២. វិចយហារវណ្ណនា

មញ្ញនានំ សក្កាយស្ស អវិសេសហេតុភាវតោ, កស្សចិបិ តត្ថ អសេសិតព្ពតោ ច សព្ពគហណំ, សភាវធារណតោ និស្សត្តនិជ្ជីវតោ ច ធម្មគ្គហណំ, បតិដ្ឋាភាវតោ អាវេណិកហេតុភាវតោ ច មូលគ្គហណំ, ការណភាវតោ ទេសនត្ថសម្ភវតោ ច បរិយាយគ្គហណំ, សម្មុខភាវតោ សម្បទានត្ថសម្ភវតោ ច ‘‘វោ’’តិ វចនំ, តថារូបគុណយោគតោ អភិមុខីករណតោ ច ‘‘ភិក្ខវេ’’តិ អាលបនំ. ទេសេតុំ សមត្ថភាវតោ តេសំ សតុប្បាទនត្ថញ្ច ‘‘ទេសេស្សាមី’’តិ បដិជាននំ, ទេសេតព្ពតាយ បដិញ្ញាតភាវតោ, យថាបដិញ្ញញ្ច ទេសនតោ ‘‘ត’’ន្តិ បច្ចាមសនំ, សោតព្ពភាវតោ, សវនត្ថស្ស ច ឯកន្តេន និប្ផាទនតោ ‘‘សុណាថា’’តិ វុត្តំ. សក្កាតព្ពតោ, សក្កច្ចកិរិយាយ ឯវ ច តទត្ថសិទ្ធិតោ ‘‘សាធុក’’ន្តិ វុត្តំ. ធម្មស្ស មនសិករណីយតោ តទធីនត្តា ច សព្ពសម្បត្តីនំ ‘‘មនសិ ករោថា’’តិ វុត្តំ យថាបរិញ្ញាតាយ ទេសនាយ បរិព្យត្តភាវតោ វិត្ថារត្ថសម្ភវតោ ច ‘‘ភាសិស្សាមី’’តិ វុត្តំ. ភគវតោ សទេវកេន លោកេន សិរសា សម្បដិច្ឆិតព្ពវចនត្តា, តស្ស ច យថាធិប្បេតត្ថសាធនតោ ‘‘ឯវ’’ន្តិ វុត្តំ. សត្ថុ ឧត្តមគារវដ្ឋានភាវតោ, តត្ថ ច គារវស្ស ឧឡារបុញ្ញភាវតោ ‘‘ភន្តេ’’តិ វុត្តំ. ភិក្ខូនំ តថាកិរិយាយ និច្ឆិតភាវតោ វចនាលង្ការតោ ច ‘‘ខោ’’តិ វុត្តំ. សវនស្ស បដិជានិតព្ពតោ, តថា តេហិ បដិបន្នត្តា ច ‘‘បច្ចស្សោសុ’’ន្តិ វុត្តំ បច្ចក្ខភាវតោ, សកលស្សបិ ឯកជ្ឈំ ករណតោ ‘‘ឯត’’ន្តិ វុត្តំ.

វុច្ចមានស្ស បុគ្គលស្ស លោកបរិយាបន្នត្តា លោកាធារត្តា ច លោកំ ឧបាទាយ ‘‘ឥធា’’តិ វុត្តំ. បដិវេធពាហុសច្ចាភាវតោ បរិយត្តិពាហុសច្ចាភាវតោ ច ‘‘អស្សុតវា’’តិ វុត្តំ. បុថូសុ, បុថុ វា ជនភាវតោ ‘‘បុថុជ្ជនោ’’តិ វុត្តំ. អនរិយធម្មវិរហតោ អរិយធម្មសមន្នាគមតោ ច ‘‘អរិយាន’’ន្តិ វុត្តំ. អរិយភាវករាយ បដិបត្តិយា អភាវតោ, តត្ថ កោសល្លទមថាភាវតោ ‘‘អរិយានំ អទស្សាវី’’តិអាទិ វុត្តំ. អសន្តធម្មស្សវនតោ សន្តធម្មសមន្នាគមតោ សព្ភិ បាសំសិយតោ ច ‘‘សប្បុរិសាន’’ន្តិ វុត្តំ. សប្បុរិសភាវករាយ បដិបត្តិយា អភាវតោ, តត្ថ ច កោសល្លទមថាភាវតោ ‘‘សប្បុរិសានំ អទស្សាវី’’តិអាទិ វុត្តំ. បថវីវត្ថុកានំ មញ្ញនានំ, ឧបរិ វុច្ចមានានញ្ចមញ្ញនានំ មូលកត្តា បបញ្ចសង្ខានំ ‘‘បថវិំ បថវិតោ សញ្ជានាតី’’តិ វុត្តំ. អន្ធបុថុជ្ជនស្ស អហំការ-មមំការានំ កត្ថចិបិ អប្បហីនត្តា ‘‘បថវិំ មញ្ញតី’’តិអាទិ វុត្តំ.

បុព្ពេ អគ្គហិតត្តា, សាមញ្ញតោ ច គយ្ហមានត្តា, បុគ្គលស្ស បថវីអាទិអារម្មណសភាគតាយ លព្ភមានត្តា ច ‘‘យោបី’’តិ វុត្តំ. ‘‘យោ’’តិ អនិយមេន គហិតស្ស និយមេតព្ពតោ បដិនិទ្ទិសិតព្ពតោ ច; ‘‘សោ’’តិ វុត្តំ សាតិសយំ សំសារេ ភយស្ស ឥក្ខនតោ កិលេសភេទនសម្ភវតោ ច ‘‘ភិក្ខូ’’តិ វុត្តំ. សិក្ខាហិ សមន្នាគមតោ សេក្ខធម្មបដិលាភតោ ច ‘‘សេក្ខោ’’តិ វុត្តំ. មនសា លទ្ធព្ពស្ស អរហត្តស្ស អនធិគតត្តា អធិគមនីយតោ ច ‘‘អប្បត្តមានសោ’’តិ វុត្តំ. អបរេន អនុត្តរណីយតោ, បរំ អនុច្ឆវិកភាវេន ឧត្តរិត្វា ឋិតត្តា ច ‘‘អនុត្តរ’’ន្តិ វុត្តំ. យោគេន ភាវនាយ កាមយោគាទិតោ ច ខេមំ សិវំ អនុបទ្ទវន្តិ ‘‘យោគក្ខេម’’ន្តិ វុត្តំ. ឆន្ទប្បវត្តិយា ឧស្សុក្កាបត្តិយា ច ‘‘បត្ថយមានោ’’តិ វុត្តំ. តទត្ថស្ស សព្ពសោ សព្ពឥរិយាបថវិហារស្ស សមថវិបស្សនាវិហារស្ស ទិព្ពវិហារស្ស ច វសេន ‘‘វិហរតី’’តិ វុត្តំ. សេក្ខស្ស សព្ពសោ អភិញ្ញេយ្យភាវញ្ចេវ បរិញ្ញេយ្យភាវញ្ច ញាណេន អភិភវិត្វា ជាននតោ ‘‘អភិជានាតី’’តិ វុត្តំ. សេក្ខស្ស សព្ពសោ អប្បហីនមញ្ញនតាយ អភាវតោ ‘‘មា មញ្ញី’’តិ វុត្តំ. សេសំ វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពំ. ឥមិនា នយេន ឥតោ បរំ សព្ពបទេសុ វិនិច្ឆយោ កាតព្ពោ. សក្កា ហិ អដ្ឋកថំ តស្សា លីនត្ថវណ្ណនញ្ច អនុគន្ត្វា អយមត្ថោ វិញ្ញូហិ វិភាវេតុន្តិ អតិវិត្ថារភយេន ន វិត្ថារយិម្ហ. ឥតិ អនុបទវិចយតោ វិចយោ ហារោ.