៣. គហបតិវគ្គោ

១-៧. បឋមឧគ្គសុត្តាទិវណ្ណនា

២១-២៧. តតិយស្ស បឋមទុតិយេសុ នត្ថិ វត្តព្ពំ. តតិយេ ‘‘ហត្ថគោ’’តិ វត្តព្ពេ ‘‘ហត្ថកោ’’តិ វុត្តំ. សោ ហិ រាជបុរិសានំ ហត្ថតោ យក្ខស្ស ហត្ថំ, យក្ខស្ស ហត្ថតោ ភគវតោ ហត្ថំ, ភគវតោ ហត្ថតោ បុន រាជបុរិសានំ ហត្ថំ គតត្តា នាមតោ ហត្ថកោ អាឡវកោតិ ជាតោ. តេនាហ ‘‘អាឡវកយក្ខស្ស ហត្ថតោ ហត្ថេហិ សម្បដិច្ឆិតត្តា ហត្ថកោតិ លទ្ធនាមោ រាជកុមារោ’’តិ. ចតុត្ថាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.

បឋមឧគ្គសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ទុតិយពលសុត្តវណ្ណនា

២៨. អដ្ឋមេ ខីណាសវស្ស សព្ពេសំ សង្ខារានំ អនិច្ចតា អសម្មោហវសេន កិច្ចតោ មគ្គបញ្ញាយ សុប្បដិវិទ្ធា, វិបស្សនាយ អារម្មណករណវសេនបីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សហវិបស្សនាយ មគ្គបញ្ញាយា’’តិ. ឥមេ កាមាតិ ទ្វេបិ កាមេ វទតិ. កិលេសវសេន ឧប្បជ្ជមានោ ហិ បរិឡាហោ វត្ថុកាមសន្និស្សយោ វត្ថុកាមវិសយោ វាតិ ទ្វេបិ សបរិឡាហដ្ឋេន អង្គារកាសុ វិយាតិ ‘‘អង្គារកាសូបមា’’តិ វុត្តា. អន្តោ វុច្ចតិ លាមកដ្ឋេន តណ្ហា, ព្យន្តំ វិគតន្តំ ភូតន្តិ ព្យន្តិភូតន្តិ អាហ ‘‘វិគតន្តភូត’’ន្តិ, និត្តណ្ហន្តិ អត្ថោ.

ទុតិយពលសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. អក្ខណសុត្តវណ្ណនា

២៩. នវមេ យស្មា មហិទ្ធិកបេតា ទេវាសុរានំ អាវាហំ គច្ឆន្តិ, វិវាហំ ន គច្ឆន្តិ, តស្មា បេត្តិវិសយេនេវ អសុរកាយោ គហិតោតិ វេទិតព្ពោ. បេតាសុរា បន បេតា ឯវាតិ តេសំ បេតេហិ សង្គហោ អវុត្តសិទ្ធោវ.

អក្ខណសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. អនុរុទ្ធមហាវិតក្កសុត្តវណ្ណនា

៣០. ទសមេ អប្បិច្ឆស្សាតិ ន ឥច្ឆស្ស. អភាវត្ថោ ហេត្ថ អប្បសទ្ទោ ‘‘អប្បឌំសមកសវាតាតបា’’តិអាទីសុ (អ. និ. ១០.១១) វិយ. បច្ចយេសុ អប្បិច្ឆោ បច្ចយប្បិច្ឆោ, ចីវរាទិបច្ចយេសុ ឥច្ឆារហិតោ. អធិគមប្បិច្ឆោតិ ឈានាទិអធិគមវិភាវនេ ឥច្ឆារហិតោ. បរិយត្តិអប្បិច្ឆោតិ បរិយត្តិយំ ពាហុសច្ចវិភាវនេ ឥច្ឆារហិតោ. ធុតង្គប្បិច្ឆោតិ ធុតង្គេសុ អប្បិច្ឆោ ធុតង្គភាវវិភាវនេ ឥច្ឆារហិតោ. សន្តគុណនិគុហនេនាតិ អត្តនិ សំវិជ្ជមានានំ ឈានាទិគុណានញ្ចេវ ពាហុសច្ចគុណស្ស ធុតង្គគុណស្ស ច និគុហនេន ឆាទនេន. សម្បជ្ជតីតិ និប្ផជ្ជតិ សិជ្ឈតិ. នោ មហិច្ឆស្សាតិ មហតិយា ឥច្ឆាយ សមន្នាគតស្ស នោ សម្បជ្ជតិ អនុធម្មស្សបិ អនិប្ផជ្ជនតោ. បវិវិត្តស្សាតិ បការេហិ វិវិត្តស្ស. តេនាហ ‘‘កាយចិត្តឧបធិវិវេកេហិ វិវិត្តស្សា’’តិ. អារម្ភវត្ថុវសេនាតិ ភាវនាភិយោគវសេន ឯកីភាវោវ កាយវិវេកោតិ អធិប្បេតោ, ន គណសង្គណិកាភាវមត្តន្តិ ទស្សេតិ. កម្មន្តិ យោគកម្មំ.

សត្តេហិ កិលេសេហិ ច សង្គណនំ សមោធានំ សង្គណិកា, សា អារមិតព្ពដ្ឋេន អារាមោ ឯតស្សាតិ សង្គណិការាមោ, តស្ស. តេនាហ ‘‘គណសង្គណិកាយ ចេវា’’តិអាទិ. អារទ្ធវីរិយស្សាតិ បគ្គហិតវីរិយស្ស. តញ្ច ខោ ឧបធិវិវេកេ និន្នតាវសេន ‘‘អយំ ធម្មោ’’តិ វចនតោ. ឯស នយោ ឥតរេសុបិ. វិវដ្ដនិស្សិតំយេវ ហិ សមាធានំ ឥធាធិប្បេតំ, តថា បញ្ញាបិ. កម្មស្ស-កតបញ្ញាយ ហិ ឋិតោ កម្មវសេន ភវេសុ នានប្បការោ អនត្ថោតិ ជានន្តោ កម្មក្ខយករំ ញាណំ អភិបត្ថេតិ, តទត្ថញ្ច ឧស្សាហំ ករោតិ. មានាទយោ សត្តសន្តានំ សំសារេ បបញ្ចេន្តិ វិត្ថារេន្តីតិ បបញ្ចាតិ អាហ ‘‘តណ្ហាមានទិដ្ឋិបបញ្ចរហិតត្តា’’តិអាទិ. សេសមេត្ថ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

អនុរុទ្ធមហាវិតក្កសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

គហបតិវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.