គានិ.

ទុតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៩២. តតិយេ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយាតិ គាមន្តរស្ស បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេន្តិយា. ‘‘គាមន្តរំ គច្ឆេយ្យា’’តិ ហិ វុត្តំ. វិកាលគាមប្បវេសនសិក្ខាបទេ វិយ ‘‘អបរិក្ខិត្តស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា’’តិ អវត្វា ‘‘អតិក្កាមេន្តិយា’’តិ បាឡិយំ វុត្តត្តា គាមំ បវិសន្តិយា ឃរូបចារេ ឋិតស្ស ទុតិយលេឌ្ឌុបាតសង្ខាតស្ស ឧបចារស្ស អតិក្កមោ នាម បឋមលេឌ្ឌុបាតដ្ឋានសង្ខាតស្ស បរិក្ខេបារហដ្ឋានស្ស អតិក្កមោ ឯវាតិ អាហ ‘‘បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ ឯកេន បាទេន អតិក្កមតី’’តិ.

មជ្ឈេតិ គាមមជ្ឈេ. បច្ឆាតិ អបរកាលេ. ‘‘ចតុគាមសាធារណត្តា’’តិ ឥមិនា វិហារតោ ចតូសុ គាមេសុ យត្ថ កត្ថចិ បវិសិតុំ វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ការណមាហ.

បរតីរមេវ អក្កមន្តិយាតិ នទិំ អនោតរិត្វា ឱរិមតីរតោ លង្ឃិត្វា វា អាកាសាទិនា វា បរតីរមេវ អតិក្កាមេន្តិយា. ឱរិមតីរមេវ អាគច្ឆតិ, អាបត្តីតិ បារគមនាយ ឱតិណ្ណត្តា វុត្តំ.

តាទិសេ អរញ្ញេតិ ឥន្ទខីលតោ ពហិភាវលក្ខណេ អរញ្ញេ. ‘‘តេនេវា’’តិអាទិនា ទស្សនូបចារេ វិរហិតេ សវនូបចារស្ស វិជ្ជមានត្តេបិ អាបត្តិ ហោតីតិ ទស្សេតិ. អញ្ញំ មគ្គំ គណ្ហាតីតិ មគ្គមូឡ្ហត្តា គណ្ហាតិ, ន ទុតិយិកំ ឱហិយិតុំ. តស្មា អនាបត្តិ. អនន្តរាយេន ឯកភាវោ, អនាបទាយ គាមន្តរគមនាទីសុ ឯកន្តិ ទ្វេ អង្គានិ.

តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ចតុត្ថសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៩៤. ចតុត្ថេ ការកគណស្សាតិ ឥមស្ស កម្មំ កាតព្ពន្តិ យេហិ សន្និដ្ឋានំ កតំ, តេ សន្ធាយ វុត្តំ. កម្មវាចក្ខណេ សហឋិតេតិ កេចិ. នេត្ថារវត្តេតិ និត្ថរណហេតុម្ហិ វត្តេ.

៦៩៨. បាឡិយំ អសន្តេ ការកសង្ឃេតិ ឯត្ថ វិជ្ជមានំ សុទូរម្បិ គន្ត្វា អាបុច្ឆិតព្ពំ. អន្តរាយេ បន សតិ សម្មា វត្តន្តំ ឱសារេតុំ វដ្ដតីតិ. ធម្មកម្មេន ឧក្ខិត្តតា, អននុញ្ញាតការណា ឱសារណន្តិ ទ្វេ អង្គានិ.

ចតុត្ថសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. បញ្ចមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧០១. បញ្ចមេ តន្តិ មហាអដ្ឋកថាយំ អវចនំ ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី បដិគ្គណ្ហាតី’’តិអាទិ បាឡិយា សមេតិ. ឧភតោ អវស្សុតភាវោ, ឧទកទន្តបោនតោ អញ្ញំ សហត្ថា គហេត្វា អជ្ឈោហរណន្តិ ទ្វេ អង្គានិ.

បញ្ចមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ឆដ្ឋសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៧០៥. ឆដ្ឋេ បដិគ្គហោ តេន ន វិជ្ជតីតិ តេនេវ ‘‘ន ទេតី’’តិ វុត្តការណេន ឧយ្យោជិតាយ ហត្ថតោ ឥតរាយ បដិគ្គហោបិ នត្ថិ. បរិភោគបច្ចយាតិ ឧយ្យោជិតាយ ភោជនបរិយោសានបច្ចយាតិ អត្ថោ. មនុស្សបុរិសស្ស អវស្សុតតា, តំ ញត្វា អននុញ្ញាតការណា ឧយ្យោជនា, តេន ឥតរិស្សា គហេត្វា ភោជនបរិយោសានន្តិ តីណិ អង្គានិ.

ឆដ្ឋសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧០៩-៧២៧. សត្តមតោ យាវទសមបរិយោសានានិ ឧត្តានានេវ.

សង្ឃាទិសេសវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ.