១៤. ចុទ្ទសមោ បរិច្ឆេទោ

រូបាវចរសមាធិភាវនានិទ្ទេសវណ្ណនា

៧៨៩-៩៣. ហិតានយន្តិ ហិតាវហំ. មានសញ្ច សុគតន្តិ សុដ្ឋុ បវត្តមានសញ្ច. មធុរា អត្ថវណ្ណនា ឯតស្សាតិ មធុរត្ថវណ្ណនំ. ឧត្តរំ តុ មនុស្សានំ, ធម្មតោ ញាណទស្សនន្តិ មនុស្សានំ លោកិយធម្មតោ ឧត្តរិភូតញាណទស្សនលោកុត្តរំ. សង្កស្សរសមាចារេតិ សង្កាយ កង្ខាយ សរិតព្ពសមាចារេ. អច្ឆិទ្ទំ អក្ខណ្ឌំ អកម្មាសំ. អត្ថកាមេនាតិ អត្តនោ ហិតកាមេន.

៧៩៧. ទុវិធលក្ខណំ ចារិត្តវារិត្តលក្ខណំ.

៨០៥. តេសំ ចរិតានំ វោមិស្សកនយា.

៨០៧. សវណ្ណកសិណាតិ នីលបីតឱទាតលោហិតវណ្ណកសិណា.

៨០៨. តំ ឯកកំ អានាបានំ អស្សាសបស្សាសោ.

៨០៩-១០. មរណូបសមាយុត្តា សតីតិ មរណានុស្សតិ ឧបសមានុស្សតិ. អាហារនិស្សិតសញ្ញាតិ អាហារេ បដិកូលសញ្ញា. ធាតុវវត្ថានន្តិ ចតុធាតុវវត្ថានំ.

៨១១-២. អនុកូលា ឥមេ សព្ព-ចរិតានន្តិ វណ្ណិតាតិ យំ កម្មដ្ឋានំ សទ្ធាចរិតស្ស អនុកូលំ, តមេវ បញ្ញាចរិតស្ស អនុកូលន្តិ អធិប្បាយោ. ឥទំ សព្ពំ បន វចនំ ឯកន្តវិបច្ចនីកភាវតោ ឯកន្តបដិបក្ខភាវតោ អតិសប្បាយតោ វុត្តំ, ឥតិ វិភាវិនា ញេយ្យំ.

៨៣៥. វិបស្សនាភវសម្បត្តិ-សុខានំ បច្ចយា សិយុំ វិបស្សនាសម្បត្តិសុខានំ ភវសម្បត្តិសុខានំ បច្ចយា សិយុំ.

៨៣៨. សម្មដ្ឋានំ មនោភុនោតិ មនោភុហទយោ តស្ស ហទយស្ស សម្មដ្ឋានំ.

៨៤៤. បត្តុកាមេន ធីមតា កសិណំ កត្តព្ពំ.

៨៤៥. សំហារិមន្តិ ឥតោ ចិតោ ច ហរិតព្ពកសិណំ. តត្រដ្ឋកន្តិ តស្មិំ ឋានេ ឋិតំ ឥតោ ចិតោ ច អនាហរិតព្ពំ កសិណំ.

៨៤៩. វិវដ្ដំ បន មិច្ឆតាតិ និព្ពានំ ឥច្ឆន្តេន វិទត្ថិចតុរង្គុលំ វដ្ដំ កាតុំ តំ កសិណំ វដ្ដតិ.

៨៥១-២. ហត្ថបាសប្បមាណស្មិំ, តម្ហា កសិណមណ្ឌលាតិ តតោ កសិណមណ្ឌលតោ ហត្ថបាសប្បមាណស្មិំ បទេសេ វិទត្ថិចតុរង្គុលេ ឧច្ចេ. បរិមុខំ សតិន្តិ កម្មដ្ឋានាភិមុខំ សតិំ.

៨៥៣-៤. នេក្ខម្មន្តិ ឈានំ. ខេមតោ ទដ្ឋុំ ទិស្វា អហំ ឥមាយ បដិបត្តិយា អទ្ធា ឯកន្តេន បវិវេកសុខស្ស និព្ពានសុខស្ស ភាគី អស្សំ ភវេយ្យំ.

៨៥៦. សោ កសិណស្ស វណ្ណោ តេន យោគិនា ន បេក្ខិតព្ពោ, កសិណស្ស លក្ខណំ ន បេក្ខិតព្ពំ ឧស្សទស្ស វសេន វណ្ណំ អមុញ្ចិត្វា.

៨៦០. ឯវំ ឥមិនា វុត្តប្បការេន ឯកគ្គចេតសោ ឯកគ្គចិត្តស្ស យោគិនោ និមីលេត្វា អាវជ្ជន្តស្ស យថា យេន បការេន កម្មដ្ឋានំ ហោតិ ឧម្មីលិតេ កាលេបិ, តថា តេន បការេន តំ កម្មដ្ឋានំ អាបាថំ យាតិ ចេ យទិ អាគច្ឆតិ, ឧគ្គហមេវ ឧគ្គហនិមិត្តំ.

៨៦៤. បាទានំ ធោវនេ បបញ្ចបរិហារត្ថំ. ឯកតលិកាតិ ឯកតលមត្តា.

៨៦៥. តំ សំហារិមំ កសិណមាទាយ.

៨៦៦. សមន្នាហរិតព្ពន្តិ កម្មដ្ឋានំ សុមនេន អាហរិតព្ពំ, មនសិកាតព្ពន្តិ អត្ថោ. តក្កាហដន្តិ វិតក្កេន អាហដំ ផុសិតំ ករេ ករេយ្យ.

៨៦៨. តន្តិ តំ និមិត្តំ.

៨៧១-៤. ឥមស្សាតិ បដិភាគនិមិត្តស្ស. បុរិមស្សាតិ ឧគ្គហនិមិត្តស្ស. កោ បន អយំ វិសេសោ? ថវិកា នីហរិតំ អាទាសមណ្ឌលំ មជ្ជិតំ វិយ. តោយទេ កាឡមេឃេ សេតពលាកា វិយ. តទា តំ ឧគ្គហនិមិត្តំ បទាលេត្វាវ និគ្គតំ បដិភាគនិមិត្តំ. តតោ ឧគ្គហនិមិត្តតោ. តន្តិ តំ បដិភាគនិមិត្តំ. សណ្ឋានវន្តញ្ច វណ្ណវន្តញ្ច ន ច ឧបដ្ឋាការមត្តំ. បញ្ញជន្តិ បញ្ញាយ ជាតំ.

៨៧៧-៨. ឧបចារក្ខណេ តស្សាតិ តស្ស សមាធិនោ ឧបចារក្ខណេ. នីវរណប្បហានេន សមាធិនោ បដិលាភក្ខណេ បន អង្គានំ វិតក្កាទីនំ បាតុភាវេន ឥតិ ទ្វីហិ អាការេហិ.

៨៧៩. ទ្វិន្នំ សមាធីនន្តិ ឧបចារប្បនាសមាធីនំ.

៨៨២. ចក្កវត្តិយគព្ភោវ រតនំ វិយ អស្ស អនេន សុទុល្លភំ.

៨៨៤. អយន្តិ បដិសន្ធិសន្ថារោ.

៨៩១-២. សមតំ វីរិយស្សេវាតិ វីរិយសមភាវំ. លយំ លីនភាវំ ឦសកម្បិ យន្តំ គច្ឆន្តំ មានសំ អាវជ្ជនចិត្តំ.

៨៩៥-៩. ភវង្គំ បន បច្ឆិជ្ជ ឧច្ឆិន្ទិត្វា តទេវ បថវីកសិណំ អារម្មណំ កត្វា យោគិនោ មនោទ្វារម្ហិ ជាយតិ. តតោតិ អាវជ្ជនតោ តត្រេវារម្មណេ តស្មិំ បថវីកសិណសង្ខាតេ អារម្មណេ តស្ស យោគិនោ ជវនានិ ចត្តារិ វា បញ្ច វា ជាយន្តេ. អវសានេ ឯកំ ជវនមានសំ រូបាវចរិកំ ហោតិ, តស្មិំ រូបាវចរិកេ វិតក្កាទយោ អង្គា. អញ្ញេហិ អញ្ញេសំ ចិត្តានំ អញ្ញេហិ វិតក្កាទីហិ ពលវតរា ហោន្តិ. តានិ អប្បនាភាវំ អប្បត្តានិ អប្បនាចេតសោ បរិកម្មោបចារតោ បរិកម្មភាវតោ បរិកម្មានីតិ វុច្ចន្តេ, ឧបចារភាវតោ ឧបចារានីតិ ច វុច្ចន្តេ. តានិ ជវនានិ អប្បនាយានុលោមត្តា អនុលោមានិ ឯវ ច វុច្ចន្តិ. ឯត្ថ អនុលោមកេសុ យំ សព្ពន្តិមំ ជវនំ, តំ គោត្រភូតិ បវុច្ចតិ.

៩០១. គោត្រភុ ទិដ្ឋន្តិ គោត្រភុ នាម ឧទ្ទិដ្ឋំ.

៩០៤-៥. បុរិមេហិ ជវនេហិ យំ អាសេវនំ, តំ ពលវបច្ចយំ លទ្ធា លភិត្វា ឆដ្ឋំ ជវនំ, សត្តមំ វា ជវនំ អប្បេតិ. ឥតិ វចនំ បវុច្ចតិ, ឯត្ថ វាទេ គោទត្តោ នាម អាភិធម្មិកោ អាចរិយោ អាហ. ឆិន្នតដេ មុខំ យស្ស ឆិន្នតដមុខោ.

៩០៨. បច្ចវេក្ខណា ហេតុ យស្ស អាវជ្ជនស្សាតិ បច្ចវេក្ខណហេតុកំ.

៩១១-២. កាមច្ឆន្ទស្ស នានាវិសយេ បលុទ្ធស្ស. ចេតសោ ឯកស្មិំ វិសយេ សមាធានេន សមាធិ.

៩១៥. សយញ្ច អតិសន្តតោ សុខំ អវូបសន្តសភាវស្ស ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចទ្វយស្ស បដិបក្ខតោ វុត្តំ.

៩១៧. បញ្ចង្គវិប្បយុត្តន្តិ បញ្ចនីវរណវិប្បយុត្តំ. បញ្ចង្គសំយុតន្តិ វិតក្កាទីហិ យុត្តំ.

៩២០-១. វេបុល្លន្តិ កម្មដ្ឋានស្ស វិបុលភាវំ. តញ្ច បដិភាគនិមិត្តំ ឧបចារំ វិចារេត្វា វឌ្ឍេតុំ វដ្ដតិ.

៩២៨-៣១. បមាទយោគិនោតិ បមាទវសេន យោគិសម្បន្នស្ស កាមសហគតា សញ្ញាមនក្ការា មនសិការា ចេ ចរន្តិ, តស្ស យោគិនោ តំ ឈានំ ហានភាគិយំ ហោតិ. សតិ សន្តិដ្ឋតេ តស្មិំ, សន្តា តទនុធម្មតា តស្មិំ បឋមជ្ឈានេ តទនុធម្មតា តស្ស បឋមជ្ឈានស្ស អនុរូបា សតិ និកន្តិ សន្តា សំវិជ្ជមានា សន្តិដ្ឋតេ សន្តិដ្ឋតិ, តំ ឈានំ មន្ទស្ស យោគិនោ ឋិតិភាគិយំ ហោតិ, ឋិតិំ ភជតិ. វិសេសភាគិយំ ហោតិ, វិសេសំ ទុតិយាទិភាវនំ បាបុណាតីតិ អត្ថោ. និព្ពិទាសំយុតា សញ្ញា, មនក្ការាតិ និព្ពិទាវិបស្សនាសំយុត្តា សញ្ញាមនក្ការា. និព្ពេធភាគិយន្តិ លោកុត្តរភាគិយំ, លោកុត្តរមគ្គភាគិយន្តិ អត្ថោ.

៩៣៣. អយំ សមាបត្តិ អាសន្នាកុសលារយោ អាសន្នាកុសលារិកា យស្មា តក្កចារានំ ថូលត្តា ច, តស្មា ការណា អយំ សមាបត្តិ អង្គទុព្ពលា.

៩៣៥. និកន្តិន្តិ តណ្ហំ. បរិយាទាយាតិ សោសាបេត្វា.

៩៣៦. វិធិនាតិ បុព្ពេ វុត្តវិធិនា. សតស្សាតិ សតិសម្បន្នស្ស.

៩៣៨. និមិត្តំ តុ តទេវ ចាតិ តមេវ បឋមនិមិត្តំ ‘‘បថវី បថវី’’ឥតិ ឯវំ មនសា ករោន្តស្ស.

៩៤៣. សម្បសាទនន្តិ សទ្ធា. មជ្ឈត្តន្តិ តត្រមជ្ឈត្តតា.

៩៤៤. ទុវង្គហីនន្តិ វិតក្កវិចារហីនំ.

៩៤៨. បីតិ នាម ចេតសោ ចិត្តស្ស ឧប្បិលាបនំ ឧប្បិលាបិតត្តំ យតោ យស្មា ការណា.

៩៦១-២. អាសន្នបីតិទោសាតិ បីតិយេវ ទោសា. ឯត្ថ ឯតស្មិំ តតិយជ្ឈានេ យទេវ យំ ឯវ សុខំ ឥតិ ឯវំ សុខំ ចេតសោ អាភោគោ មនសិការោ. ឯវំ ឥមិនា បការេន សុខស្ស ថូលត្តា អយំ សមាបត្តិ អង្គទុព្ពលា ហោតិ.

៩៧៤-៥. សុខំ ឧបេក្ខាយ អាសេវនំ បន ន ហោតិ យស្មា ឧបេក្ខាយ អាសេវនំ បន ន ហោតិ, យស្មា ឧបេក្ខាសហគតានិ ជវនានិ ជវន្តិ, តស្មា ចតុត្ថជ្ឈានំ ឧបេក្ខាសហគតំ សមុទីរិតំ.

៩៧៦. ទុតិយជ្ឈានំ ទ្វិធា ទ្វីហិ កោដ្ឋាសេហិ ឋិតំ.

៩៧៩. អយំ អភិធម្មាវតារោ សុមធុរវរតរវចនោ កំ នុ ជនំ នេវ រញ្ជយតិ, អតិនិសិតវិសទោ ពុទ្ធិប្បចារោ យស្ស សោ អតិនិសិតវិសទពុទ្ធិប្បចារោ, សោ តេន ជនេន វេទនីយោ ជានិតព្ពោ.

ឥតិ អភិធម្មាវតារដីកាយ

រូបាវចរសមាធិភាវនានិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចុទ្ទសមោ បរិច្ឆេទោ.