៣. គោធសក្កសុត្តំ

១០១៩. កបិលវត្ថុនិទានំ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន គោធា សក្កោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា គោធំ សក្កំ ឯតទវោច – ‘‘កតិហិ [កតីហិ (បី. ក.) រូបសិទ្ធិ ឱលោកេតព្ពា] ត្វំ, គោធេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាសិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណ’’ន្តិ?

‘‘តីហិ ខ្វាហំ, មហានាម, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, មហានាម, អរិយសាវកោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ. ឥមេហិ ខ្វាហំ, មហានាម, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ.

‘‘ត្វំ បន, មហានាម, កតិហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាសិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណ’’ន្តិ? ‘‘ចតូហិ ខ្វាហំ, គោធេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ. កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, គោធេ, អរិយសាវកោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ អខណ្ឌេហិ…បេ… សមាធិសំវត្តនិកេហិ. ឥមេហិ ខ្វាហំ, គោធេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណ’’ន្តិ.

‘‘អាគមេហិ ត្វំ, មហានាម, អាគមេហិ ត្វំ, មហានាម! ភគវាវ ឯតំ ជានេយ្យ ឯតេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ វា អសមន្នាគតំ វា’’តិ. ‘‘អាយាម, គោធេ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមេយ្យាម; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេស្សាមា’’តិ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ គោធា ច សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ឥធាហំ, ភន្តេ, យេន គោធា សក្កោ តេនុបសង្កមិំ; ឧបសង្កមិត្វា គោធំ សក្កំ ឯតទវោចំ – ‘កតិហិ ត្វំ, គោធេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាសិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ’? ឯវំ វុត្តេ, ភន្តេ, គោធា សក្កោ មំ ឯតទវោច –

‘‘តីហិ ខ្វាហំ, មហានាម, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, មហានាម, អរិយសាវកោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ. ឥមេហិ ខ្វាហំ, មហានាម, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ. ត្វំ បន, មហានាម, កតមេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាសិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណ’’ន្តិ?

‘‘ឯវំ វុត្តាហំ, ភន្តេ, គោធំ សក្កំ ឯតទវោចំ – ‘ចតូហិ ខ្វាហំ, គោធេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណំ. កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, គោធេ, អរិយសាវកោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ អខណ្ឌេហិ…បេ… សមាធិសំវត្តនិកេហិ. ឥមេហិ ខ្វាហំ, គោធេ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ សោតាបន្នបុគ្គលំ អាជានាមិ អវិនិបាតធម្មំ និយតំ សម្ពោធិបរាយណ’’’ន្តិ.

‘‘ឯវំ វុត្តេ, ភន្តេ, គោធា សក្កោ មំ ឯតទវោច – ‘អាគមេហិ ត្វំ, មហានាម, អាគមេហិ ត្វំ, មហានាម! ភគវាវ ឯតំ ជានេយ្យ ឯតេហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតំ វា អសមន្នាគតំ វា’’’តិ. ‘‘ឥធ, ភន្តេ, កោចិទេវ ធម្មោ សមុប្បាទោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឯកតោ អស្ស ភគវា ឯកតោ ភិក្ខុសង្ឃោ ច. យេនេវ ភគវា តេនេវាហំ អស្សំ. ឯវំ បសន្នំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតុ. ឥធ, ភន្តេ, កោចិទេវ ធម្មោ សមុប្បាទោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឯកតោ អស្ស ភគវា ឯកតោ ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ច. យេនេវ ភគវា តេនេវាហំ អស្សំ. ឯវំ បសន្នំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតុ. ឥធ, ភន្តេ, កោចិទេវ ធម្មោ សមុប្បាទោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឯកតោ អស្ស ភគវា ឯកតោ ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ច ឧបាសកា ច. យេនេវ ភគវា តេនេវាហំ អស្សំ. ឯវំ បសន្នំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតុ. ឥធ, ភន្តេ, កោចិទេវ ធម្មោ សមុប្បាទោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឯកតោ អស្ស ភគវា ឯកតោ ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឧបាសកា ឧបាសិកាយោ ច. យេនេវ ភគវា តេនេវាហំ អស្សំ. ឯវំ បសន្នំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតុ. ឥធ, ភន្តេ, កោចិទេវ ធម្មោ សមុប្បាទោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឯកតោ អស្ស ភគវា ឯកតោ ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឧបាសកា ឧបាសិកាយោ សទេវកោ ច លោកោ សមារកោ សព្រហ្មកោ សស្សមណព្រាហ្មណី បជា សទេវមនុស្សា. យេនេវ ភគវា តេនេវាហំ អស្សំ. ឯវំ បសន្នំ មំ, ភន្តេ, ភគវា ធារេតូ’’តិ. ‘‘ឯវំវាទី ត្វំ, គោធេ, មហានាមំ សក្កំ កិំ វទេសី’’តិ? ‘‘ឯវំវាទាហំ, ភន្តេ, មហានាមំ សក្កំ ន កិញ្ចិ វទាមិ, អញ្ញត្រ កល្យាណា អញ្ញត្រ កុសលា’’តិ. តតិយំ.