២. ឧប្បត្តានុប្បត្តិវារវណ្ណនា

៩៩១. ‘‘កាមភវេ’’តិ ឥទំ ឱកាសវសេន វត្វា បុន សត្តសន្តានវសេន វត្តុំ ‘‘កាមធាតុសម្ភូតានញ្ចា’’តិ វុត្តន្តិ តមត្ថវិសេសំ ទស្សេន្តោ ‘‘ឥទ្ធិយា…បេ… អត្ថោ’’តិ អាហ. ‘‘ន វត្តព្ពំ សិយា’’តិ កស្មា វុត្តំ, យទិបិ អសញ្ញសត្តានំ អចក្ខុកត្តា រូបាយតនំ អច្ចន្តសុខុមត្តា ហេដ្ឋិមភូមិកានញ្ច អគោចរោ, សមានភូមិកានំ បន វេហប្ផលានំ, ឧបរិភូមិកានញ្ច សុទ្ធាវាសានំ ចក្ខាយតនស្ស គោចរោ ហោតីតិ អាយតនាទិកិច្ចំ ករោតិយេវាតិ សក្កា វត្តុំ. យំ បនេត្ថ វិត្ថារតោ វត្តព្ពំ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ. ‘‘ហេដ្ឋតោ អវីចិនិរយំ បរិយន្តំ កត្វា ឧបរិតោ បរនិម្មិតវសវត្តិទេវេ អន្តោករិត្វា យំ ឯតស្មិ’’ន្តិអាទិនា (ធ. ស. ១២៨៧) វុត្តបទេសា កាមាវចរាទិឱកាសា. តេ សត្តនិកាយា ច ធាតូតិ វុច្ចន្តិ សមុទាយស្ស អវយវាធារភាវតោ យថា ‘‘មាសបុញ្ជោ មាសោ’’តិ. សត្តា ឧប្បជ្ជន្តិ ឯត្ថាតិ សត្តុប្បត្តិ, ឧប្បជ្ជនដ្ឋេន សត្តាវ ឧប្បត្តិ សត្តុប្បត្តីតិ ឯវំ ឱកាសសត្តលោកទ្វយស្ស សត្តុប្បត្តិបរិយាយោ វេទិតព្ពោ. សត្តភាវេន ឧប្បត្តិ, ន អនុបាទិន្នក្ខន្ធា វិយ សង្ខារភាវេនេវាតិ អធិប្បាយោ. កេ បន តេតិ អាហ ‘‘សត្តាវាសវសេន…បេ… ឧបាទិន្នកក្ខន្ធា’’តិ. តំតំបរិយាបន្នានន្តិ តំតំសត្តាវាសបរិយាបន្នានំ សត្តានំ, សង្ខារានមេវ វា. សទិសាធិដ្ឋានភាវេនាតិ សទិសាការេន បវត្តមានានំ ខន្ធានំ បតិដ្ឋានភាវេន. យេភុយ្យេន ហិ តស្មិំ សត្តាវាសេ ធម្មា សមានាការេន បវត្តន្តិ.

ឧប្បត្តានុប្បត្តិវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.