សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ

១. ឧស្សយវាទិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

មានុស្សយវសេន កោធូស្សយវសេនាតិ ពាហុល្លនយេន វុត្តំ. តេនេវ វក្ខតិ ‘‘តិចិត្តំ តិវេទន’’ន្តិ. អឌ្ឌករណត្ថាយាតិ ឯត្ថ អឌ្ឌោតិ វោហារិកវិនិច្ឆយោ វុច្ចតិ. យំ បព្ពជិតា ‘‘អធិករណ’’ន្តិបិ វទន្តិ, តស្ស ករណត្ថាយ វោហារិកវិនិច្ឆយត្ថាយាតិ វុត្តំ ហោតិ. វីតិក្កមក្ខណេយេវាតិ វត្ថុជ្ឈាចារក្ខណេយេវ, ន តតិយាយ សមនុភាសនាយាតិ អធិប្បាយោ. ភិក្ខុនិំ សង្ឃតោ និស្សារេតីតិ អាបន្នំ ភិក្ខុនិំ ភិក្ខុនិសង្ឃម្ហា និស្សារេតិ. ហេតុម្ហិ ចាយំ កត្តុវោហារោ ‘‘និស្សារណហេតុភូតធម្មោ ‘និស្សារណីយោ’តិ វុត្តោ’’តិ កត្វា.

យត្ថ ឋិតាយាតិ ឧបស្សយភិក្ខាចារមគ្គាទីសុ យស្មិំ ឋានេ ឋិតាយ. តតោ បដ្ឋាយ គច្ឆន្តិយាតិ តតោ បដ្ឋាយ វោហារិកានំ សន្តិកំ គច្ឆន្តិយា. ទុតិយេតិ ទុតិយារោចនេ. តេនាតិ ឧបាសកេន. ឯវំ វុត្តាយាតិ ‘‘មម ច តវ ច កថំ ត្វំយេវ អារោចេហី’’តិ វុត្តាយ. អញ្ញេន កថាបេតីតិ កប្បិយការកេន កថាបេតិ. យថា វា តថា វា ហិ អារោចិយមានេតិ កប្បិយការកោ វា ភិក្ខុនិយា កថំ បឋមំ អារោចេតុ, ឥតរោ វា អត្តនោ កថំ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៧៩). កប្បិយការកោ វា ឧភិន្នម្បិ កថំ, ឥតរោ វា ឧភិន្នម្បិ កថំ អារោចេតូតិ ឯវំ យថា តថា អារោចិយមានេ. ឧភិន្នម្បិ បន កថំ សុត្វាតិ យថា តថា វា អារោចិតំ បន ឧភិន្នម្បិ កថំ សុត្វា.

អាកឌ្ឍិយមានា គច្ឆតីតិ វុច្ចមានា វោហារិកានំ សន្តិកំ គច្ឆតិ, ឥមស្ស ‘‘តស្សា អនាបត្តី’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ. ឯវំ សេសេសុបិ. រក្ខំ យាចតីតិ ធម្មិកំ រក្ខំ យាចតិ. ឥទានិ យថា យាចិតា រក្ខា ធម្មិកា ហោតិ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘ឧបស្សយេ អញ្ញេហិ កតំ អនាចារំ អនោទិស្ស អាចិក្ខន្តី’’តិ វុត្តំ. តត្ថ អតីតំ អារព្ភ អត្ថិ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៧៩), អត្ថិ អនោទិស្ស អាចិក្ខនា, អនាគតំ អារព្ភាបិ អត្ថិ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា, អត្ថិ អនោទិស្ស អាចិក្ខនា.

កថំ អតីតំ អារព្ភ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា ហោតិ? ភិក្ខុនុបស្សយេ គាមទារកា, ធុត្តាទយោ វា យេ កេចិ អនាចារំ វា អាចរន្តិ, រុក្ខំ វា ឆិន្ទន្តិ, ផលាផលំ វា ហរន្តិ, បរិក្ខារេ វា អច្ឆិន្ទន្តិ. ភិក្ខុនី វោហារិកេ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘អម្ហាកំ ឧបស្សយេ ឥទំ នាម កត’’ន្តិ វទតិ. ‘‘កេនា’’តិ វុត្តេ ‘‘អសុកេន ច អសុកេន ចា’’តិ អាចិក្ខតិ. ឯវំ អតីតំ អារព្ភ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា ហោតិ, សា ន វដ្ដតិ. តញ្ចេ សុត្វា តេ វោហារិកា តេសំ ទណ្ឌំ ករោន្តិ, សព្ពំ ភិក្ខុនិយា គីវា ហោតិ. ‘‘ទណ្ឌំ គណ្ហិស្សន្តី’’តិ អធិប្បាយេបិ សតិ គីវាយេវ ហោតិ. សចេ បន តស្ស ‘‘ទណ្ឌំ គណ្ហថា’’តិ វទតិ, បញ្ចមាសកមត្តេ គហិតេ បារាជិកំ ហោតិ.

តេហិ ‘‘កេនា’’តិ វុត្តេ បន ‘‘អសុកេនា’តិ វត្តុំ អម្ហាកំ ន វដ្ដតិ, តុម្ហេយេវ ជានិស្សថ. កេវលញ្ហិ មយំ រក្ខំ យាចាម, តំ នោ ទេថ, អវហដភណ្ឌម្បិ អាហរាបេថា’’តិ វត្តព្ពំ. ឯវំ អនោទិស្ស អាចិក្ខនា ហោតិ, សា វដ្ដតិ. ឯវំ វុត្តេ សចេបិ តេ វោហារិកា តេ ការកេ គវេសិត្វា តេសំ ទណ្ឌំ ករោន្តិ, សព្ពំ សាបតេយ្យម្បិ គហិតំ, ភិក្ខុនិយា នេវ គីវា, ន អាបត្តិ.

បរិក្ខារំ ហរន្តេ ទិស្វា តេសំ អនត្ថកាមតាយ ‘‘ចោរោ ចោរោ’’តិ វត្តុម្បិ ន វដ្ដតិ. ឯវំ វុត្តេបិ ហិ យំ តេសំ ទណ្ឌំ ករោន្តិ, សព្ពំ ភិក្ខុនិយា គីវា ហោតិ. អត្តនោ វចនករំ បន ‘‘ឥមិនា មេ បរិក្ខារោ គហិតោ, តំ អាហរាបេហិ, មា ចស្ស ទណ្ឌំ ករោថា’’តិ វត្តុំ វដ្ដតិ. ទាសទាសិវាបិអាទីនំ អត្ថាយ អឌ្ឌំ ករោន្តិ, អយំ អកប្បិយអឌ្ឌោ នាម, ន វដ្ដតិ.

កថំ អនាគតំ អារព្ភ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា ហោតិ? វុត្តនយេនេវ បរេហិ អនាចារាទីសុ កតេសុ ភិក្ខុនី វោហារិកេ ឯវំ វទតិ ‘‘អម្ហាកំ ឧបស្សយេ ឥទញ្ចិទញ្ច ករោន្តិ, រក្ខំ នោ ទេថ អាយតិំ អករណត្ថាយា’’តិ. ‘‘កេន ឯវំ កត’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘អសុកេន ច អសុកេន ចា’’តិ អាចិក្ខតិ. ឯវំ អនាគតំ អារព្ភ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា ហោតិ, សាបិ ន វដ្ដតិ. តេសញ្ហិ ទណ្ឌេ កតេ បុរិមនយេនេវ សព្ពំ ភិក្ខុនិយា គីវា. សេសំ បុរិមសទិសមេវ.

សចេ បន វោហារិកា ភិក្ខុនុបស្សយេ ឯវរូបំ អនាចារំ ករោន្តានំ ‘‘ឥមំ នាម ទណ្ឌំ ករោមា’’តិ ភេរិំ ចរាបេត្វា អាណាយ អតិដ្ឋមានេ បរិយេសិត្វា ទណ្ឌំ ករោន្តិ, ភិក្ខុនិយា នេវ គីវា, ន អាបត្តិ.

យោ ចាយំ ភិក្ខុនីនំ វុត្តោ, ភិក្ខូនម្បិ ឯសេវ នយោ. ភិក្ខុនោបិ ហិ ឱទិស្ស អាចិក្ខនា ន វដ្ដតិ, យំ តថា អាចិក្ខិតេ តេសំ ទណ្ឌំ ករោន្តិ, តំ សព្ពំ គីវា ហោតិ. វុត្តនយេនេវ ទណ្ឌំ គណ្ហាបេន្តស្ស បារាជិកំ. យោ បន ‘‘ទណ្ឌំ ករិស្សន្តី’’តិ ជានន្តោបិ អនោទិស្ស កថេតិ, តេ ច បរិយេសិត្វា ទណ្ឌំ ករោន្តិយេវ, ន ទោសោ. វិហារសីមាយ រុក្ខាទីនិ ឆិន្ទន្តានំ វាសិផរសុអាទីនិ គហេត្វា បាសាណេ កោដ្ដេន្តិ, ន វដ្ដតិ. សចេ ធារា ភិជ្ជតិ, ការាបេត្វា ទាតព្ពា. ឧបធាវិត្វា តេសំ បរិក្ខារេ គណ្ហន្តិ, តម្បិ ន កាតព្ពំ. លហុបរិវត្តញ្ហិ ចិត្តំ, ថេយ្យចេតនាយ ឧប្បន្នាយ មូលច្ឆេជ្ជម្បិ គច្ឆេយ្យ.

ឧស្សយវាទិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ចោរិវុដ្ឋាបិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

មល្លគណភដិបុត្តគណាទិកន្តិអាទីសុ (សារត្ថ. ដី. បាចិត្តិយ ៣.៦៨៣) មល្លគណោ នាម នារាយនភត្តិកោ តត្ថ តត្ថ បានីយដ្ឋបនបោក្ខរណិខណនាទិបុញ្ញកម្មការកោ គណោ. ភដិបុត្តគណោ នាម កុមារភត្តិកគណោ. ធម្មគណោតិ សាសនភត្តិកោ អនេកប្បការបុញ្ញកម្មការកោ គណោ. គន្ធិកសេណីតិ អនេកប្បការសុគន្ធិវិកតិការកោ គណោ. ទុស្សិកសេណីតិ ទុស្សវាណិជសមូហោ, បេសការគណោតិ អត្ថោ.

វុដ្ឋាបេន្តិយាតិ ឧបសម្បាទេន្តិយា. កេនចិ ករណីយេន បក្កន្តាសុ ភិក្ខុនីសុ អគន្ត្វា ខណ្ឌសីមំ យថានិសិន្នដ្ឋានេយេវ អត្តនោ និស្សិតកបរិសាយ សទ្ធិំ វុដ្ឋាបេន្តិយា វាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋាតិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៨៣), អញ្ញំ សីមំ វា នទិំ វា គន្ត្វា វុដ្ឋាបេន្តិយា កាយវាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋាតីតិ អាហ ‘‘ចោរិវុដ្ឋាបនសមុដ្ឋាន’’ន្តិ. អនាបុច្ឆា វុដ្ឋាបនវសេន កិរិយាកិរិយំ. បញ្ញត្តិំ អជានន្តា អរិយាបិ វុដ្ឋាបេន្តីតិ វា កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិក្ខណេ វិបាកាព្យាកតសមង្គិតាវសេន វា តិចិត្តំ.

ចោរិវុដ្ឋាបិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. ឯកគាមន្តរគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា

អញ្ញោ គាមោ គាមន្តរំ. នទិបារន្តិ នទិយា បារិមតីរំ. ‘‘គាមន្តរំ គច្ឆេយ្យា’’តិ (បាចិ. ៦៨៧, ៦៩១) វុត្តត្តា អញ្ញស្មិំ គាមេយេវ អាបត្តិ, ន សកគាមេតិ អាហ ‘‘សកគាមតោ តាវា’’តិអាទិ. បរិក្ខេបេ វា ឧបចារេ វា អតិក្កន្តេតិ បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ វា អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបារហដ្ឋានេ វា អតិក្កន្តេ. ទុតិយេន អតិក្កន្តមត្តេតិ ទុតិយេន បាទេន ឥតរស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ វា ឧបចារេ វា អតិក្កន្តមត្តេ. យេសុ បន បោត្ថកេសុ ‘‘ឯកេន បាទេន ឥតរស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ វា អតិក្កន្តេ, ឧបចារេ វា ឱក្កន្តេ ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយេន អតិក្កន្តមត្តេ, ឱក្កន្តមត្តេ វា សង្ឃាទិសេសោ’’តិ បាឋោ ទិស្សតិ, តត្ថ ‘‘ឱក្កន្តេ, ឱក្កន្តមត្តេ វា’’តិ ឯតានិ ទ្វេ បទានិ បាឡិយា វិរុជ្ឈន្តិ. ‘‘អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា’’តិ (បាចិ. ៦៩២) ហិ បាឡិ. តថា សមន្តបាសាទិកាយបិ វិរុជ្ឈន្តិ. តត្ថ ហិ –

‘‘បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ ឯកេន បាទេន អតិក្កមតិ, ថុល្លច្ចយំ. ទុតិយេន អតិក្កន្តមត្តេ សង្ឃាទិសេសោ. អបិចេត្ថ សកគាមតោ…បេ… ឯកេន បាទេន ឥតរស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ វា ឧបចារេវា អតិក្កន្តមត្តេ ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយេន អតិក្កន្តមត្តេ សង្ឃាទិសេសោ’’តិ –

វុត្តំ. ‘‘បឋមំ បាទំ អតិក្កាមេន្តិយា’’តិអាទិវចនតោ (បាចិ. ៦៩២) បទសា គមនមេវ ឥធាធិប្បេតន្តិ អាហ ‘‘បទសា បវិសន្តិយា អាបត្តី’’តិ. ឥមិនា សចេបិ ហត្ថិបិដ្ឋិអាទីហិ វា ឥទ្ធិយា វា បវិសតិ, វដ្ដតិយេវាតិ ទស្សេតិ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារោ បន សមន្តបាសាទិកាយ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៩២) វុត្តោតិ អធិប្បាយោ.

នទិបារគមនេ វុត្តលក្ខណាយ នទិយាតិ ‘‘នទី នាម តិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេត្វា យត្ថ កត្ថចិ ឧត្តរន្តិយា អន្តរវាសកោ តេមិយតី’’តិ (បាចិ. ៦៩២) នទិបារគមនវិភង្គេ វុត្តលក្ខណាយ នទិយា. នទិបារគមនវិភង្គោ ហិ ឥធ នទិបារគមនសទ្ទេន វុត្តោ. បុន ឱរិមតីរមេវ បច្ចុត្តរន្តិយា វាតិ បរតីរំ គន្តុកាមតាយ ឱតិណ្ណត្តា វុត្តំ. ឥតរិស្សា បន អយំ បក្កន្តដ្ឋានេ ឋិតា ហោតិ, តស្មា បរតីរំ គច្ឆន្តិយា អនាបត្តិ. សចេ សជ្ឈាយំ វា បធានំ វា អញ្ញំ វា កិញ្ចិ កម្មំ កុរុមានា ‘‘បុរេ អរុណេយេវ ទុតិយិកាយ សន្តិកំ គមិស្សាមី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៩២) អាភោគំ ករោតិ, អជានន្តិយា ឯវ តស្សា អរុណោ ឧគ្គច្ឆតិ, អនាបត្តីតិ អាហ ‘‘បុរេ អរុណេយេវា’’តិអាទិ. អថ បន ‘‘យាវ អរុណុគ្គមនា ឥធេវ ភវិស្សាមី’’តិ វា អនាភោគេន វា វិហារស្ស ឯកទេសេ អច្ឆតិ, ទុតិយិកាយ ហត្ថបាសំ ន ឱតរតិ, អរុណុគ្គមនេ សង្ឃាទិសេសោ. ហត្ថបាសោយេវ ហិ ឥធ បមាណំ. ហត្ថបាសាតិក្កមេ ឯកគព្ភោបិ ន រក្ខតិ. តេនាហ ‘‘ឯកគព្ភេ…បេ… អាបត្តី’’តិ.

ទស្សនូបចារំ វា សវនូបចារំ វាតិ ឯត្ថ ទស្សនូបចារោ នាម យត្ថ ឋិតំ ទុតិយិកា បស្សតិ. សវនូបចារោ នាម យត្ថ ឋិតា មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយ, ធម្មស្សវនារោចនសទ្ទេន វិយ ច ‘‘អយ្យេ’’តិ សទ្ទាយន្តិយា សទ្ទំ សុណាតិ. តស្មាតិ យស្មា ឱហីយនំ នាម ទស្សនូបចារសវនូបចារានមញ្ញតរស្ស វិជហនំ, តស្មា. អន្តោគាមេ បន ឱហីយនំ វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘ឥន្ទខីលាតិក្កមតោ បដ្ឋាយា’’តិ អាទិ. តត្ថ ឥន្ទខីលាតិក្កមតោតិ ឧម្មារាតិក្កមតោ. ពហិគាមេតិ គាមស្ស ពហិបទេសេ. មគ្គមូឡ្ហា ឧច្ចាសទ្ទំ ករោន្តីតិ អាហ ‘‘មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយា’’តិ. មគ្គមូឡ្ហំ អវ្ហាយន្តស្ស សទ្ទេន វិយាតិបិ វទន្តិ. សទ្ទាយន្តិយាតិ សទ្ទំ ករោន្តិយា. ‘‘សទ្ទស្សវនាតិក្កមេ អាបត្តិយេវា’’តិ ឥមិនា ទស្សនូបចារោ ឯវរូបេ សវនូបចារេ វិជហិតេ ន រក្ខតិ, ជហិតមត្តេវ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សាតិ ទស្សេតិ.

មគ្គំ គច្ឆន្តីតិ ឯកមគ្គំ គច្ឆន្តិ. សចេ បុរិមាយោ អញ្ញេន មគ្គេន គច្ឆន្តិ, បក្កន្តា នាម ហោន្តិ, អនាបត្តិយេវ. ទ្វិន្នំ គច្ឆន្តីនំ ឯកា អនុពន្ធិតុំ អសក្កោន្តី ‘‘គច្ឆតុ អយ’’ន្តិ ឱហីយតិ, ឥតរាបិ ‘‘ឱហីយតុ អយ’’ន្តិ គច្ឆតិ, ទ្វិន្នម្បិ អាបត្តិ. សចេ បន គច្ឆន្តីសុ បុរិមាបិ អញ្ញំ មគ្គំ គណ្ហាតិ, បច្ឆិមាបិ អញ្ញំ, ឯកា ឯកិស្សា បក្កន្តដ្ឋានេ តិដ្ឋតិ, ទ្វិន្នម្បិ អនាបត្តិ.

‘‘សង្ឃាទិសេសា ចតុរោ’’តិ (បរិ. អដ្ឋ. ៤៧៩) អយំ បញ្ហោ អរុណុគ្គមនេ គាមន្តរបរិយាបន្នំ នទិបារំ ឱក្កន្តភិក្ខុនិំ សន្ធាយ វុត្តោ. សា ហិ សកគាមតោ បច្ចូសសមយេ និក្ខមិត្វា អរុណុគ្គមនកាលេ វុត្តប្បការំ នទិបារំ ឱក្កន្តមត្តាវ រត្តិវិប្បវាសគាមន្តរនទិបារគមនគណម្ហាឱហីយនលក្ខណេ ឯកប្បហារេនេវ ចតុរោ សង្ឃាទិសេសេ អាបជ្ជតិ.

បក្ខសង្កន្តាយ វាតិ តិត្ថាយតនំ សង្កន្តាយ. អនន្តរាយេនាតិ ហត្ថិមោចនាទិអន្តរាយំ វិនា.

ឯកគាមន្តរគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ឧក្ខិត្តកឱសារណសិក្ខាបទវណ្ណនា

តស្សេវ ការកសង្ឃស្សាតិ យោ ឧក្ខេបនីយកម្មការកោ គណោ, តស្សេវ ការកសង្ឃស្ស. វត្តេ វា វត្តន្តិន្តិ តេចត្តាលីសប្បភេទេ នេត្ថារវត្តេ វត្តមានំ.

ឧក្ខិត្តកឱសារណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ភោជនប្បដិគ្គហណបឋមសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឯកតោអវស្សុតេតិ បុគ្គលស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា អវស្សុតេ. មហាបច្ចរិយំ បនេត្ថ ‘‘ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវេតិ ទដ្ឋព្ព’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧០១) វុត្តំ. តំ ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ (បាចិ. ៧០៣) ឥមាយ បាឡិយា ន សមេតិ. យទិ ហិ បុគ្គលស្ស អវស្សុតភាវោ នប្បមាណំ, កិំ ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី’’តិ ឥមិនា វចនេន, ‘‘អនាបត្តិ ឧភតោអនវស្សុតា ហោន្តិ, អនវស្សុតា បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឯត្តកមេវ វត្តព្ពំ សិយា. ឧភោសុ អនវស្សុតេសូតិ បុគ្គលោ ចេវ ភិក្ខុនី ចាតិ ឧភោសុ អនវស្សុតេសុ គណ្ហន្តិយា សព្ពថាបិ អនាបត្តិ. ‘‘អនវស្សុតោ’’តិ វា ញត្វា គណ្ហន្តិយាតិ សយំ អនវស្សុតា សមានា អវស្សុតេបិ ‘‘អនវស្សុតោ អយ’’ន្តិ សញ្ញាយ តស្ស ហត្ថតោ បដិគ្គណ្ហន្តិយា. អថ សយំ អនវស្សុតាបិ អញ្ញំ អវស្សុតំ វា អនវស្សុតំ វា ‘‘អវស្សុតោ’’តិ ញត្វា បដិគ្គណ្ហាតិ, ទុក្កដមេវ. វុត្តញ្ហេតំ អនន្តរសិក្ខាបទេ ‘‘កិស្ស ត្វំ, អយ្យេ, ន បដិគ្គណ្ហាសីតិ, អវស្សុតា, អយ្យេតិ, ត្វំ បន, អយ្យេ, អវស្សុតាតិ, នាហំ, អយ្យេ, អវស្សុតា’’តិ.

ភោជនប្បដិគ្គហណបឋមសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ភោជនប្បដិគ្គហណទុតិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុក្កដាទិកា សង្ឃាទិសេសបរិយោសានា អាបត្តិយោ ឥមិនា សិក្ខាបទេន ឧយ្យោជិកាយេវ, ឥតរិស្សា បន អាបត្តិភេទោ បឋមសិក្ខាបទេនាតិ អាហ ‘‘សា ឯវំ ឧយ្យោជនេនា’’តិអាទិ.

កុលានុទ្ទយតាយាតិ កុលានុកម្បកតាយ.

ភោជនប្បដិគ្គហណទុតិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧-១៣. សញ្ចរិត្តាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.

សញ្ចរិត្តាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១៤-១៧. សង្ឃភេទកាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា

ភិក្ខុនី សង្ឃំ ន ភិន្ទតីតិ កម្មំ, ឧទ្ទេសោ ចាតិ ទ្វីហិ ភេទោ, សោ តាយ សទ្ធិំ នត្ថីតិ ភិក្ខុនី សង្ឃំ ន ភិន្ទតិ. ន កេវលំ បរិវាសាភាវោយេវាតិ អាហ ‘‘ឆាទនបច្ចយាបី’’តិអាទិ. ឯត្ថ ច ‘‘ឆាទនបច្ចយាបិ ន ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ បាឋោ ទដ្ឋព្ពោ, ឆាទនបច្ចយាបិ ទុក្កដំ ន អាបជ្ជតីតិ អត្ថោ. ឯវញ្ច កត្វា –

‘‘អាបជ្ជតិ គរុកំ សាវសេសំ;

ឆាទេតិ អនាទរិយំ បដិច្ច;

ន ភិក្ខុនី នោ ច ផុសេយ្យ វជ្ជំ;

បញ្ហាមេសា កុសលេហិ ចិន្តិតា’’តិ. (បរិ. ៤៨១) –

ឯត្ថ ភិក្ខុនិនិសេធោ ឧបបន្នោ ហោតិ. យេសុ បន បោត្ថកេសុ ‘‘ឆាទនបច្ចយា បន ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ វិនា ន-ការំ បាឋោ ទិស្សតិ, សោ បមាទលេខោតិ ទដ្ឋព្ពំ. តស្មាតិ យស្មា បរិវាសោ នាម នត្ថិ, តស្មា. អត្តនោ សីមំ សោធេត្វា វិហារសីមាយ វាតិ វិហារេ ពទ្ធសីមមេវ សន្ធាយ វុត្តំ. សោធេតុំ អសក្កោន្តីហីតិ វិហារសីមំ សោធេតុំ អសក្កោន្តីហិ.

មុខមត្តនិទស្សនន្តិ បវេសោបាយមត្តនិទស្សនំ. ឯត្ថាហ – អថ កស្មា យថា ភិក្ខុមានត្តកថាយ ‘‘បរិក្ខិត្តស្ស វិហារស្ស បរិក្ខេបតោ, អបរិក្ខិត្តស្ស វិហារស្ស បរិក្ខេបារហដ្ឋានតោ ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតេ អតិក្កម្មា’’តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. និគមនវណ្ណនា) វុត្តំ, ឯវមវត្វា ‘‘គាមូបចារតោ ច ភិក្ខូនំ វិហារូបចារតោ ច ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតេ អតិក្កមិត្វា’’តិ ឥធ វុត្តន្តិ? តត្រ ចេកេ វទន្តិ ‘‘ភិក្ខូនំ វុត្តប្បការំ បទេសំ អតិក្កមិត្វា គាមេបិ តំ កម្មំ កាតុំ វដ្ដតិ, ភិក្ខុនីនំ បន គាមេ ន វដ្ដតិ, តស្មា ឯវំ វុត្ត’’ន្តិ. អបរេ បន ភណន្តិ ‘‘ភិក្ខូនម្បិ គាមេ ន វដ្ដតិ, ភិក្ខុវិហារោ នាម បុព្ពេយេវ គាមូបចារំ អតិក្កមិត្វា តិដ្ឋតិ, តស្មា គាមំ អវត្វា វិហារូបចារមេវ ហេដ្ឋា វុត្តំ. ភិក្ខុនីនំ បន វិហារោ គាមេយេវ, ន ពហិ, តស្មា គាមូបចារញ្ច វិហារូបចារញ្ច ឧភយមេវេត្ថ ទស្សិតំ. តស្មា ឧភយត្ថាបិ អត្ថតោ នានាត្ថំ នត្ថី’’តិ. វីមំសិត្វា យញ្ចេត្ថ យុជ្ជតិ, តំ គហេតព្ពំ.

តតោ បដ្ឋាយាតិ អារោចិតកាលតោ បដ្ឋាយ.

សង្ឃភេទកាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឥតិ កង្ខាវិតរណិយា បាតិមោក្ខវណ្ណនាយ

វិនយត្ថមញ្ជូសាយំ លីនត្ថប្បកាសនិយំ

ភិក្ខុនិបាតិមោក្ខេ សង្ឃាទិសេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.