សឡាយតនបទនិទ្ទេសវណ្ណនា
២២៩. និយមតោតិ ច ឥទំ ចតុន្នំ ភូតានំ, ឆន្នំ វត្ថូនំ, ជីវិតស្ស ច យថាសម្ភវំ សហជាតនិស្សយបុរេជាតឥន្ទ្រិយាទិនា ឯកន្តេន សឡាយតនស្ស បវត្តមានស្ស បច្ចយភាវំ សន្ធាយ វុត្តំ. រូបាយតនាទីនំ បន សហជាតនិស្សយានុបាលនភាវោ នត្ថីតិ អគ្គហណំ វេទិតព្ពំ. អារម្មណារម្មណបុរេជាតាទិភាវោ ច តេសំ ន សន្តតិបរិយាបន្នានមេវ, ន ច ចក្ខាទីនំ វិយ ឯកប្បការេនេវាតិ អនិយមតោ បច្ចយភាវោ. និយមតោ…បេ… ជីវិតិន្ទ្រិយន្តិ ឯវន្តិ ឯត្ថ ឯវំ-សទ្ទេន វា រូបាយតនាទីនម្បិ សង្គហោ វេទិតព្ពោ. ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ច សឡាយតនន្តិ ឯត្ថ យទិបិ ឆដ្ឋាយតនសឡាយតន-សទ្ទានំ សទ្ទតោ សរូបតា នត្ថិ, អត្ថតោ បន សឡាយតនេកទេសោវ ឆដ្ឋាយតនន្តិ ឯកទេសសរូបតា អត្ថីតិ ឯកទេសសរូបេកសេសោ កតោតិ វេទិតព្ពោ. អត្ថតោបិ ហិ សរូបានំ ឯកទេសសរូបេកសេសំ ឥច្ឆន្តិ ‘‘វង្កោ ច កុដិលោ ច កុដិលា’’តិ, តស្មា អត្ថតោ ឯកទេសសរូបានញ្ច ឯកសេសេន ភវិតព្ពន្តិ.
អថ វា ឆដ្ឋាយតនញ្ច មនាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនន្តិ វា, មនាយតនន្តិ វា, ឆដ្ឋាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនន្តិ វា, មនាយតនញ្ច មនាយតនញ្ច មនាយតនន្តិ វា ឯកសេសំ កត្វា ចក្ខាទីហិ សហ ‘‘សឡាយតន’’ន្តិ វុត្តន្តិ តមេវ ឯកសេសំ នាមមត្តបច្ចយស្ស, នាមរូបបច្ចយស្ស ច មនាយតនស្ស វសេន កតំ អត្ថតោ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ច សឡាយតនន្តិ ឯវំ កតេកសេសស្សា’’តិ. យថាវុត្តោបិ ហិ ឯកសេសោ អត្ថតោ ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ចាតិ ឯវំ កតោ នាម ហោតីតិ. សព្ពត្ថ ច ឯកសេសេ កតេ ឯកវចននិទ្ទេសោ កតេកសេសានំ សឡាយតនាទិសទ្ទវចនីយតាសាមញ្ញវសេន កតោតិ ទដ្ឋព្ពោ. អព្យាកតវារេ វក្ខតីតិ កិញ្ចាបិ អកុសលវារេ កុសលវារេ ច ‘‘នាមបច្ចយា ឆដ្ឋាយតន’’ន្តិ វុត្តំ, សុត្តន្តភាជនីយេ បន វិបាកឆដ្ឋាយតនមេវ គហិតន្តិ អធិប្បាយេន អព្យាកតវារមេវ សាធកភាវេន ឧទាហដន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. បច្ចយនយេ បន ‘‘ឆដ្ឋា ហោតិ តំ អវកំសតោ’’តិអាទិនា អវិបាកស្សបិ បច្ចយោ ឧទ្ធដោ, សោ និរវសេសំ វត្តុកាមតាយ ឧទ្ធដោតិ វេទិតព្ពោ. ឥធ សង្គហិតន្តិ ឥធ ឯកសេសនយេន សង្គហិតំ, តត្ថ អព្យាកតវារេ លោកិយវិបាកភាជនីយេ វិភត្តន្តិ វេទិតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ.
នេយ្យន្តិ ញេយ្យំ. ឧក្កំសាវកំសោតិ ឯត្ថ សត្តធា បច្ចយភាវតោ ឧក្កំសោ អដ្ឋធា បច្ចយភាវោ, តតោ បន នវធា តតោ វា ទសធាតិ អយំ ឧក្កំសោ, អវកំសោ បន ទសធា បច្ចយភាវតោ នវធា បច្ចយភាវោ, តតោ អដ្ឋធា, តតោ សត្តធាតិ ឯវំ វេទិតព្ពោ, ន បន សត្តធា បច្ចយភាវតោ ឯវ ទ្វេបិ ឧក្កំសាវកំសា យោជេតព្ពា តតោ អវកំសាភាវតោតិ.
ហទយវត្ថុនោ សហាយំ ហុត្វាតិ ឯតេន អរូបេ វិយ អសហាយំ នាមំ ន ហោតិ, ហទយវត្ថុ ច នាមេន សហ ឆដ្ឋាយតនស្ស បច្ចយោ ហោតីតិ ឯត្តកមេវ ទស្សេតិ, ន បន យថា ហទយវត្ថុ បច្ចយោ ហោតិ, តថា នាមម្បីតិ អយមត្ថោ អធិប្បេតោ. វត្ថុ ហិ វិប្បយុត្តបច្ចយោ ហោតិ, ន នាមំ, នាមញ្ច វិបាកហេតាទិបច្ចយោ ហោតិ, ន វត្ថូតិ. បវត្តេ អរូបធម្មា កម្មជរូបស្ស ឋិតិប្បត្តស្សេវ បច្ចយា ហោន្តិ, ន ឧប្បជ្ជមានស្សាតិ វិប្បយុត្តអត្ថិអវិគតា ច បច្ឆាជាតវិប្បយុត្តាទយោ ឯវ ចក្ខាទីនំ យោជេតព្ពា.
អវសេសមនាយតនស្សាតិ ឯត្ថ ‘‘បញ្ចក្ខន្ធភវេ បនា’’តិ ឯតស្ស អនុវត្តមានត្តា បញ្ចវោការភវេ ឯវ បវត្តមានំ បញ្ចវិញ្ញាណេហិ អវសេសមនាយតនំ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. នាមរូបស្ស សហជាតាទិសាធារណបច្ចយភាវោ សម្បយុត្តាទិអសាធារណបច្ចយភាវោ ច យថាសម្ភវំ យោជេតព្ពោ.
សឡាយតនបទនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.