២. អភិធម្មភាជនីយវណ្ណនា

៧២៥. សាមញ្ញេន វត្វា វិសេសេន អវុត្តត្តាតិ ‘‘តេសំ វិបាកេ’’តិ យថាវុត្តកុសលវិបាកតាទិសាមញ្ញេន វត្វា សហេតុកាហេតុកាទិវិសេសេន អវុត្តត្តា, សរូបេន និទ្ធារេត្វា អវុត្តត្តាតិ អត្ថោ. អវិបាកត្តាតិ អវិបាកធម្មត្តា. យទិ ឯវន្តិ បច្ចយភាវតោ លព្ភមានោបិ ធម្មភាវោ អវិបាកធម្មតាយ កិរិយានំ យទិ ន វុត្តោ, ឯវំ សតិ. សតិបិ បច្ចយុប្បន្នភាវេ អវិបាកភាវតោ អត្ថភាវោបិ ន វត្តព្ពោ. តេនាហ ‘‘វិបាកា ន ហោន្តីតិ អត្ថភាវោ ច ន វត្តព្ពោ’’តិ. ឯវញ្ចេតិ យទិ បច្ចយុប្បន្នត្តា កិរិយានំ អត្ថភាវោ វុត្តោ. នប្បដិសិទ្ធោ ឥច្ឆិតោវាតិ អត្ថោ. យទិ ឯវំ កស្មា ន វុត្តោតិ អាហ ‘‘វិបាកស្ស បនា’’តិអាទិ. តេសន្តិ កុសលាកុសលានំ, វិបាកកិរិយធម្មានញ្ច. អត្ថធម្មតាតិ វុត្តនយេន លព្ភមានោបិ យថាក្កមំ អត្ថភាវោ, ធម្មភាវោ ច ន វុត្តោ. បច្ចយភាវំ សត្តិវិសេសំ សនិប្ផាទេតព្ពតន្តិ បទត្តយេនាបិ វិបាកធម្មតមេវាហ. សា ហិ វិបាកានំ ហេតុភាវតោ បច្ចយភាវោ, តទុប្បាទនសមត្ថតាយ សត្តិវិសេសោ, តេហិ សគព្ភា វិយ ហោតីតិ ‘‘សនិប្ផាទេតព្ពតា’’តិ ច វុច្ចតិ. តំ បស្សន្តី និប្ផាទកវិសេសាបិ និប្ផាទេតព្ពាបេក្ខា ហោតិ ធម្មបដិសម្ភិទា. តំសម្ពន្ធេនាតិ និប្ផាទេតព្ពសម្ពន្ធេន. ធម្មបដិសម្ភិទំ វទន្តេន អត្ថបដិសម្ភិទាបិ វុត្តា.

សភាវធម្មេ បញ្ញត្តិ សភាវបញ្ញត្តីតិ អាហ ‘‘ន សត្តាទិបញ្ញត្តិយា’’តិ. សភាវេន, និរុត្តិយេវ វា សភាវបញ្ញត្តីតិ វុត្តាតិ អាហ ‘‘អវិបរីតបញ្ញត្តិយា វា’’តិ.

៧៤៦. វោហារភូមិំ, អធិគមភូមិញ្ច ឯកជ្ឈំ កត្វា អាហ ‘‘កាមាវចរា, លោកុត្តរា ច ភូមិ ភូមី’’តិ. ចិត្តុប្បាទា វា បវត្តិដ្ឋានភាវតោ ភូមិ.

អភិធម្មភាជនីយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.