(១០.) ទសកនិទ្ទេសវណ្ណនា

៩៧០. ជាលក្ខិបសំវិធានាទិកុសលតាសង្កប្បនំ ឧបាយចិន្តា, តស្សា មិច្ឆាភាវបដិច្ឆាទនភាវេន បវត្តោ តទាការោ មោហោ ឧបាយចិន្តាវសេន ឧប្បន្នោតិ ទដ្ឋព្ពោ. យថាកតេ បន បាបេ អនាទីនវទស្សនវសេន បវត្តា សញ្ញា, សង្កប្បោ វា បច្ចវេក្ខណា, តស្សាបិ មិច្ឆាភាវបដិច្ឆាទកំ តទាការំ, អនាទីនវទស្សនំ វា បច្ចវេក្ខណាការេន ឧប្បន្នោ មោហោតិ. វិមុត្តសញ្ញិតាតិ អធិមានសម្បយុត្តំ, តិត្ថិយានំ វា អត្តនោ ទិដ្ឋិយា វិមុត្តតាសញ្ជាននំ. ‘‘វិមុត្តោម្ហី’’តិ ឯវំ បវត្តោ អកុសលចិត្តុប្បាទោ មិច្ឆាវិមុត្តីតិ កេចិ វទន្តិ. ផលំ វិយ វិមុត្តន្តិ គហិតេ បន ទិដ្ឋិសម្បយុត្តចិត្តេ ទិដ្ឋិ មិច្ឆាញាណំ, សមាធិ ច មិច្ឆាវិមុត្តីតិ យុត្តំ សិយា.

ទសកនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

តណ្ហាវិចរិតនិទ្ទេសវណ្ណនា

៩៧៣. សមូហគាហតោតិ តណ្ហាមានទិដ្ឋីនំ សាធារណគ្គហណតោតិ វទន្តិ. ‘‘ឥត្ថំ ឯវំ អញ្ញថា’’តិ បន វិសេសំ អកត្វា គហណំ សមូហគាហោតិ ទដ្ឋព្ពោ. អញ្ញំ អាការន្តិ បរសន្តានគតំ អាការំ. អត្ថីតិ សទា សំវិជ្ជតីតិ អត្ថោ. សីទតីតិ វិនស្សតិ. សំសយបរិវិតក្កវសេនាតិ ‘‘កិំ នុ ខោ អហំ សិយំ, ន សិយ’’ន្តិ ឯវំ បរិវិតក្កវសេន. បត្ថនាកប្បនវសេនាតិ ‘‘អបិ នាម សាធុ បនាហំ សិយ’’ន្តិ ឯវំ បត្ថនាយ កប្បនវសេន.

សុទ្ធសីសាតិ តណ្ហាមានទិដ្ឋីនំ សាធារណសីសា វិសេសស្ស អនិស្សិតត្តា ‘‘សុទ្ធសីសា’’តិ វុត្តា. តត្ថ ទិដ្ឋិសីសេហិ ទិដ្ឋិយា តណ្ហា ទស្សិតា, សីសសីសមូលកេហិ មានទិដ្ឋីហិ សយមេវ ចាតិ អាហ ‘‘ឯវមេតេ…បេ… តណ្ហា វិចរិតធម្មា វេទិតព្ពា’’តិ. ទិដ្ឋិមានេសុបិ ‘‘តណ្ហាវិចរិតានី’’តិ វចនញ្ច អញ្ញមញ្ញំ វិប្បយោគីនំ ទិដ្ឋិមានានំ តណ្ហាយ អវិប្បយោគីនំ តំមូលកត្តាវ តប្បធានតាយ កតន្តិ វេទិតព្ពំ.

៩៧៤. អវក្ករីតិ និបាតោ នានាភាវេ វត្តតីតិ អនានាករណំ អនវក្ករិ, តំ កត្វា, អវក្ករិ វា អកត្វា អនវក្ករិ កត្វាតិ ឯវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អវិនិព្ភោគំ កត្វា’’តិ. ‘‘អនវការិំ ករិត្វា’’តិ វា បាឋោ, តត្ថ អវកិរណំ វិក្ខេបនំ សមូហស្ស ឯកទេសានំ វិនិព្ភុជ្ជនំ អវការិ, តំ អវការិំ វិនិព្ភោគំ អកត្វា, បញ្ចបិ ខន្ធេ សមូហតោ ឯកត្តេនេវ គហេត្វា អត្តតោ អវិនិព្ភុជ្ជិត្វា អស្មីតិ ឆន្ទមានទិដ្ឋិយោ បដិលភតីតិ អត្ថោ. អសិតព្យាភង្គិតាយាតិ ទាត្តេន កាជេន ចាតិ ឯតេន បរិក្ខារេន, អសិតព្យាភង្គីហិ លវនវហនកិរិយា វា ‘‘អសិតព្យាភង្គី’’តិ វុត្តា.

៩៧៦. អវការិំ ករិត្វាតិ រូបាទីនិ អត្តតោ វិនិព្ភុជ្ជិត្វា ឥមិនា រូបេន…បេ… ឥមិនា វិញ្ញាណេន អស្មីតិ ឆន្ទំ បដិលភតីតិ ឯវំ សព្ពត្ថ ឥមិនាតិ ឯតស្ស អត្តតោ អវិនិព្ភុត្តេន រូបាទិនាតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. អត្តតោ ហិ អវិនិព្ភុត្តានិ អពហិកតានិ អហមិច្ចេវ គហិតានិ រូបាទីនិ ឧបាទាយ ឧបគន្ត្វា បវត្តា តណ្ហា ‘‘អជ្ឈត្តិកស្ស ឧបាទាយា’’តិ វុត្តា, អត្តតោ ច វិនិព្ភុត្តានិ ពហិកតានិ ឧបគន្ត្វា បវត្តា ‘‘ពាហិរស្ស ឧបាទាយា’’តិ. ខគ្គេន វា ឆត្តេន វា អហំ និច្ចោតិ អភិមង្គលសម្មតេន ខគ្គាទិនា មម វិនាសោ នត្ថីតិ មញ្ញតីតិ អត្ថោ. ឯកេកស្សាតិ ឥទំ អនាទិម្ហិ អនន្តេ ច សំសារេ ឯកេកស្ស អតីតានាគតេសុ ឆត្តិំសាយបិ សម្ភវទស្សនត្ថំ វុត្តំ, ឯកេកស្ស វា បុគ្គលស្ស យថាលាភវសេនាតិ ឥទម្បិ អនិស្សិតតណ្ហាមានទិដ្ឋិំ កត្វា បុថុជ្ជនស្ស អទ្ធាបច្ចុប្បន្នេ កស្សចិ សម្ភវទស្សនត្ថំ.

តណ្ហាវិចរិតនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ខុទ្ទកវត្ថុវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.