៣. ឯកគាមន្តរគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ គាមន្តរន្តិអាទីសុ សកគាមតោ តាវ និក្ខមន្តិយា អនាបត្តិ, និក្ខមិត្វា បន អញ្ញំ គាមំ គច្ឆន្តិយា បទេ បទេ ទុក្កដំ, ឯកេន បាទេន ឥតរស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ វា ឧបចារេ វា អតិក្កន្តេ ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយេន អតិក្កន្តមត្តេ សង្ឃាទិសេសោ, តតោ និក្ខមិត្វា បុន សកគាមំ បវិសន្តិយាបិ ឯសេវ នយោ. សចេ បន ខណ្ឌបាការេន វា វតិច្ឆិទ្ទេន វា ភិក្ខុនិវិហារភូមិំយេវ សក្កា ហោតិ បវិសិតុំ, ឯវំ បវិសមានាយ កប្បិយភូមិយា បវិដ្ឋា នាម ហោតិ, តស្មា វដ្ដតិ. ពហិគាមេ ឋត្វា យំកិញ្ចិ សកគាមំ វា បរគាមំ វា អកប្បិយភូមិំ បទសា បវិសន្តិយា អាបត្តីតិ អយមេត្ថ សង្ខេបោ.

នទិបារគមនេ វុត្តលក្ខណាយ នទិយា ទុតិយិកំ វិនា បរតីរំ គច្ឆន្តិយា វា អន្តរានទិយំ ទុតិយិកាយ សទ្ធិំ ភណ្ឌិត្វា បុន ឱរិមតីរមេវ បច្ចុត្តរន្តិយា វា បឋមបាទំ ឧទ្ធរិត្វា តីរេ ឋបិតក្ខណេ ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយបាទុទ្ធារេ សង្ឃាទិសេសោ. ឥទ្ធិសេតុយាននាវាហិ បន បរតីរំ ឱតរិតុំ, នហានាទិការណេន ច ឱតិណ្ណាយ ឱរិមតីរំ បទសាបិ បច្ចុត្តរិតុំ វដ្ដតិ.

រត្តិវិប្បវាសេ ‘‘បុរេអរុណេយេវ ទុតិយិកាយ ហត្ថបាសំ ឱក្កមិស្សាមី’’តិ អាភោគំ វិនា ឯកគព្ភេបិ ទុតិយិកាយ ហត្ថបាសាតិក្កមេ ឋត្វា អរុណំ ឧដ្ឋាបេន្តិយា អាបត្តិ.

ឯកា វា គណម្ហាតិ ឯត្ថ បន ឯកា ភិក្ខុនីបិ គណោយេវ. ឱហីយេយ្យាតិ អវហីយេយ្យ, ទស្សនូបចារំ វា សវនូបចារំ វា វិជហេយ្យាតិ អត្ថោ. តស្មា ឥន្ទខីលាតិក្កមតោ បដ្ឋាយ ពហិគាមេ រុក្ខថម្ភសាណិបាការាទិអន្តរិតភាវេនាបិ ទុតិយិកាយ ទស្សនូបចារេ វិជហិតេ សចេបិ សវនូបចារោ អត្ថិ, អាបត្តិយេវ. អជ្ឈោកាសេ បន ទូរេបិ ទស្សនូបចារោ ហោតិ, តត្ថ មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយ ធម្មស្សវនារោចនសទ្ទេន វិយ ច ‘អយ្យេ’តិ សទ្ទាយន្តិយា សទ្ទស្សវនាតិក្កមេ អាបត្តិយេវ. សចេ បន មគ្គំ គច្ឆន្តី ឱហីយិត្វា ‘‘ឥទានិ បាបុណិស្សាមី’’តិ សឧស្សាហា អនុពន្ធតិ, វដ្ដតិ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ គាមន្តរគមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘ឯកា វា នទិបារ’’ន្តិអាទិកា ឯត្ថ តិវិធា អនុបញ្ញត្តិ, បុរេ អរុណេ សកគាមតោ និក្ខមិត្វា អរុណុគ្គមនកាលេ គាមន្តរបរិយាបន្នំ នទិបារំ ឱក្កមនន្តិយា បន ចតស្សោបិ អាបត្តិយោ ឯកក្ខណេយេវ ហោន្តិ. វុត្តម្បិ ចេតំ –

‘‘សិក្ខាបទា ពុទ្ធវរេន វណ្ណិតា;

សង្ឃាទិសេសា ចតុរោ ភវេយ្យុំ;

អាបជ្ជេយ្យ ឯកបយោគេន សព្ពា;

បញ្ហា មេសា កុសលេហិ ចិន្តិតា’’តិ. (បរិ. ៤៧៩);

ឯតេនុបាយេន តិណ្ណំ, ទ្វិន្នញ្ច ឯកតោភាវោ វេទិតព្ពោ. ទុតិយិកាយ បន បក្កន្តាយ វា វិព្ភន្តាយ វា កាលង្កតាយ វា បក្ខសង្កន្តាយ វា អាបទាសុ វា គាមន្តរគមនាទីនិ ករោន្តិយា ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អន្តរាយេន ឯកតោភាវោ, គាមន្តរគមនាទីសុ អញ្ញតរតាបជ្ជនំ, អាបទាយ អភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមបារាជិកសទិសានិ, ឥទំ បន បណ្ណត្តិវជ្ជំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

ឯកគាមន្តរគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.