១. បឋមមហានាមសុត្តំ

១០១៧. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ, ភន្តេ, កបិលវត្ថុ ឥទ្ធញ្ចេវ ផីតញ្ច ពាហុជញ្ញំ អាកិណ្ណមនុស្សំ សម្ពាធព្យូហំ. សោ ខ្វាហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ វា បយិរុបាសិត្វា មនោភាវនីយេ វា ភិក្ខូ សាយន្ហសមយំ កបិលវត្ថុំ បវិសន្តោ; ភន្តេនបិ [វិព្ភន្តេនបិ (សី.), ភមន្តេនបិ (ក.)] ហត្ថិនា សមាគច្ឆាមិ; ភន្តេនបិ អស្សេន សមាគច្ឆាមិ; ភន្តេនបិ រថេន សមាគច្ឆាមិ; ភន្តេនបិ សកដេន សមាគច្ឆាមិ; ភន្តេនបិ បុរិសេន សមាគច្ឆាមិ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, តស្មិំ សមយេ មុស្សតេវ [មុសតេវ (?)] ភគវន្តំ អារព្ភ សតិ, មុស្សតិ [មុសតិ (?)] ធម្មំ អារព្ភ សតិ, មុស្សតិ សង្ឃំ អារព្ភ សតិ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, ឯវំ ហោតិ – ‘ឥមម្ហិ ចាហំ សមយេ កាលំ ករេយ្យំ, កា មយ្ហំ គតិ, កោ អភិសម្បរាយោ’’’តិ?

‘‘មា ភាយិ, មហានាម, មា ភាយិ, មហានាម! អបាបកំ តេ មរណំ ភវិស្សតិ អបាបិកា កាលំកិរិយា [កាលកិរិយា (សី. ស្យា. កំ.)]. យស្ស កស្សចិ, មហានាម, ទីឃរត្តំ សទ្ធាបរិភាវិតំ ចិត្តំ សីលបរិភាវិតំ ចិត្តំ សុតបរិភាវិតំ ចិត្តំ ចាគបរិភាវិតំ ចិត្តំ បញ្ញាបរិភាវិតំ ចិត្តំ, តស្ស យោ ហិ ខ្វាយំ កាយោ រូបី ចាតុមហាភូតិកោ [ចាតុម្មហាភូតិកោ (សី. ស្យា. កំ.)] មាតាបេត្តិកសម្ភវោ ឱទនកុម្មាសូបចយោ អនិច្ចុច្ឆាទនបរិមទ្ទនភេទនវិទ្ធំសនធម្មោ. តំ ឥធេវ កាកា វា ខាទន្តិ គិជ្ឈា វា ខាទន្តិ កុលលា វា ខាទន្តិ សុនខា វា ខាទន្តិ សិង្គាលា [សិគាលា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វា ខាទន្តិ វិវិធា វា បាណកជាតា ខាទន្តិ; យញ្ច ខ្វស្ស ចិត្តំ ទីឃរត្តំ សទ្ធាបរិភាវិតំ…បេ… បញ្ញាបរិភាវិតំ តំ ឧទ្ធគាមិ ហោតិ វិសេសគាមិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, មហានាម, បុរិសោ សប្បិកុម្ភំ វា តេលកុម្ភំ វា គម្ភីរំ ឧទករហទំ ឱគាហិត្វា ភិន្ទេយ្យ. តត្រ យា អស្ស សក្ខរា វា កឋលា [កថលា (បី. ក.)] វា សា អធោគាមី អស្ស, យញ្ច ខ្វស្ស តត្រ សប្បិ វា តេលំ វា តំ ឧទ្ធគាមិ អស្ស វិសេសគាមិ. ឯវមេវ ខោ, មហានាម, យស្ស កស្សចិ ទីឃរត្តំ សទ្ធាបរិភាវិតំ ចិត្តំ…បេ… បញ្ញាបរិភាវិតំ ចិត្តំ តស្ស យោ ហិ ខ្វាយំ កាយោ រូបី ចាតុមហាភូតិកោ មាតាបេត្តិកសម្ភវោ ឱទនកុម្មាសូបចយោ អនិច្ចុច្ឆាទនបរិមទ្ទនភេទនវិទ្ធំសនធម្មោ តំ ឥធេវ កាកា វា ខាទន្តិ គិជ្ឈា វា ខាទន្តិ កុលលា វា ខាទន្តិ សុនខា វា ខាទន្តិ សិង្គាលា វា ខាទន្តិ វិវិធា វា បាណកជាតា ខាទន្តិ; យញ្ច ខ្វស្ស ចិត្តំ ទីឃរត្តំ សទ្ធាបរិភាវិតំ…បេ… បញ្ញាបរិភាវិតំ តំ ឧទ្ធគាមិ ហោតិ វិសេសគាមិ. តុយ្ហំ ខោ បន, មហានាម, ទីឃរត្តំ សទ្ធាបរិភាវិតំ ចិត្តំ…បេ… បញ្ញាបរិភាវិតំ ចិត្តំ. មា ភាយិ, មហានាម, មា ភាយិ, មហានាម! អបាបកំ តេ មរណំ ភវិស្សតិ, អបាបិកា កាលំកិរិយា’’តិ. បឋមំ.