អសាធារណបារាជិកំ

៥. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

អសាធារណេសុ បន ចតុន្នំ តាវ បារាជិកានំ បឋមេ អវស្សុតាតិ កាយសំសគ្គរាគេន តិន្តា, កិលិន្នាតិ អត្ថោ. ទុតិយបទេបិ ឯសេវ នយោ. បុរិសបុគ្គលស្សាតិ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិតុំ វិញ្ញុស្ស មនុស្សជាតិកស្ស បុរិសសង្ខាតស្ស បុគ្គលស្ស. អធក្ខកន្តិ អត្តនោ អក្ខកានំ អធោ. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលន្តិ ជាណុមណ្ឌលានំ ឧបរិ, ឯត្ថ ច ឧព្ភកប្បរម្បិ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលេនេវ សង្គហិតំ. អាមសនន្តិ អាមជ្ជនំ ផុដ្ឋោកាសំ អនតិក្កមិត្វា តត្ថេវ សង្ឃដ្ដនំ. បរាមសនន្តិ ឥតោ ចិតោ ច សញ្ចរណំ. គហណន្តិ គហិតមត្តំ. ឆុបនន្តិ អសង្ឃដ្ដេត្វា ផុដ្ឋមត្តំ. បដិបីឡនន្តិ អង្គេ គហេត្វា និប្បីឡនំ. សាទិយេយ្យាតិ យា ភិក្ខុនី អត្តនោ យថាបរិច្ឆិន្នេ កាយេ បុរិសស្ស ឯតំ អាមសនាទិំ សាទិយតិ, សយំ វា បន តេន កាយេន បុរិសស្ស យំកិញ្ចិ កាយប្បទេសំ សាទយមានា ឆុបតិ, អយំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកា នាម បារាជិកាតិ អយមេត្ថ សង្ខេបោ.

‘‘និទានំ បុគ្គលំ វត្ថុ’’ន្តិអាទិកេ (កង្ខា. អដ្ឋ. បឋមបារាជិកវណ្ណនា) តេន វិត្ថារវិនិច្ឆយេ យស្មា សព្ពានេវ អសាធារណបញ្ញត្តិយោ ហោន្តិ, តស្មា ឥតោ បដ្ឋាយ សន្តិំ អនុបញ្ញត្តិំ វត្វា សាធារណបញ្ញត្តីតិ វា អសាធារណបញ្ញត្តីតិ វា ន វក្ខាម, អាណត្តិយំ យត្ថ អាណត្តិ នត្ថិ, តត្ថ កិញ្ចិ អវត្វា យត្ថ អត្ថិ, តត្ថេវ វក្ខាម, វិបត្តិវិចារណា វុត្តាយេវ.

អវសេសំ បន សព្ពត្ថ វត្តព្ពំ, តយិទំ វុច្ចតិ, ឥទំ តាវ សិក្ខាបទំ សាវត្ថិយំ សុន្ទរីនន្ទំ អារព្ភ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ឯកតោអវស្សុតេ យថាបរិច្ឆិន្នេន កាយេន បុរិសស្ស កាយំ, ឧភតោអវស្សុតេបិ កាយេន កាយប្បដិពទ្ធំ, យថាបរិច្ឆិន្នកាយប្បដិពទ្ធេន វា អវសេសកាយេន វា តស្ស កាយំ អាមសន្តិយា ថុល្លច្ចយំ, យក្ខបេតបណ្ឌកតិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហានំ ឧភតោអវស្សុតេ យថាបរិច្ឆិន្នេន កាយេន កាយំ អាមសន្តិយាបិ ថុល្លច្ចយំ, សចេ បន បុរិសស្ស កាយសំសគ្គរាគោ នត្ថិ, បារាជិកក្ខេត្តេបិ ថុល្លច្ចយមេវ. អវសេសេ បន កាយប្បដិពទ្ធេន កាយប្បដិពទ្ធាទិភេទេ, មេថុនរាគគេហសិតបេមេសុ ច សព្ពត្ថ ទុក្កដំ. អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តិយា, អសាទិយន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អង្គានិ សមុដ្ឋានាទីនិ ច ភិក្ខុបាតិមោក្ខេ កាយសំសគ្គេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពានីតិ.

ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ គណស្សាតិ អញ្ញាសំ ភិក្ខុនីនំ. ឋិតាតិ សលិង្គេ ឋិតា. ចុតាតិ កាលង្កតា. នាសិតាតិ លិង្គនាសនាយ សយំ វា នដ្ឋា, អញ្ញេហិ វា នាសិតា. អវស្សដាតិ តិត្ថាយតនំ សង្កន្តា. បុព្ពេវាហំ អយ្យេ អញ្ញាសិន្តិ ឥទំ តស្សា វចនកាលទស្សនំ, សលិង្គេ ឋិតាយ បន បារាជិកភាវំ ញត្វា ‘‘ន ទានិ នំ កស្សចិ អារោចេស្សាមី’’តិ ធុរេ និក្ខិត្តមត្តេយេវ អយំ វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកា នាម បារាជិកា ហោតីតិ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ នេវអត្តនាបដិចោទនា នគណស្ស អារោចនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ សប្បាណកវគ្គម្ហិ ទុដ្ឋុល្លាបត្តិប្បដិច្ឆាទនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. តត្រ ហិ បាចិត្តិយំ, ឥធ បារាជិកន្តិ អយមេវ វិសេសោ, សេសំ តាទិសមេវាតិ.

វជ្ជប្បដិច្ឆាទិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. ឧក្ខិត្តានុវត្តិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ ឧក្ខិត្តន្តិ អាបត្តិយា អទស្សនាទីសុ ឧក្ខិត្តំ. ធម្មេនាតិ ភូតេន វត្ថុនា. វិនយេនាតិ ចោទេត្វា សារេត្វា. សត្ថុសាសនេនាតិ ឥធាបិ ចោទេត្វា សារេត្វា ករណមេវ សត្ថុសាសនំ នាម. អនាទរន្តិ យេន សង្ឃេន ឧក្ខេបនិយកម្មំ កតំ, តស្មិំ វា, តត្ថ បរិយាបន្នគណេ វា ឯកបុគ្គលេ វា តស្មិំ វា កម្មេ អាទរវិរហិតំ, សម្មាវត្តនាយ អវត្តមានន្តិ អត្ថោ. អប្បដិការន្តិ បដិការរហិតំ, អនោសារិតន្តិ អត្ថោ. អកតសហាយន្តិ ឯកកម្មាទិកេ សំវាសេ សហ អយនភាវេន សមានសំវាសកា ភិក្ខូ សហាយា នាម, យស្ស បន សោ សំវាសោ តេហិ សទ្ធិំ នត្ថិ ន តេន តេ សហាយា កតា ហោន្តិ, ឥតិ សោ អកតសហាយោ នាម, តំ អកតសហាយំ, សមានសំវាសកភាវំ អនុបគតន្តិ អត្ថោ. តមនុវត្តេយ្យាតិ តំ ឧក្ខិត្តកំ ឧក្ខិត្តកភាវេយេវ ឋិតំ ភិក្ខុំ យា ភិក្ខុនី យំទិដ្ឋិកោ សោ ហោតិ, តាយ ទិដ្ឋិយា គហណភាវេន អនុវត្តេយ្យ. សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ សង្ឃភេទសិក្ខាបទាទីសុ វុត្តនយេន វិសុំ សង្ឃមជ្ឈេ ច វុច្ចមានា តំ វត្ថុំ អប្បដិនិស្សជ្ជន្តី សមនុភាសនកម្មបរិយោសានេ ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា នាម បារាជិកា ហោតីតិ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ឧក្ខិត្តានុវត្តនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ញត្តិយា ទុក្កដំ, ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទ្វេ ថុល្លច្ចយា, ‘‘យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យា’’តិ ឯវំ យ្យ-ការប្បត្តាយ តតិយកម្មវាចាយ បារាជិកំ, អធម្មកម្មេ តិកទុក្កដំ, សេសំ សង្ឃភេទសិក្ខាបទាទីសុ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

ឧក្ខិត្តានុវត្តិកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. អដ្ឋវត្ថុកាសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ អវស្សុតាតិ លោកស្សាទមិត្តសន្ថវវសេន កាយសំសគ្គរាគេន តិន្តា. អយមេវ ហិ អត្ថោ សីហឡមាតិកាដ្ឋកថាយំ វុត្តោ, សមន្តបាសាទិកាយំ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៧៥) បនស្ស វិចារណា កតា, ទុតិយបទេបិ ឯសេវ នយោ. បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថគ្គហណំ វាតិអាទីសុ បន យំ បុរិសបុគ្គលេន ហត្ថេ គហណំ កតំ, តំ ‘‘បុរិសបុគ្គលស្ស ហត្ថគ្គហណ’’ន្តិ វុត្តំ, ឯសេវ នយោ សង្ឃាដិកណ្ណគ្គហណេបិ. ហត្ថគ្គហណន្តិ ឯត្ថ ច យស្ស កស្សចិ អបារាជិកក្ខេត្តភូតស្ស អង្គស្ស គហណំ ហត្ថគ្គហណំ, យស្ស កស្សចិ និវត្ថស្ស វា បារុតស្ស វា គហណំ សង្ឃាដិកណ្ណគ្គហណំ. សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិអាទីសុ កាយសំសគ្គសង្ខាតស្ស អសទ្ធម្មស្ស បដិសេវនត្ថាយ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ សន្តិដ្ឋេយ្យ វា, តត្ថ ឋិតា សល្លបេយ្យ វា, បុរិសេន វា ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ឋានំ អាគច្ឆា’’តិ វុត្តា តំ សង្កេតំ គច្ឆេយ្យ, តស្ស វា បុរិសស្ស អព្ភាគមនំ សាទិយេយ្យ, យេន កេនចិ វា បដិច្ឆន្នំ ឱកាសំ បវិសេយ្យ, បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋត្វា កាយំ ឧបសំហរេយ្យាតិ ឯវមត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. អយម្បិ បារាជិកាតិ យថា បុរិមាយោ, ឯវំ អយម្បិ ភិក្ខុនី ឯតស្ស កាយសំសគ្គសង្ខាតស្ស អសទ្ធម្មស្ស បដិសេវនត្ថាយ ឯតានិ អដ្ឋ វត្ថូនិ បដិបាដិយា វា ឧប្បដិបាដិយា វា បូរេត្វា អដ្ឋវត្ថុកា នាម បារាជិកា ហោតីតិ.

សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ អដ្ឋមំ វត្ថុំ បរិបូរណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សង្កេតគមនេ បទេ បទេ ទុក្កដំ, បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ ឱក្កន្តមត្តេ ថុល្លច្ចយំ, បុរិសស្ស អព្ភាគមនសាទយមានេបិ ទុក្កដំ. ហត្ថបាសោក្កមនេ ថុល្លច្ចយំ, សេសេសុ ឯកេកស្មិំ ថុល្លច្ចយមេវ, អដ្ឋមេ បរិបុណ្ណេ បារាជិកំ. ឯកេកស្មិំ បន វត្ថុស្មិំ សតក្ខត្តុម្បិ វីតិក្កន្តេ តា អាបត្តិយោ ទេសេត្វា មុច្ចតិ, អបិចេត្ថ គណនូបិកា អាបត្តិ វេទិតព្ពា, ‘‘ឥទានិ នាបជ្ជិស្សាមី’’តិ ហិ ធុរនិក្ខេបំ កត្វា ទេសិតា គណនូបិកា, ទេសិតគណនំ ឧបេតិ, បារាជិកស្ស អង្គំ ន ហោតិ. តស្មា យា ឯកំ អាបន្នា ធុរនិក្ខេបំ កត្វា ទេសេត្វា បុន កិលេសវសេន អាបជ្ជតិ, បុនបិ ទេសេតិ, ឯវំ អដ្ឋមំ បរិបូរេន្តីបិ បារាជិកា ន ហោតិ. យា បន អាបជ្ជិត្វា ‘‘បុនបិ អញ្ញំ វត្ថុំ អាបជ្ជិស្សាមី’’តិ សឧស្សាហាវ ទេសេតិ, តស្សា សា អាបត្តិ អគណនូបិកា, ទេសិតាបិ អទេសិតា ហោតិ, បារាជិកស្ស អង្គំ ហោតិ. អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តិយា អសាទិយន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. កាយសំសគ្គរាគោ, សឧស្សាហតា, អដ្ឋមស្ស វត្ថុស្ស បូរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមនុភាសនសមុដ្ឋានំ, កិរិយាកិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទ្វិវេទនន្តិ.

អដ្ឋវត្ថុកាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ អយ្យាយោ អដ្ឋ បារាជិកា ធម្មាតិ ភិក្ខូ អារព្ភ បញ្ញត្តា សាធារណា ចត្តារោ, ឥមេ ចត្តារោតិ ឯវំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសមគ្គេន អដ្ឋ បារាជិកា ធម្មា ឧទ្ទិដ្ឋាតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ, សេសំ ភិក្ខុបាតិមោក្ខវណ្ណនាយំ វុត្តនយមេវាតិ.

កង្ខាវិតរណិយា បាតិមោក្ខវណ្ណនាយ

ភិក្ខុនិបាតិមោក្ខេ

បារាជិកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.