៥. ចិត្តាគារវគ្គោ

១. រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចិត្តាគារវគ្គស្ស បឋមេ រាជាគារន្តិ រញ្ញោ កីឡនឃរំ. ចិត្តាគារន្តិ កីឡនចិត្តសាលំ. អារាមន្តិ កីឡនឧបវនំ. ឧយ្យានន្តិ កីឡនុយ្យានំ. បោក្ខរណិន្តិ កីឡនបោក្ខរណិំ. ទស្សនាយាតិ ‘‘ឯតេសុ យំកិញ្ចិ បស្សិស្សាមី’’តិ គច្ឆន្តិយា បទេ បទេ ទុក្កដំ, យត្ថ ឋត្វា បស្សតិ, តត្ថ បទំ អនុទ្ធរិត្វា បញ្ចាបិ បស្សន្តិយា ឯកាវ អាបត្តិ. សចេ បន តំ តំ វិលោកេត្វា បស្សតិ, គីវំ បរិវត្តនប្បយោគគណនាយ អាបត្តិយោ, ន ឧម្មីលនគណនាយ.

សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ភិក្ខុស្ស សព្ពត្ថ ទុក្កដំ, អវសេសោ វិនិច្ឆយោ នច្ចទស្សនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោតិ.

រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ អាសន្ទី នាម អតិក្កន្តប្បមាណា វុច្ចតិ. បល្លង្កោ នាម សំហារិមេន វាឡេន កតោតិ វុត្តោ. បរិភុញ្ជេយ្យាតិ ឯត្ថ បន និសីទននិបជ្ជនប្បយោគគណនាយ បាចិត្តិយំ វេទិតព្ពំ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ អាសន្ទិបល្លង្កបរិភោគវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អាសន្ទិយា បាទេ ឆិន្ទិត្វា, បល្លង្កស្ស វាឡេ ភិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាសន្ទិបល្លង្កតា, និសីទនំ និបជ្ជនំ វាតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ សុត្តន្តិ ឆន្នំ អញ្ញតរំ. កន្តេយ្យាតិ ឯត្ថ យត្តកំ ហត្ថេន អញ្ឆិតំ ហោតិ, តស្មិំ តក្កម្ហិ វេឋិតេ ឯកា អាបត្តិ. ឥទញ្ហិ សន្ធាយ បទភាជនីយេ (បាចិ. ៩៨៨) ‘‘ឧជ្ជវុជ្ជវេ’’តិ វុត្តំ.

សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ សុត្តំ កន្តនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, កន្តនតោ បុព្ពេ កប្បាសវិចិននំ អាទិំ កត្វា សព្ពប្បយោគេសុ ហត្ថវារគណនាយ ទុក្កដំ. កន្តិតសុត្តំ កន្តន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អកន្តិតតា, កន្តនន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ គិហិវេយ្យាវច្ចន្តិ គិហីនំ វេយ្យាវច្ចំ. សចេបិ ហិ មាតាបិតរោ អត្តនោ កិញ្ចិ កម្មំ អការាបេត្វា តេសំ យាគុបចនាទីនិ ករោន្តិ, បុព្ពប្បយោគេសុ បយោគគណនាយ ទុក្កដានិ អាបជ្ជិត្វា យាគុអាទីសុ ភាជនគណនាយ, ខាទនីយាទីសុ បូវគណនាយ បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ គិហីនំ វេយ្យាវច្ចករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, មនុស្សេហិ សង្ឃស្ស យាគុបានេ វា ភត្តេ វា ចេតិយបូជាយ វា ករីយមានាយ តេសំ សហាយភាវេន យាគុបចនាទីនិ, អត្តនោ វេយ្យាវច្ចករស្ស ច តានិយេវ ករោន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. គិហិវេយ្យាវច្ចករណំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានេវាតិ.

គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. អធិករណសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ អធិករណន្តិ ចតុន្នំ អញ្ញតរំ. បាចិត្តិយន្តិ ឥធ ចីវរសិព្ពនេ វិយ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ បាចិត្តិយំ, ឯកាហម្បិ បរិហារោ នត្ថិ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អធិករណំ នវូបសមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

អធិករណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ភោជនទានសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ សហត្ថាតិ កាយេន វា កាយប្បដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា ឋបេត្វា បញ្ចសហធម្មិកេ អវសេសានំ អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនា យំកិញ្ចិ អជ្ឈោហរណីយំ ទទន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អគារិកស្ស ខាទនីយភោជនីយទានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ឧទកទន្តបោនេ ទុក្កដំ. យា បន ទាបេតិ ន ទេតិ, ឧបនិក្ខិបិត្វា ទេតិ, ពាហិរលេបំ ទេតិ, តស្សា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនា អជ្ឈោហរណិយំ, ឋបេត្វា បញ្ច សហធម្មិកេ អញ្ញស្ស សហត្ថា ទានន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

ភោជនទានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ អាវសថចីវរន្តិ ‘‘ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ ទិន្នចីវរំ. អនិស្សជ្ជិត្វាតិ ចតុត្ថេ ទិវសេ ធោវិត្វា អញ្ញិស្សា អន្តមសោ សាមណេរិយាបិ ឧតុនិយា អទត្វា. បាចិត្តិយន្តិ ឯវំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, និស្សជ្ជិតេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន និស្សជ្ជិតសញ្ញាយ, បុន បរិយាយេន វា, អញ្ញាសំ ឧតុនីនំ អភាវេន វា, អច្ឆិន្ននដ្ឋចីវរិកាយ វា, អាបទាសុ វា បរិភុញ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាវសថចីវរតា, ចតុត្ថទិវសតា, ធោវិត្វា អនិស្សជ្ជនំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ អាវសថន្តិ កវាដពទ្ធវិហារំ. អនិស្សជ្ជិត្វាតិ រក្ខណត្ថាយ អទត្វា, ‘‘ឥទំ ជគ្គេយ្យាសី’’តិ ឯវំ អនាបុច្ឆិត្វាតិ អត្ថោ. ចារិកំ បក្កមេយ្យ បាចិត្តិយន្តិ ឯត្ថ សកគាមតោ អញ្ញំ គាមំ ឯករត្តិវាសត្ថាយបិ បក្កមន្តិយា បរិក្ខិត្តស្ស អាវសថស្ស បរិក្ខេបំ, អបរិក្ខិត្តស្ស ឧបចារំ បឋមបាទេន អតិក្កន្តមត្តេ ទុក្កដំ, ទុតិយេន បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អកវាដពទ្ធេ ទុក្កដំ, និស្សជ្ជិតេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន និស្សជ្ជិតសញ្ញាយ, សតិ អន្តរាយេ, បដិជគ្គិកំ បរិយេសិត្វា អលភន្តិយា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សកវាដពទ្ធតា, វុត្តនយេន បក្កមនំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានីតិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ តិរច្ឆានវិជ្ជន្តិ យំកិញ្ចិ ពាហិរកំ អនត្ថសំហិតំ ហត្ថិអស្សរថធនុថរុសិប្បអាថព្ពណខិលនវសីករណសោសាបនមន្តាគទប្បយោគាទិភេទំ បរូបឃាតករំ វិជ្ជំ. បរិយាបុណេយ្យាតិ ឯត្ថ យស្ស កស្សចិ សន្តិកេ តំ បទាទិវសេន បរិយាបុណន្តិយា បទគណនាយ ចេវ អក្ខរគណនាយ ច បាចិត្តិយន្តិ.

តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ វាចេយ្យាតិ បទំ វិសេសោ. ឧភយម្បិ សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ចេវ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ច អារព្ភ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណនវាចនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ. លេខេ, ធារណាយ ច, គុត្តត្ថាយ ច យក្ខបរិត្តនាគមណ្ឌលាទិកេ សព្ពបរិត្តេ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. តិរច្ឆានវិជ្ជតា, បរិយាបុណនវាចនា, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ទ្វីសុបិ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បទសោធម្មសទិសានីតិ.

តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ.