៦. ករោតោសុត្តវណ្ណនា

២១១. សហត្ថា ករោន្តស្សាតិ សហត្ថេន ករោន្តស្ស. និស្សគ្គិយថាវរាទយោបិ ឥធ សហត្ថករណេនេវ សង្គហិតា. ហត្ថាទីនីតិ ហត្ថបាទកណ្ណនាសាទីនិ. បចនំ ទហនំ វិពាធនន្តិ អាហ ‘‘ទណ្ឌេន បីឡេន្តស្សា’’តិ. បបញ្ចសូទនិយំ ‘‘តជ្ជេន្តស្ស ចា’’តិ អត្ថោ វុត្តោ, ឥធ បន សុមង្គលវិលាសិនិយំ វិយ តជ្ជនំ បរិភាសនំ ទណ្ឌេនេវ សង្គហេត្វា ‘‘ទណ្ឌេន បីឡេន្តស្ស’’ឥច្ចេវ វុត្តំ. សោកំ សយំ ករោន្តស្សាតិ បរស្ស សោកការណំ សយំ ករោន្តស្ស, សោកំ វា ឧប្បាទេន្តស្ស. បរេហិ អត្តនោ វចនករេហិ. សយម្បិ ផន្ទតោតិ បរស្ស វិពាធនប្បយោគេន សយម្បិ ផន្ទតោ. អតិបាតយតោតិ បទំ សុទ្ធកត្តុអត្ថេ ហេតុកត្តុអត្ថេ ច វត្តតីតិ អាហ – ‘‘ហនន្តស្សបិ ហនាបេន្តស្សបី’’តិ. ការណវសេនាតិ ការាបនវសេន.

ឃរស្ស ភិត្តិ អន្តោ ច ពហិ ច សន្ធិតា ហុត្វា ឋិតាវ ឃរសន្ធិ. កិញ្ចិបិ អសេសេត្វា និរវសេសោ លោបោ និល្លោបោ. ឯកាគារេ និយុត្តោ វិលោបោ ឯកាគារិកោ. បរិតោ សព្ពសោ បន្ថេ ហននំ បរិបន្ថោ. បាបំ ន ករីយតិ បុព្ពេ អសតោ ឧប្បាទេតុំ អសក្កុណេយ្យត្តា, តស្មា នត្ថិ បាបំ. យទិ ឯវំ កថំ សត្តា បាបេ បវត្តន្តីតិ អាហ ‘‘សត្តា បន ករោមាតិ ឯវំសញ្ញិនោ ហោន្តី’’តិ ឯវំ កិរស្ស ហោតិ ឥមេសញ្ហិ សត្តានំ ហិំសាទិកិរិយា ន អត្តានំ ផុសតិ តស្ស និច្ចតាយ និព្ពិការត្តា, សរីរំ បន អចេតនំ កដ្ឋកលិង្គរូបមំ, តស្មិំ វិកោបិតេបិ ន កិញ្ចិ បាបន្តិ. ខុរនេមិនាតិ និសិតខុរមយនេមិនា, ខុរសទិសនេមិនាតិ អត្ថោ.

គង្គាយ ទក្ខិណា ទិសា អប្បតិរូបទេសោ, ឧត្តរទិសា បតិរូបទេសោតិ អធិប្បាយេន ‘‘ទក្ខិណញ្ចេបី’’តិអាទិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘ទក្ខិណតីរេ មនុស្សា កក្ខឡា’’តិអាទិ. មហាយាគន្តិ មហាវិជិតយញ្ញសទិសំ មហាយាគំ. ឧបោសថកម្មេនាតិ ឧបោសថកម្មេន ច. ច-សទ្ទោ ហេត្ថ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ. ទមសទ្ទោ ហិ ឥន្ទ្រិយសំវរស្ស ឧបោសថសីលស្ស ច វាចកោ ឥធាធិប្បេតោ. កេចិ បន ‘‘ឧបោសថកម្មេនា’’តិ ឥទំ ឥន្ទ្រិយទមនស្ស វិសេសនំ, តស្មា ‘‘ឧបោសថកម្មភូតេន ឥន្ទ្រិយទមេនា’’តិ អត្ថំ វទន្តិ. សីលសំយមេនាតិ សីលសំវរេន. សច្ចវចនេនាតិ សច្ចវាចាយ. តស្សា វិសុំ វចនំ លោកេ គរុតរបុញ្ញសម្មតភាវតោ. យថា ហិ បាបធម្មេសុ មុសាវាទោ គរុ, ឯវំ បុញ្ញធម្មេសុ សច្ចវាចា. តេនាហ ភគវា – ‘‘ឯកំ ធម្មំ អតីតស្សា’’តិអាទិ (ឥតិវុ. ២៥). បវត្តីតិ យោ ករោតីតិ វុច្ចតិ, តស្ស សន្តានេ ផលស្ស និព្ពត្តិយា បច្ចយភាវេន បវត្តិ. សព្ពថាតិ ‘‘ករោតោ’’តិអាទិនា វុត្តេន សព្ពប្បការេន កិរិយមេវ បដិក្ខិបន្តិ.

ករោតោសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.