២. បញ្ហបុច្ឆកវណ្ណនា

ឥធ ឥមស្មិំ ‘‘សត្តិន្ទ្រិយា អនារម្មណា’’តិ ឯវំ ឯកន្តានារម្មណត្តេ វុច្ចមានេ ន អាភដ្ឋំ ជីវិតិន្ទ្រិយំ ន ភាសិតំ. ដីកាយំ បន អនាភដ្ឋន្តិ កតសមាសំ កត្វា វុត្តំ. រូបធម្មេសុ សង្គហិតតន្តិ ‘‘រូប’’ន្តិ គណិតតំ. អរូបកោដ្ឋាសេន អរូបភាវេន សិយាបក្ខេ សង្គហិតំ. កស្មា? តស្ស បរិត្តារម្មណាទិតា អត្ថីតិ. យស្មា បន រូបារូបមិស្សកស្សេវ វសេន សិយាបក្ខសង្គហោ យុត្តោ, ន ឯកទេសស្ស, តស្មា ឯកទេសស្ស តំ អនិច្ឆន្តោ អាហ ‘‘អធិប្បាយោ’’តិ. ឥទានិ តមត្ថំ បកាសេតុំ ‘‘អរូបកោដ្ឋាសេន បនា’’តិអាទិ វុត្តំ. នវត្តព្ពតាតិ បរិត្តារម្មណាទិភាវេន នវត្តព្ពតា. កថំ បន រូបកោដ្ឋាសេនស្សានារម្មណស្ស នវត្តព្ពតាតិ ចោទនំ សន្ធាយាហ ‘‘ន ហិ អនារម្មណ’’ន្តិអាទិ. ‘‘អវិជ្ជមានារម្មណានារម្មណេសូ’’តិ ឥមិនា ‘‘អនារម្មណា’’តិ ពាហិរត្ថសមាសោ អយន្តិ ទស្សេតិ. នវត្តព្ពេសូតិ សារម្មណភាវេន នវត្តព្ពេសុ. អនារម្មណត្តាតិ អារម្មណរហិតត្តា. ‘‘នវិន្ទ្រិយា សិយា បរិត្តារម្មណា, សិយា មហគ្គតារម្មណា, សិយា អប្បមាណារម្មណា, សិយា ន វត្តព្ពា ‘បរិត្តារម្មណា’តិបិ ‘មហគ្គតារម្មណា’តិបិ ‘អប្បមាណារម្មណា’តិបី’’តិអាទីសុ (វិភ. ២២៣) វិយ ន សារម្មណស្សេវ នវត្តព្ពតំ ទស្សេតិ. យថា ច ន សារម្មណស្សេវ នវត្តព្ពតាបរិយាយោ, អថ ខោ អនារម្មណស្សាបីតិ សារម្មណេ និយមាភាវោ. ឯវំ នវត្តព្ពំ សារម្មណមេវាតិ អយម្បិ និយមោ នត្ថីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘នវត្តព្ពស្ស វា សារម្មណត’’ន្តិ អាហ. តស្ស ន ទស្សេតីតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘ន ហី’’តិអាទិនា តមេវត្ថំ វិវរតិ.

តត្ថ រូបនិព្ពានានំ សុខាទិសម្បយុត្តភាវេន នវត្តព្ពតា, ន បរិត្តារម្មណាទិភាវេនាតិ ចោទនំ មនសិ កត្វា អាហ ‘‘អថាបី’’តិអាទិ. តត្ថ អថាបិ វត្តតីតិ សម្ពន្ធោ. សិយា អនារម្មណន្តិបិ វត្តព្ពំ សិយាតិ អនារម្មណំ ធម្មាយតនំ សារម្មណេហិ វិសុំ កត្វា ឯវំ វត្តព្ពំ សិយា. នវត្តព្ព-សទ្ទោ យទិ សារម្មណេស្វេវ វត្តេយ្យ, ន ចេវំ វុត្តំ, អវចនេ ច អញ្ញំ ការណំ នត្ថីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ន ហិ បញ្ហបុច្ឆកេ សាវសេសា ទេសនា អត្ថី’’តិ. តស្មា នវត្តព្ព-សទ្ទោ អនារម្មណេសុបិ វត្តតេវាតិ អធិប្បាយោ. យាបិ ‘‘អដ្ឋិន្ទ្រិយា សិយា អជ្ឈត្តារម្មណា’’តិ អជ្ឈត្តារម្មណាទិភាវេន នវត្តព្ពតា វុត្តា, សា ជីវិតិន្ទ្រិយស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនកាលេ បឋមារុប្បវិញ្ញាណាភាវមត្តារម្មណតំ សន្ធាយ វុត្តា, ន សារម្មណស្សេវ នវត្តព្ពតាទស្សនត្ថំ, នាបិ អនារម្មណស្ស បរិត្តារម្មណាទិភាវេន នវត្តព្ពតាភាវទស្សនត្ថន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘អដ្ឋិន្ទ្រិយា សិយា អជ្ឈត្តារម្មណាតិ ឯត្ថ ចា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សិយា អជ្ឈត្តារម្មណាតីតិ ឥតិ-សទ្ទោ អាទិអត្ថោ. តេន អវសិដ្ឋបាឡិសង្គណ្ហនេន ‘‘សិយា ន វត្តព្ពា ‘អជ្ឈត្តារម្មណា’តិបិ ‘ពហិទ្ធារម្មណា’តិបិ ‘អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា’តិបី’’តិ ឥមាយ បាឡិយា វុត្តមត្ថំ ជីវិតិន្ទ្រិយស្ស ទស្សេន្តោ ‘‘ជីវិតិន្ទ្រិយស្ស…បេ… នវត្តព្ពតា វេទិតព្ពា’’តិ អាហ, តំ វុត្តត្ថមេវ.

បញ្ហបុច្ឆកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឥន្ទ្រិយវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.