(៥.) បញ្ចកនិទ្ទេសវណ្ណនា

៩៤០. អាគន្តុំ បន ន ទេន្តីតិ អាគមនស្ស បច្ចយា ន ហោន្តីតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

៩៤១. អវទេហនតោតិ បូរណេន មំសូបចយហេតុតាយ ច ឧបចយនតោ. គិម្ហកាលេ ភុញ្ជិត្វា សយន្តស្ស សុខំ ហោតីតិ តំ ឧតុសុខំ ‘‘សេយ្យសុខ’’ន្តិ វុត្តំ, សយនិរិយាបថសុខន្តិ អត្ថោ. វតន្តិ ធុតង្គានិ. តបោតិ ខន្ធកវត្តានិ, វីរិយំ វា. សីលគ្គហណេន ខន្ធកវត្តមេថុនវិរតីនំ គហិតត្តា តបព្រហ្មចរិយគ្គហណំ ន កត្តព្ពន្តិ ចេ? ន, អញ្ញសីលតោ វិសេសេត្វា តបព្រហ្មចរិយានំ ទេវត្តការណត្តគ្គហណស្ស ទស្សនតោ, ពាហិរានញ្ចស្ស វិនិពន្ធស្ស បវត្តិទស្សនតោ វា. តេសញ្ហិ អវិហិំសាទិគោវតាទិទុក្ករការិកាមេថុនវិរតិយោ យថាក្កមំ សីលាទីនិ, តានិ ច តេ ទេវនិកាយំ បណិធាយ ចរន្តីតិ. អញ្ញថា ច សទ្ធារុចិអាទីហិ ‘‘យតោ ខោ ភោ អយំ អត្តា រូបី ចាតុមហាភូតិកោ មាតាបេត្តិកសម្ភវោ កាយស្ស ភេទា ឧច្ឆិជ្ជតី’’តិអាទិនា (ទី. និ. ១.៨៥) វិកប្បេត្វា.

៩៤២. ព្យសនេសុ ញាតិភោគរោគព្យសនគ្គហណេន តំនិមិត្តា សោកាទយោ គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពា. ទស្សនសវនេសុ បដិកូលតា ទស្សនសវនបដិកូលតា. ឯត្ថ ច អាទីនវេហិ បញ្ចហិ តេសំ ការណភូតា អក្ខន្តិយេវ ភិន្ទិត្វា កថិតាតិ វេទិតព្ពា, អក្ខន្តិមូលកា វា អប្បិយតាទិហេតុភូតា ទុក្កដទុព្ភាសិតតាទិទោសា.

មិច្ឆាជីវនិមិត្តំ មរណកាលេ ឧប្បន្នភយំ ‘‘អាជីវកភយ’’ន្តិ វុត្តំ. ‘‘អាជីវិកាភយ’’ន្តិ បន បាឋេ បច្ចយានុប្បត្តិំ បស្សតោ អាជីវិកនិមិត្តោ ចិត្តុត្រាសោតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. កិត្តិសទ្ទោ សិលោកន្តិ តប្បដិបក្ខា អសិលោកំ អកិត្តិ. តេនាហ ‘‘គរហភយ’’ន្តិ.

៩៤៣. ឧប្បិលាវិតន្តិ ឧទគ្គតាសង្ខាតោ អវូបសមភាវោ, អវូបសមហេតុភូតោ វា បីតិយា អាការោ.

បញ្ចកនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.