២. ឧទយសុត្តវណ្ណនា

១៩៨. ឯតំ វុត្តន្តិ ‘‘ឱទនេន បូរេសី’’តិ ឯតំ វចនំ វុត្តំ. ‘‘គហេតុំ សមត្ថោ នាម នាហោសីតិ ភគវតោ អធិដ្ឋានពលេនា’’តិ វទន្តិ. តំ ព្រាហ្មណំ វិនេតុកាមតាយ កិរ ភគវា តថា អកាសិ.

ឧបារម្ភភយេនាតិ បរូបវាទភយេន. អវត្វាវ និវត្តោ ‘‘អព្ភាគតោបិ បាសណ្ឌោ វាចាមត្តេនបិ ន បូជេតព្ពោ’’តិ ព្រាហ្មណធម្មេ វុត្តត្តា. បក្កន្តោតិ ព្រាហ្មណស្ស ធម្មំ អវត្វា បក្កន្តោ ព្រាហ្មណស្ស ន តាវ ញាណំ បរិបក្កន្តិ. ឯតំ វចនំ…បេ… មគមាសិ ‘‘បុនប្បុនញ្ចេវ វបន្តិ ពីជ’’ន្តិអាទិនា ធម្មំ កថេតុំ អវស្សំ អាកង្ខន្តោ. បការតោ កស្សតីតិ បកដ្ឋកោ, រសតណ្ហាយ បកដ្ឋោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘រសគិទ្ធោ’’តិ.

‘‘បុនប្បុនញ្ចេវ វបន្តិ ពីជ’’ន្តិ ឥមំ ទេសនំ អារភីតិ សម្ពន្ធោ. ពីជន្តិ ច ឥតិ-សទ្ទោ និទស្សនត្ថោ វា. តេន អវយវេន សមុទាយំ និទស្សេតិ. ឱសក្កសីតិ សង្កោចសិ. វុត្តន្តិ វបនំ កតំ. តស្មា វុត្តំ ‘‘អលមេត្តាវតា’’តិ. ‘‘វស្សិត្វា’’តិ វុដ្ឋិំ បវត្តេត្វា.

ទេសនា…បេ… ទស្សេតិ ព្រាហ្មណេន វុត្តំ អយុត្តវចនំ បរិវដ្ដេន្តោបិ ទិវសេ ទិវសេ ភិក្ខាចរិយា នាម ភិក្ខូនំ កាយគតា វុត្តីតិ. ខីរំ ហត្ថេន នយន្តីតិ វា ខីរនិកា. កិលមតីតិ តំតំកិច្ចករណវសេន ខិជ្ជតិ. ផន្ទតីតិ អនត្ថសមាយោគវសេន វិប្ផន្ទតិ. អបុនព្ភវាយាតិ អាយតិំ អនុប្បត្តិយា. មគ្គោ នាមាតិ ឧបាយោ នាម និព្ពានំ, តស្មិំ លទ្ធេ បុនព្ភវាភាវតោ. ‘‘បុនប្បុន’’ន្តិ វចនំ ឧបាទាយ ពីជវបនាទយោ បុនប្បុនធម្មា នាម ជាតាតិ អាហ ‘‘សោឡស បុនប្បុនធម្មេ ទេសេន្តេនា’’តិ.

ឧទយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.