បករណនយវណ្ណនា

អយំ បន បករណនយេន បាឡិយា អត្ថវណ្ណនា – សា បនាយំ អត្ថវណ្ណនា យស្មា ទេសនាយ សមុដ្ឋានប្បយោជនភាជនេសុ បិណ្ឌត្ថេសុ ច និទ្ធារិតេសុ សុករា ហោតិ សុវិញ្ញេយ្យា ច, តស្មា សុត្តទេសនាយ សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមំ និទ្ធារយិស្សាម. តត្ថ សមុដ្ឋានំ តាវ វុត្តំ ‘‘វណ្ណាវណ្ណភណន’’ន្តិ. អបិច និន្ទាបសំសាសុ វិនេយ្យាឃាតានន្ទាទិភាវានាបត្តិ, តត្ថ ច អាទីនវទស្សនំ សមុដ្ឋានំ. តថា និន្ទាបសំសាសុ បដិបជ្ជនក្កមស្ស, បសំសាវិសយស្ស ខុទ្ទកាទិវសេន អនេកវិធស្ស សីលស្ស, សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស សស្សតាទិទិដ្ឋិដ្ឋានេសុ តតុត្តរិ ច អប្បដិហតចារតាយ, តថាគតស្ស ច កត្ថចិ អបរិយាបន្នតាយ អនវពោធោ សមុដ្ឋានំ.

វុត្តវិបរិយាយេន បយោជនំ វេទិតព្ពំ. វិនេយ្យាឃាតានន្ទាទិភាវាបត្តិ អាទិកញ្ហិ ឥមំ ទេសនំ បយោជេតីតិ. តថា កុហនលបនាទិនានាវិធមិច្ឆាជីវវិទ្ធំសនំ, ទ្វាសដ្ឋិទិដ្ឋិជាលវិនិវេឋនំ, ទិដ្ឋិសីសេន បច្ចយាការវិភាវនំ, ឆផស្សាយតនវសេន ចតុសច្ចកម្មដ្ឋាននិទ្ទេសោ, សព្ពទិដ្ឋិគតានំ អនវសេសបរិយាទានំ, អត្តនោ អនុបាទាបរិនិព្ពានទីបនញ្ច បយោជនានិ.

វណ្ណាវណ្ណនិមិត្តំ អនុរោធវិរោធវន្តចិត្តា កុហនាទិវិវិធមិច្ឆាជីវនិរតា សស្សតាទិទិដ្ឋិបង្កំ និមុគ្គា, សីលក្ខន្ធាទីសុ អបរិបូរការិតាយ អនវពុទ្ធគុណវិសេសញាណា វិនេយ្យា ឥមិស្សា ធម្មទេសនាយ ភាជនំ.

បិណ្ឌត្ថា បន អាឃាតាទីនំ អករណីយតាវចនេន បដិញ្ញានុរូបំ សមណសញ្ញាយ និយោជនំ, ខន្តិសោរច្ចានុដ្ឋានំ, ព្រហ្មវិហារភាវនានុយោគោ, សទ្ធាបញ្ញាសមាយោគោ, សតិសម្បជញ្ញាធិដ្ឋានំ, បដិសង្ខានភាវនាពលសិទ្ធិ, បរិយុដ្ឋានានុសយប្បហានំ, ឧភយហិតបដិបត្តិ, លោកធម្មេហិ អនុបលេបោ ច ទស្សិតា ហោន្តិ. តថា បាណាតិបាតាទីហិ បដិវិរតិវចនេន សីលវិសុទ្ធិ ទស្សិតា, តាយ ច ហិរោត្តប្បសម្បត្តិ, មេត្តាករុណាសមង្គិតា, វីតិក្កមប្បហានំ, តទង្គបហានំ, ទុច្ចរិតសំកិលេសប្បហានំ, វិរតិត្តយសិទ្ធិ, បិយមនាបគរុភាវនីយតានិប្ផត្តិ, លាភសក្ការសិលោកសមុទាគមោ, សមថវិបស្សនានំ អធិដ្ឋានភាវោ, អកុសលមូលតនុករណំ, កុសលមូលរោបនំ, ឧភយានត្ថទូរីករណំ, បរិសាសុ វិសារទតា, អប្បមាទវិហារោ,បរេហិ ទុប្បធំសិយតា, អវិប្បដិសារាទិសមង្គិតា ច ទស្សិតា ហោន្តិ.

‘‘គម្ភីរា’’តិអាទិវចនេហិ គម្ភីរធម្មវិភាវនំ, អលព្ភនេយ្យបតិដ្ឋតា, កប្បានំ អសង្ខ្យេយ្យេនាបិ ទុល្លភបាតុភាវតា, សុខុមេនបិ ញាណេន បច្ចក្ខតោ បដិវិជ្ឈិតុំ អសក្កុណេយ្យតា, ធម្មន្វយសង្ខាតេន អនុមានញាណេនាបិ ទុរធិគមនីយតា, បស្សទ្ធសព្ពទរថតា, សន្តធម្មវិភាវនំ, សោភនបរិយោសានតា, អតិត្តិករភាវោ, បធានភាវប្បត្តិ, យថាភូតញាណគោចរតា, សុខុមសភាវតា, មហាបញ្ញាវិភាវនា ច ទស្សិតា ហោន្តិ. ទិដ្ឋិទីបកបទេហិ សមាសតោ សស្សតុច្ឆេទទិដ្ឋិយោ បកាសិតាតិ ឱលីនតាតិធាវនវិភាវនំ, ឧបាយវិនិពទ្ធនិទ្ទេសោ, មិច្ឆាភិនិវេសកិត្តនំ, កុម្មគ្គបដិបត្តិយា បកាសនា, វិបរិយេសគ្គាហបញ្ញាបនំ, បរាមាសបរិគ្គហោ, បុព្ពន្តាបរន្តានុទិដ្ឋិបតិដ្ឋាបនំ, ភវវិភវទិដ្ឋិវិភាគោ, តណ្ហាវិជ្ជាបវត្តិ, អន្តវានន្តវាទិដ្ឋិនិទ្ទេសោ, អន្តទ្វយាវតារណំ, អាសវោឃយោគកិលេសគន្ថសំយោជនូបាទានវិសេសវិភជ្ជនញ្ច ទស្សិតានិ ហោន្តិ. តថា ‘‘វេទនានំ សមុទយ’’ន្តិអាទិវចនេហិ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អនុពោធបដិវេធសិទ្ធិ, វិក្ខម្ភនសមុច្ឆេទប្បហានំ, តណ្ហាវិជ្ជាវិគមោ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិនិមិត្តបរិគ្គហោ, អាគមាធិគមសម្បត្តិ, ឧភយហិតបដិបត្តិ, តិវិធបញ្ញាបរិគ្គហោ, សតិសម្បជញ្ញានុដ្ឋានំ, សទ្ធាបញ្ញាសមាយោគោ, សម្មាវីរិយសមថានុយោជនំ, សមថវិបស្សនានិប្ផត្តិ ច ទស្សិតា ហោន្តិ.

‘‘អជានតំ អបស្សត’’ន្តិ អវិជ្ជាសិទ្ធិ, ‘‘តណ្ហាគតានំ បរិតស្សិតវិប្ផន្ទិតន្តិ តណ្ហាសិទ្ធិ, តទុភយេន ច នីវរណសំយោជនទ្វយសិទ្ធិ, អនមតគ្គសំសារវដ្ដានុច្ឆេទោ, បុព្ពន្តាហរណអបរន្តបដិសន្ធានានិ, អតីតបច្ចុប្បន្នកាលវសេន ហេតុវិភាគោ, អវិជ្ជាតណ្ហានំ អញ្ញមញ្ញានតិវត្តនដ្ឋេន អញ្ញមញ្ញូបការិតា, បញ្ញាវិមុត្តិចេតោវិមុត្តីនំ បដិបក្ខនិទ្ទេសោ ច ទស្សិតា ហោន្តិ. ‘‘តទបិ ផស្សបច្ចយា’’តិ សស្សតាទិបញ្ញាបនស្ស បច្ចយាធីនវុត្តិតាកថនេន ធម្មានំ និច្ចតាបដិសេធោ, អនិច្ចតាបតិដ្ឋាបនំ, បរមត្ថតោ ការកាទិបដិក្ខេបោ, ឯវំធម្មតាទិនិទ្ទេសោ, សុញ្ញតាបកាសនំ, សមត្តនិយាមបច្ចយលក្ខណវិភាវនញ្ច ទស្សិតានិ ហោន្តិ.

‘‘ឧច្ឆិន្នភវនេត្តិកោ’’តិអាទិនា ភគវតោ បហានសម្បត្តិ, វិជ្ជាធិមុត្តិ, វសីភាវោ, សិក្ខត្តយនិប្ផត្តិ, និព្ពានធាតុទ្វយវិភាគោ, ចតុរធិដ្ឋានបរិបូរណំ, ភវយោនិអាទីសុ អបរិយាបន្នតា ច ទស្សិតា ហោន្តិ. សកលេន បន សុត្តបទេន ឥដ្ឋានិដ្ឋេសុ ភគវតោ តាទិភាវោ, តត្ថ ច បរេសំ បតិដ្ឋាបនំ, កុសលធម្មានំ អាទិភូតធម្មទ្វយស្ស និទ្ទេសោ, សិក្ខត្តយូបទេសោ, អត្តន្តបាទិបុគ្គលចតុក្កសិទ្ធិ, កណ្ហាកណ្ហវិបាកាទិកម្មចតុក្កវិភាគោ, ចតុរប្បមញ្ញាវិសយនិទ្ទេសោ, សមុទយាទិបញ្ចកស្ស យថាភូតាវពោធោ, ឆសារណីយធម្មវិភាវនា, ទសនាថករធម្មបតិដ្ឋាបន្តិ ឯវមាទយោ និទ្ធារេតព្ពា.