៣. កិន្តិសុត្តវណ្ណនា

៣៤. ភវោតិ បរិត្តោ. អភវោតិ មហន្តោ. វុទ្ធិអត្ថោ ហិ អយំ អ-ការោ, ‘‘សំវរាសំវរោ, ផលាផល’’ន្តិអាទីសុ វិយ, តស្មា ភវាភវហេតូតិ ខុទ្ទកស្ស មហន្តស្ស វា ភវស្ស ហេតុ, តំ បច្ចាសីសមានោតិ អត្ថោ. តេនាហ – ‘‘តស្មិំ តស្មិំ ភវេ សុខំ វេទិស្សាមី’’តិអាទិ.

៣៥. លោកុត្តរពោធិបក្ខិយធម្មេ ឧទ្ទិស្ស បុថុជ្ជនានំ វិវាទោ សម្ភវតីតិ អាហ – ‘‘លោកិយលោកុត្តរាវ កថិតា’’តិ. លោកិយាបិ ហិ ពោធិបក្ខិយធម្មា លោកុត្តរធម្មាធិគមស្ស អាសន្នការណត្តា វិសេសការណន្តិ យាវ អញ្ញេហិ លោកិយធម្មេហិ អភិវិសិដ្ឋោតិ កត្វា, ‘‘ឥមេសុ សត្តតិំសពោធិបក្ខិយធម្មេសូ’’តិ អវិសេសេន វុត្តំ. អត្ថតោ នានំ ហោតីតិ អត្ថតោ ភេទោ ហោតិ ពោធិបក្ខិយធម្មានំ សមធិគតត្តា. ន ហិ កាយាទយោ ភាវេតព្ពា, សតិយេវ បន ភាវេតព្ពាតិ. ព្យញ្ជនតោ នានំ ភេទំ. ឥមិនាបិ ការណេនាតិ ឥមាយបិ យុត្តិយា. ឥទានិ តំ យុត្តិំ ទស្សេន្តោ – ‘‘អត្ថញ្ច ព្យញ្ជនញ្ចា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សមានេត្វាតិ សុត្តន្តរតោ សមានេត្វា, សុត្តន្តរបទេហិ ច សមានេត្វា. អញ្ញថាតិ អញ្ញតោ, ភូតតោ អបគតំ កត្វាតិ អត្ថោ. មិច្ឆា រោបិតភាវោតិ អយាថាវតោ ឋបិតភាវោ. អត្ថញ្ច ព្យញ្ជនញ្ច វិញ្ញាបនការណមេវាតិ អវិបរីតត្ថស្ស សទ្ទស្ស ច ពុជ្ឈនហេតុតាយ.

៣៧. ឥធ ធម្មវិនយដ្ឋានេ សតិយេវ សតិបដ្ឋានន្តិ គហិតា, អត្ថតោ សមេតិ នាម យាថាវតោ អត្ថស្ស គហិតត្តា. អសភាវនិរុត្តិភាវតោ ព្យញ្ជនតោ នានត្តន្តិ តំ លិង្គភេទេន វចនភេទេន ច ទស្សេន្តោ, ‘‘សតិបដ្ឋានោតិ វា សតិបដ្ឋានាតិ វា មិច្ឆា រោបេថា’’តិ អាហ. អប្បមត្តកន្តិ អណុមត្តំ សល្លហុកំ, ន គរុតរំ អធនិតំ កត្វា វត្តព្ពម្បិ ធនិតំ ឃោសវន្តំ កត្វា រោបិតេ វុត្តទោសាភាវតោតិ តេនាហ – ‘‘និព្ពុតិំ បត្តុំ សក្កា ហោតី’’តិ.

ព្យញ្ជនស្ស មិច្ឆារោបនំ ន វិសេសន្តរាយករំ ហោតីតិ ញាបនត្ថំ, ចតុសុ មគ្គេសុ បញ្ហំ កថេត្វាវ បរិនិព្ពុតោ. សុត្តន្តព្យញ្ជនំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ – ‘‘អប្បមត្តកំ ខោ បនា’’តិ.

៣៨. អថ ចតុត្ថវារេ វិវាទោ កស្មា ជាតោ? យាវតា នេសំ វចនំ អត្ថតោ ចេវ សមេតិ ព្យញ្ជនតោ ចាតិ អធិប្បាយោ. សញ្ញាយ វិវាទោតិ កិញ្ចាបិ សមេតិ អត្ថតោ ចេវ ព្យញ្ជនតោ ច, សញ្ញា បន នេសំ អវិសុទ្ធា, តាយ សញ្ញាយ វសេន វិវាទោ ជាតោតិ ទស្សេន្តោ ‘‘អហ’’ន្តិអាទិមាហ. អហំ សតិបដ្ឋានន្តិ វទាមិ, អយំ សតិបដ្ឋានោតិ វទតីតិ ឯវំ តេសំ ញាណំ ហោតីតិ ឥមមត្ថំ, ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ ឥមិនា អតិទិសតិ.

៣៩. ន ចោទនត្ថាយ វេគាយិតព្ពន្តិ សីឃំ សីឃំ ន ចោទនា កាតព្ពាតិ អត្ថោ. តស្មាតិ យស្មា ឯកច្ចោ កោធនភាវេន ឯវំ បដិប្ផរិ, តស្មា. អនាទានទិដ្ឋីតិ អាទិយិត្វា អនភិនិវិសនតោ អនាទានទិដ្ឋី អទឡ្ហគ្គាហី. បក្ខិបន្តោ វិយាតិ គិលិត្វា បក្ខិបន្តោ វិយ.

ឧបឃាតោតិ ចិត្តប្បឃាតោ ផរសុបឃាតោ វិយ. វណឃដ្ដិតស្ស វិយាតិ វណេ ឃដ្ដិតស្ស វិយ ទុក្ខុប្បត្តិ ចិត្តទុក្ខុប្បត្តិ. ទ្វេ វារេ វត្វាបិ វិសជ្ជេតីតិ សុប្បដិនិស្សគ្គី ឯវំ បគេវ ចោទិតមត្តេ វិស្សជ្ជេតិ ចេតិ អធិប្បាយោ. កថនវសេន ច កាយចិត្តកិលមថោ. ឯវរូបោតិ សហសា អវិស្សជ្ជេន្តេន ចោទកស្ស វិហេសាវាទោ ហុត្វាបិ អក្កោធនាទិសភាវោ.

ឧបេក្ខាតិ សកេន កម្មេន បញ្ញាយិស្សតីតិ តស្មិំ បុគ្គលេ អជ្ឈុបេក្ខណា. ឧបេក្ខំ អតិមញ្ញតិ នាម តស្ស អនាចារស្ស អនជ្ឈុបេក្ខណតោ.

៤០. វចនសញ្ចារោតិ បេសុញ្ញវសេន អញ្ញថាវចនុបសំហារោ. ទិដ្ឋិបឡាសោតិ យុគគ្គាហវសេន លទ្ធិ. សា បន ចិត្តស្ស អនារាធនិយភាវោ សត្ថុចិត្តស្ស អនារាធកភាវោ. កលហោតិ អធិករណុប្បាទវសេន បវត្តោ វិគ្គហោ ភណ្ឌនស្ស បុព្ពភាគោ.

យេន ការណេនាតិ យេន ធម្មេន សត្ថុសាសនេន. តមេវ ហិ សន្ធាយ វទតិ – ‘‘ធម្មោតិ សារណីយធម្មោ អធិប្បេតោ’’តិ. ឯត្ថាតិ ‘‘ធម្មស្ស ចានុធម្ម’’ន្តិ ឯត្ថ. ធម្មោតិ សម្ពុទ្ធស្ស តស្ស តថា បវត្តំ ព្យាករណំ យថា វិវាទាបន្នា សញ្ញត្តិំ គច្ឆន្តិ. តេនាហ – ‘‘តេសំ ភិក្ខូនំ សញ្ញត្តិករណ’’ន្តិ. តទេវ ព្យាករណំ អនុធម្មោតិ ភិក្ខុនា វុច្ចមានោ អនុបវត្តោ ធម្មោ. តេនាហ – ‘‘តទេវ ព្យាករោតិ នាមា’’តិ. កោចីតិ យោ កោចិ. សហធម្មិកោ សការណោ. អញ្ញត្ថោ អយំ កិំ សទ្ទោតិ អាហ ‘‘អញ្ញោ’’តិ. អស្សាតិ វុត្តនយេន បដិបន្នភិក្ខុនោ, តស្ស បដិបត្តិ ន កេនចិ គរហណីយា ហោតីតិ អត្ថោ. សេសំ សព្ពំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

កិន្តិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.