១. សុត្តន្តភាជនីយវណ្ណនា

១៥២. វិសេសតោតិ អាយតន-សទ្ទត្ថោ វិយ អសាធារណតោ ចក្ខាទិសទ្ទត្ថតោតិ អត្ថោ. អស្សាទេតីតិ ចក្ខតិ-សទ្ទោ ‘‘មធុំ ចក្ខតិ ព្យញ្ជនំ ចក្ខតី’’តិ រសសាយនត្ថោ អត្ថីតិ តស្ស វសេន អត្ថំ វទតិ. ‘‘ចក្ខុំ ខោ, មាគណ្ឌិយ, រូបារាមំ រូបរតំ រូបសម្មុទិត’’ន្តិ (ម. និ. ២.២០៩) វចនតោ ចក្ខុ រូបំ អស្សាទេតិ. សតិបិ សោតាទីនំ សទ្ទារម្មណាទិរតិភាវេ និរុឡ្ហត្តា ចក្ខុម្ហិយេវ ចក្ខុ-សទ្ទោ បវត្តតិ បទុមាទីសុ បង្កជាទិសទ្ទា វិយាតិ ទដ្ឋព្ពំ. វិភាវេតិ ចាតិ សទ្ទលក្ខណសិទ្ធស្ស ចក្ខតិ-សទ្ទស្ស វសេន អត្ថំ វទតិ. ចក្ខតីតិ ហិ អាចិក្ខតិ, អភិព្យត្តំ វទតីតិ អត្ថោ. នយនស្ស ច វទន្តស្ស វិយ សមវិសមវិភាវនមេវ អាចិក្ខនន្តិ កត្វា អាហ ‘‘វិភាវេតិ ចាតិ អត្ថោ’’តិ. អនេកត្ថត្តា វា ធាតូនំ វិភាវនត្ថតា ចក្ខុ-សទ្ទស្ស ទដ្ឋព្ពា. រត្តទុដ្ឋាទិកាលេសុ កកណ្ដករូបំ វិយ ឧទ្ទរូបំ វិយ ច វណ្ណវិការំ អាបជ្ជមានំ រូបំ ហទយង្គតភាវំ រូបយតិ រូបមិវ បកាសំ ករោតិ, សវិគ្គហមិវ កត្វា ទស្សេតីតិ អត្ថោ. វិត្ថារណំ វា រូប-សទ្ទស្ស អត្ថោ, វិត្ថារណញ្ច បកាសនមេវាតិ អាហ ‘‘បកាសេតី’’តិ. អនេកត្ថត្តា វា ធាតូនំ បកាសនត្ថោយេវ រូប-សទ្ទោ ទដ្ឋព្ពោ, វណ្ណវាចកស្ស រូប-សទ្ទស្ស រូបយតីតិ និព្ពចនំ, រូបវាចកស្ស រុប្បតីតិ អយំ វិសេសោ.

ឧទាហរីយតីតិ វុច្ចតីតិ-អត្ថេ វចនមេវ គហិតំ សិយា, ន ច វចន-សទ្ទោយេវ ឯត្ថ សទ្ទោ, អថ ខោ សព្ពោបិ សោតវិញ្ញេយ្យោតិ សប្បតីតិ សកេហិ បច្ចយេហិ សប្បីយតិ សោតវិញ្ញេយ្យភាវំ គមីយតីតិ អត្ថោ. សូចយតីតិ អត្តនោ វត្ថុំ គន្ធវសេន អបាកដំ ‘‘ឥទំ សុគន្ធំ ទុគ្គន្ធ’’ន្តិ បកាសេតិ, បដិច្ឆន្នំ វា បុប្ផាទិវត្ថុំ ‘‘ឯត្ថ បុប្ផំ អត្ថិ ចម្បកាទិ, ផលមត្ថិ អម្ពាទី’’តិ បេសុញ្ញំ ករោន្តំ វិយ ហោតីតិ អត្ថោ. រសគ្គហណមូលកត្តា អាហារជ្ឈោហរណស្ស ជីវិតហេតុម្ហិ អាហាររសេ និន្នតាយ ជីវិតំ អវ្ហាយតីតិ ជិវ្ហា វុត្តា និរុត្តិលក្ខណេន. កុច្ឆិតានំ សាសវធម្មានំ អាយោតិ វិសេសេន កាយោ វុត្តោ អនុត្តរិយហេតុភាវំ អនាគច្ឆន្តេសុ កាមរាគនិទានកម្មជនិតេសុ កាមរាគស្ស ច វិសេសបច្ចយេសុ ឃានជិវ្ហាកាយេសុ កាយស្ស វិសេសតរសាសវបច្ចយត្តា. តេន ហិ ផោដ្ឋព្ពំ អស្សាទេន្តា សត្តា មេថុនម្បិ សេវន្តិ. ឧប្បត្តិទេសោតិ ឧប្បត្តិការណន្តិ អត្ថោ. កាយិន្ទ្រិយវត្ថុកា វា ចត្តារោ ខន្ធា ពលវកាមាសវាទិហេតុភាវតោ វិសេសេន ‘‘សាសវា’’តិ វុត្តា, តេសំ ឧប្បជ្ជនដ្ឋានន្តិ អត្ថោ. អត្តនោ លក្ខណំ ធារយន្តីតិ យេ វិសេសលក្ខណេន អាយតនសទ្ទបរា វត្តព្ពា, តេ ចក្ខាទយោ តថា វុត្តាតិ អញ្ញេ មនោគោចរភូតា ធម្មា សាមញ្ញលក្ខណេនេវ ឯកាយតនត្តំ ឧបនេត្វា វុត្តា. ឱឡារិកវត្ថារម្មណមននសង្ខាតេហិ វិសយវិសយិភាវេហិ បុរិមានិ បាកដានីតិ តថា អបាកដា ច អញ្ញេ មនោគោចរា ន អត្តនោ សភាវំ ន ធារេន្តីតិ ឥមស្សត្ថស្ស ទីបនត្ថោ ធម្ម-សទ្ទោតិ.

វាយមន្តីតិ អត្តនោ កិច្ចំ ករោន្តិច្ចេវ អត្ថោ. ឥមស្មិញ្ច អត្ថេ អាយតន្តិ ឯត្ថាតិ អាយតនន្តិ អធិករណត្ថោ អាយតន-សទ្ទោ, ទុតិយតតិយេសុ កត្តុអត្ថោ. តេ ចាតិ ចិត្តចេតសិកធម្មេ. តេ ហិ តំតំទ្វារារម្មណេសុ អាយន្តិ អាគច្ឆន្តិ បវត្តន្តីតិ អាយាតិ. វិត្ថារេន្តីតិ បុព្ពេ អនុប្បន្នត្តា លីនានិ អបាកដានិ បុព្ពន្តតោ ឧទ្ធំ បសារេន្តិ បាកដានិ ករោន្តិ ឧប្បាទេន្តីតិ អត្ថោ.

រុឡ្ហីវសេន អាយតន-សទ្ទស្សត្ថំ វត្តុំ ‘‘អបិចា’’តិអាទិ អារទ្ធំ. តំ និស្សិតត្តាតិ ឯត្ថ មនោ មនោវិញ្ញាណាទីនំ ចិត្តចេតសិកានំ និស្សយបច្ចយោ ន ហោតីតិ តស្ស នេសំ ទ្វារភាវោ និស្សយភាវោតិ ទដ្ឋព្ពោ. អត្ថតោតិ វចនត្ថតោ, ន វចនីយត្ថតោ. វចនត្ថោ ហេត្ថ វុត្តោ ‘‘ចក្ខតី’’តិអាទិនា, ន វចនីយត្ថោ ‘‘យំ ចក្ខុ ចតុន្នំ មហាភូតានំ ឧបាទាយ បសាទោ’’តិអាទិនា (ធ. ស. ៥៩៧) វិយាតិ.

តាវត្វតោតិ អនូនាធិកភាវំ ទស្សេតិ. តត្ថ ទ្វាទសាយតនវិនិមុត្តស្ស កស្សចិ ធម្មស្ស អភាវា អធិកភាវតោ ចោទនា នត្ថិ, សលក្ខណធារណំ បន សព្ពេសំ សាមញ្ញលក្ខណន្តិ ឩនចោទនា សម្ភវតីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ចក្ខាទយោបិ ហី’’តិអាទិ. អសាធារណន្តិ ចក្ខុវិញ្ញាណាទីនំ អសាធារណំ. សតិបិ អសាធារណារម្មណភាវេ ចក្ខាទីនំ ទ្វារភាវេន គហិតត្តា ធម្មាយតនេ អគ្គហណំ ទដ្ឋព្ពំ. ទ្វារារម្មណភាវេហិ វា អសាធារណតំ សន្ធាយ ‘‘អសាធារណ’’ន្តិ វុត្តំ.

យេភុយ្យសហុប្បត្តិអាទីហិ ឧប្បត្តិក្កមាទិអយុត្តិ យោជេតព្ពា. អជ្ឈត្តិកេសុ ហីតិ ឯតេន អជ្ឈត្តិកភាវេន វិសយិភាវេន ច អជ្ឈត្តិកានំ បឋមំ ទេសេតព្ពតំ ទស្សេតិ. តេសុ ហិ បឋមំ ទេសេតព្ពេសុ បាកដត្តា បឋមតរំ ចក្ខាយតនំ ទេសិតន្តិ. តតោ ឃានាយតនាទីនីតិ ឯត្ថ ពហូបការត្តាភាវេន ចក្ខុសោតេហិ បុរិមតរំ អទេសេតព្ពានិ សហ វត្តុំ អសក្កុណេយ្យត្តា ឯកេន កមេន ទេសេតព្ពានីតិ ឃានាទិក្កមេន ទេសិតានីតិ អធិប្បាយោ. អញ្ញថាបិ ហិ ទេសិតេសុ ន ន សក្កា ចោទេតុំ, ន ច សក្កា សោធេតព្ពានិ ន ទេសេតុន្តិ. គោចរោ វិសយោ ឯតស្សាតិ គោចរវិសយោ, មនោ. កស្ស បន គោចរោ ឯតស្ស វិសយោតិ? ចក្ខាទីនំ បញ្ចន្នម្បិ. វិញ្ញាណុប្បត្តិការណវវត្ថានតោតិ ឯតេន ច ចក្ខាទិអនន្តរំ រូបាទិវចនស្ស ការណមាហ.

បច្ចយភេទោ កម្មាទិភេទោ. និរយាទិកោ អបទាទិគតិនានាករណញ្ច គតិភេទោ. ហត្ថិអស្សាទិកោ ខត្តិយាទិកោ ច និកាយភេទោ. តំតំសត្តសន្តានភេទោ បុគ្គលភេទោ. យា ច ចក្ខាទីនំ វត្ថូនំ អនន្តភេទតា វុត្តា, សោយេវ ហទយវត្ថុស្ស ច ភេទោ ហោតិ. តតោ មនាយតនស្ស អនន្តប្បភេទតា យោជេតព្ពា ទុក្ខាបដិបទាទិតោ អារម្មណាធិបតិអាទិភេទតោ ច. ឥមស្មិំ សុត្តន្តភាជនីយេ វិបស្សនា វុត្តាតិ វិបស្សនុបគមនញ្ច វិញ្ញាណំ គហេត្វា ឯកាសីតិភេទតា មនាយតនស្ស វុត្តា និទ្ទេសវសេន. នីលំ នីលស្សេវ សភាគំ, អញ្ញំ វិសភាគំ, ឯវំ កុសលសមុដ្ឋានាទិភេទេសុ យោជេតព្ពំ. តេភូមកធម្មារម្មណវសេនាតិ បុព្ពេ វុត្តំ ចក្ខាទិវជ្ជំ ធម្មារម្មណំ សន្ធាយ វុត្តំ.

សបរិប្ផន្ទកិរិយាវសេន ឦហនំ ឦហា. ចិន្តនវសេន ព្យាបារករណំ ព្យាបារោ. តត្ថ ព្យាបារំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ន ហិ ចក្ខុ រូបាទីនំ ឯវំ ហោតី’’តិ. ឦហំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ន ច តានី’’តិអាទិ. ឧភយម្បិ បន ឦហា ច ហោតិ ព្យាបារោ ចាតិ ឧប្បដិបាដិវចនំ. ធម្មតាវាតិ សភាវោវ, ការណសមត្ថតា វា. ឦហាព្យាបាររហិតានំ ទ្វារាទិភាវោ ធម្មតា. ឥមស្មិញ្ច អត្ថេ យន្តិ ឯតស្ស យស្មាតិ អត្ថោ. បុរិមស្មិំ សម្ភវនវិសេសនំ យំ-សទ្ទោ. ‘‘សុញ្ញោ គាមោតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ឆន្នេតំ អជ្ឈត្តិកានំ អាយតនានំ អធិវចន’’ន្តិ (សំ. និ. ៤.២៣៨) វចនតោ សុញ្ញគាមោ វិយ ទដ្ឋព្ពានិ. អន្នបានសមោហិតន្តិ គហិតេ សុញ្ញគាមេ យញ្ញទេវ ភាជនំ បរាមសីយតិ, តំ តំ រិត្តកំយេវ បរាមសីយតិ, ឯវំ ធុវាទិភាវេន គហិតានិ ឧបបរិក្ខិយមានានិ រិត្តកានេវ ឯតានិ ទិស្សន្តីតិ. ចក្ខាទិទ្វារេសុ អភិជ្ឈាទោមនស្សុប្បាទកភាវេន រូបាទីនិ ចក្ខាទីនំ អភិឃាតកានីតិ វុត្តានិ. អហិសុសុមារបក្ខិកុក្កុរសិង្គាលមក្កដា ឆ បាណកា. វិសមពិលាកាសគាមសុសានវនានិ តេសំ គោចរា. តត្ថ វិសមាទិអជ្ឈាសយេហិ ចក្ខាទីហិ វិសមភាវពិលាកាសគាមសុសានសន្និស្សិតសទិសុបាទិន្នធម្មវនភាវេហិ អភិរមិតត្តា រូបាទីនម្បិ វិសមាទិសទិសតា យោជេតព្ពា.

ហុត្វា អភាវដ្ឋេនាតិ ឥទំ ឥតរេសំ ចតុន្នំ អាការានំ សង្គហកត្តា វិសុំ វុត្តំ. ហុត្វា អភាវាការោ ឯវ ហិ ឧប្បាទវយត្តាការាទយោតិ. តត្ថ ហុត្វាតិ ឯតេន បុរិមន្តវិវិត្តតាបុព្ពកំ មជ្ឈេ វិជ្ជមានតំ ទស្សេតិ, តំ វត្វា អភាវវចនេន មជ្ឈេ វិជ្ជមានតាបុព្ពកំ, អបរន្តេ អវិជ្ជមានតំ, ឧភយេនបិ សទា អភាវោ អនិច្ចលក្ខណន្តិ ទស្សេតិ. សភាវវិជហនំ វិបរិណាមោ, ជរាភង្គេហិ វា បរិវត្តនំ, សន្តានវិការាបត្តិ វា. សទា អភាវេបិ ចិរដ្ឋានំ សិយាតិ តំនិវារណត្ថំ ‘‘តាវកាលិកតោ’’តិ អាហ. ឧប្បាទវយញ្ញថត្តរហិតំ និច្ចំ, ន ឥតរថាតិ និច្ចបដិក្ខេបតោ អនិច្ចំ, និច្ចបដិបក្ខតោតិ អធិប្បាយោ.

ជាតិធម្មតាទីហិ អនិដ្ឋតា បដិបីឡនំ. បដិបីឡនដ្ឋេនាតិ ច យស្ស តំ បវត្តតិ, តំ បុគ្គលំ បដិបីឡនតោ, សយំ វា ជរាទីហិ បដិបីឡនត្តាតិ អត្ថោ. បរិត្តដ្ឋិតិកស្សបិ អត្តនោ វិជ្ជមានក្ខណេ ឧប្បាទាទីហិ អភិណ្ហំ សម្បដិបីឡនត្តា ‘‘អភិណ្ហសម្បដិបីឡនតោ’’តិ បុរិមំ សាមញ្ញលក្ខណំ វិសេសេត្វា វទតិ, បុគ្គលស្ស បីឡនតោ ទុក្ខមំ. សុខបដិបក្ខភាវតោ ទុក្ខំ សុខំ បដិក្ខិបតិ និវារេតិ, ទុក្ខវចនំ វា អត្ថតោ សុខំ បដិក្ខិបតីតិ អាហ ‘‘សុខបដិក្ខេបតោ’’តិ.

នត្ថិ ឯតស្ស វសវត្តនកោ, នាបិ ឥទំ វសវត្តនកន្តិ អវសវត្តនកំ, អត្តនោ បរស្មិំ បរស្ស ច អត្តនិ វសវត្តនភាវោ វា វសវត្តនកំ, តំ ឯតស្ស នត្ថីតិ អវសវត្តនកំ, អវសវត្តនកស្ស អវសវត្តនកោ វា អត្ថោ សភាវោ អវសវត្តនកដ្ឋោ, ឥទញ្ច សាមញ្ញលក្ខណំ. តេនាតិ បរស្ស អត្តនិ វសវត្តនាការេន សុញ្ញំ. ឥមស្មិញ្ច អត្ថេ សុញ្ញតោតិ ឯតស្សេវ វិសេសនំ ‘‘អស្សាមិកតោ’’តិ. អថ វា ‘‘យស្មា វា ឯតំ…បេ… មា បាបុណាតូ’’តិ ឯវំ ចិន្តយមានស្ស កស្សចិ តីសុ ឋានេសុ វសវត្តនភាវោ នត្ថិ, សុញ្ញំ តំ តេន អត្តនោយេវ វសវត្តនាការេនាតិ អត្ថោ. ន ឥទំ កស្សចិ កាមការិយំ, នាបិ ឯតស្ស កិញ្ចិ កាមការិយំ អត្ថីតិ អកាមការិយំ. ឯតេន អវសវត្តនត្ថំ វិសេសេត្វា ទស្សេតិ.

វិភវគតិ វិនាសគមនំ. សន្តតិយំ ភវន្តរុប្បត្តិយេវ ភវសង្កន្តិគមនំ. សន្តតិយា យថាបវត្តាការវិជហនំ បកតិភាវវិជហនំ. ‘‘ចក្ខុ អនិច្ច’’ន្តិ វុត្តេ ចក្ខុអនិច្ច-សទ្ទានំ ឯកត្ថត្តា អនិច្ចានំ សេសធម្មានម្បិ ចក្ខុភាវោ អាបជ្ជតីតិ ឯតិស្សា ចោទនាយ និវារណត្ថំ វិសេសសាមញ្ញលក្ខណវាចកានញ្ច សទ្ទានំ ឯកទេសសមុទាយពោធនវិសេសំ ទីបេតុំ ‘‘អបិចា’’តិអាទិមាហ.

កិំ ទស្សិតន្តិ វិបស្សនាចារំ កថេន្តេន កិំ លក្ខណំ ទស្សិតន្តិ អធិប្បាយោ. ‘‘កតមា ចានន្ទ, អនត្តសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ ‘ចក្ខុ អនត្តា’តិ…បេ… ‘ធម្មា អនត្តា’តិ. ឥតិ ឥមេសុ ឆសុ អជ្ឈត្តិកពាហិរេសុ អាយតនេសុ អនត្តានុបស្សី វិហរតី’’តិ (អ. និ. ១០.៦០) អវិសេសេសុ អាយតនេសុ អនត្តានុបស្សនា វុត្តាតិ ការណភូតានំ ចក្ខាទីនំ, ផលភូតានញ្ច ចក្ខុវិញ្ញាណាទីនំ ការណផលមត្តតាយ អនត្តតាយ អនត្តលក្ខណវិភាវនត្ថាយ អាយតនទេសនាតិ អាហ ‘‘ទ្វាទសន្នំ…បេ… អនត្តលក្ខណ’’ន្តិ. យទិបិ អនិច្ចទុក្ខលក្ខណានិ ឯត្ថ ទស្សិតានិ, តេហិ ច អនត្តលក្ខណមេវ វិសេសេន ទស្សិតន្តិ អធិប្បាយោ. វេតិ ចាតិ ឯត្ថ ឥតិ-សទ្ទោ សមាបនត្ថោ. ឥច្ចស្សាតិ ឯត្ថ ឥតិ-សទ្ទោ យថាសមាបិតស្ស អារោបេតព្ពទោសស្ស និទស្សនត្ថោ. ឯវន្តិ ‘‘ចក្ខុ អត្តា’’តិ ឯវំ វាទេ សតីតិ អត្ថោ. ឥច្ចស្សាតិ វា ឥតិ-សទ្ទោ ‘‘ឥតិ វទន្តស្សា’’តិ បរវាទិស្ស ទោសលក្ខណាការនិទស្សនត្ថោ. ឯវន្តិ ទោសគមនប្បការនិទស្សនត្ថោ. រូបេ អត្តនិ ‘‘ឯវំ មេ រូបំ ហោតូ’’តិ អត្តនិយេ វិយ សាមិនិទ្ទេសាបត្តីតិ ចេ? ន, ‘‘មម អត្តា’’តិ គហិតត្តា. ‘‘មម អត្តា’’តិ ហិ គហិតំ រូបំ វសវត្តិតាយ ‘‘ឯវំ មេ ហោតូ’’តិ ឥច្ឆិយមានញ្ច តថេវ ភវេយ្យ, ឥច្ឆតោបិ ហិ តស្ស រូបសង្ខាតោ អត្តា អវសវត្តិ ចាតិ. អាពាធាយាតិ ឯវំ ទុក្ខេន. បញ្ញាបនន្តិ បរេសំ ញាបនំ. អនត្តលក្ខណបញ្ញាបនស្ស អញ្ញេសំ អវិសយត្តា អនត្តលក្ខណទីបកានំ អនិច្ចទុក្ខលក្ខណានញ្ច បញ្ញាបនស្ស អវិសយតា ទស្សិតា ហោតិ.

ឯវំ បន ទុប្បញ្ញាបនតា ឯតេសំ ទុរូបដ្ឋានតាយ ហោតីតិ តេសំ អនុបដ្ឋហនការណំ បុច្ឆន្តោ អាហ ‘‘ឥមានិ បនា’’តិអាទិ. ឋានាទីសុ និរន្តរំ បវត្តមានស្ស ហេដ្ឋា វុត្តស្ស អភិណ្ហសម្បដិបីឡនស្ស. ធាតុមត្តតាយ ចក្ខាទីនំ សមូហតោ វិនិព្ភុជ្ជនំ នានាធាតុវិនិព្ភោគោ. ឃនេនាតិ ចត្តារិបិ ឃនានិ ឃនភាវេន ឯកត្តំ ឧបនេត្វា វទតិ. បញ្ញាយេវ សន្តតិវិកោបនាតិ ទដ្ឋព្ពំ. យាថាវសរសតោតិ អវិបរីតសភាវតោ. សភាវោ ហិ រសិយមានោ អវិរទ្ធបដិវេធេន អស្សាទិយមានោ ‘‘រសោ’’តិ វុច្ចតិ. អនិច្ចាទីហិ អនិច្ចលក្ខណាទីនំ អញ្ញត្ថ វចនំ រុប្បនាទិវសេន បវត្តរូបាទិគ្គហណតោ វិសិដ្ឋស្ស អនិច្ចាទិគ្គហណស្ស សព្ភាវា. ន ហិ នាមរូបបរិច្ឆេទមត្តេន កិច្ចសិទ្ធិ ហោតិ, អនិច្ចាទយោ ច រូបាទីនំ អាការា ទដ្ឋព្ពា. តេ បនាការា បរមត្ថតោ អវិជ្ជមានា រូបាទីនំ អាការមត្តាយេវាតិ កត្វា អដ្ឋសាលិនិយំ (ធ. ស. អដ្ឋ. ៣៥០) លក្ខណារម្មណិកវិបស្សនាយ ខន្ធារម្មណតា វុត្តាតិ អធិប្បាយមត្តេ ឋាតុំ យុត្តំ, នាតិធាវិតុំ. ‘‘អនិច្ច’’ន្តិ ច គណ្ហន្តោ ‘‘ទុក្ខំ អនត្តា’’តិ ន គណ្ហាតិ, តថា ទុក្ខាទិគ្គហណេ ឥតរស្សាគហណំ. អនិច្ចាទិគ្គហណានិ ច និច្ចសញ្ញាទិនិវត្តនកានិ សទ្ធាសមាធិបញ្ញិន្ទ្រិយាធិកានិ តិវិធវិមោក្ខមុខភូតានិ. តស្មា ឯតេសំ អាការានំ បរិគ្គយ្ហមានានំ អញ្ញមញ្ញំ វិសេសោ ច អត្ថីតិ តីណិ លក្ខណានិ វុត្តានិ.

សុត្តន្តភាជនីយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.