១. សុក្កវិស្សដ្ឋិសិក្ខាបទវណ្ណនា

សំវិជ្ជតិ ចេតនា អស្សាតិ សញ្ចេតនា, សញ្ចេតនាវ សញ្ចេតនិកា, សញ្ចេតនា វា អស្ស អត្ថីតិ សញ្ចេតនិកា. សុក្កវិស្សដ្ឋីតិ សុក្កស្ស វិស្សដ្ឋិ, រាគូបត្ថម្ភាទីសុ យេន កេនចិ អង្គជាតេ កម្មញ្ញតំ បត្តេ អារោគ្យាទីសុ យំកិញ្ចិ អបទិសិត្វា អជ្ឈត្តរូបាទីសុ យត្ថ កត្ថចិ មោចនស្សាទចេតនាយ និមិត្តេ ឧបក្កមន្តស្ស អាសយធាតុនានត្តតោ នីលាទិវសេន (បារា. ២៣៩-២៤០) ទសវិធេសុ សុក្កេសុ យស្ស កស្សចិ សុក្កស្ស ឋានា ចាវនាតិ អត្ថោ. អញ្ញត្រ សុបិនន្តាតិ យា សុបិនេ សុក្កវិស្សដ្ឋិ ហោតិ, តំ ឋបេត្វា. សង្ឃាទិសេសោតិ យា អញ្ញត្រ សុបិនន្តា សញ្ចេតនិកា សុក្កវិស្សដ្ឋិ, អយំ សង្ឃាទិសេសោ នាម អាបត្តិនិកាយោតិ អត្ថោ. វចនត្ថោ បនេត្ថ សង្ឃោ អាទិម្ហិ ចេវ សេសេ ច ឥច្ឆិតព្ពោ អស្សាតិ សង្ឃាទិសេសោ. កិំ វុត្តំ ហោតិ – ឥមំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា វុដ្ឋាតុកាមស្ស យំ តំ អាបត្តិវុដ្ឋានំ, តស្ស អាទិម្ហិ ចេវ បរិវាសទានត្ថាយ, អាទិតោ សេសេ មជ្ឈេ មានត្តទានត្ថាយ មូលាយ បដិកស្សនេន វា សហ មានត្តទានត្ថាយ, អវសានេ អព្ភានត្ថាយ ច សង្ឃោ ឥច្ឆិតព្ពោ, ន ហេត្ថ ឯកម្បិ កម្មំ វិនា សង្ឃេន សក្កា កាតុំ. ឥតិ សង្ឃោ អាទិម្ហិ ចេវ សេសេ ច ឥច្ឆិតព្ពោ អស្សាតិ សង្ឃាទិសេសោតិ.

សាវត្ថិយំ សេយ្យសកំ អារព្ភ ឧបក្កមិត្វា អសុចិមោចនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘អញ្ញត្រ សុបិនន្តា’’តិ អយមេត្ថ អនុបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ. សចេ បន បរេន អត្តនោ អង្គជាតេ ឧបក្កមំ ការេត្វា មោចាបេតិ, អាបជ្ជតិយេវ. ចេតេត្វា អន្តមសោ អាកាសេ កដិកម្បនេនបិ និមិត្តេ ឧបក្កមន្តស្ស សចេ ន មុច្ចតិ, ថុល្លច្ចយំ. សចេ បន អន្តមសោ យំ ឯកា ខុទ្ទកមក្ខិកា បិវេយ្យ, តត្តកម្បិ ឋានតោ មុច្ចតិ, ទកសោតំ អនោតិណ្ណេបិ សង្ឃាទិសេសោ. ឋានតោ បន ចុតំ អវស្សមេវ ទកសោតំ ឱតរតិ, តស្មា ‘‘ទកសោតំ ឱតិណ្ណមត្តេ ពហិ និក្ខន្តេ វា អនិក្ខន្តេ វា សង្ឃាទិសេសោ’’តិ (បារា. អដ្ឋ. ២.២៣៧) អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ. អនុបក្កមន្តស្ស ច, អមោចនាធិប្បាយស្ស ច, សុបិនំ បស្សន្តស្ស ច, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច មុត្តេបិ អនាបត្តិ. សីលវិបត្តិ, ចេតនា, ឧបក្កមោ, មុច្ចនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមបារាជិកេ វុត្តសទិសានេវាតិ.

សុក្កវិស្សដ្ឋិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.