២. កង្ខេយ្យសុត្តំ

៩៨៨. ឯកំ សមយំ អាយស្មា លោមសកំភិយោ [លោមសវង្គិសោ (សី. បី.)] សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេនាយស្មា លោមសកំភិយោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ លោមសកំភិយំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ អាយស្មន្តំ លោមសកំភិយំ ឯតទវោច – ‘‘សោ ឯវ នុ ខោ, ភន្តេ, សេខោ វិហារោ សោ តថាគតវិហារោ, ឧទាហុ អញ្ញោវ [អញ្ញោ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] សេខោ វិហារោ អញ្ញោ តថាគតវិហារោ’’តិ?

‘‘ន ខោ, អាវុសោ មហានាម, ស្វេវ សេខោ វិហារោ, សោ តថាគតវិហារោ. អញ្ញោ ខោ, អាវុសោ មហានាម, សេខោ វិហារោ, អញ្ញោ តថាគតវិហារោ. យេ តេ, អាវុសោ មហានាម, ភិក្ខូ សេខា អប្បត្តមានសា អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានា វិហរន្តិ, តេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ វិហរន្តិ. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ បហាយ វិហរន្តិ, ព្យាបាទនីវរណំ…បេ… ថិនមិទ្ធនីវរណំ…បេ… ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ…បេ… វិចិកិច្ឆានីវរណំ បហាយ វិហរន្តិ.

‘‘យេបិ តេ, អាវុសោ មហានាម, ភិក្ខូ សេខា អប្បត្តមានសា អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានា វិហរន្តិ, តេ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ វិហរន្តិ.

‘‘យេ ច ខោ តេ, អាវុសោ មហានាម, ភិក្ខូ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញា វិមុត្តា, តេសំ បញ្ច នីវរណា បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា [អនភាវកតា (សី. បី.)] អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ; ព្យាបាទនីវរណំ បហីនំ…បេ… ថិនមិទ្ធនីវរណំ…បេ… ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ…បេ… វិចិកិច្ឆានីវរណំ បហីនំ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ.

‘‘យេ តេ, អាវុសោ មហានាម, ភិក្ខូ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញា វិមុត្តា, តេសំ ឥមេ បញ្ច នីវរណា បហីនា ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. តទមិនាបេតំ, អាវុសោ មហានាម, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ យថា – អញ្ញោវ សេខោ វិហារោ, អញ្ញោ តថាគតវិហារោ.

‘‘ឯកមិទំ, អាវុសោ មហានាម, សមយំ ភគវា ឥច្ឆានង្គលេ វិហរតិ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌេ. តត្រ ខោ, អាវុសោ មហានាម, ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, តេមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. នាម្ហិ កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេនា’តិ. ‘ឯវំ, ភន្តេ’តិ ខោ, អាវុសោ មហានាម, តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុត្វា នាស្សុធ កោចិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន.

‘‘អថ ខោ, អាវុសោ, ភគវា តស្ស តេមាសស្ស អច្ចយេន បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘សចេ ខោ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – កតមេនាវុសោ, វិហារេន សមណោ គោតមោ វស្សាវាសំ ពហុលំ វិហាសីតិ, ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ – អានាបានស្សតិសមាធិនា ខោ, អាវុសោ, ភគវា វស្សាវាសំ ពហុលំ វិហាសីតិ. ឥធាហំ, ភិក្ខវេ, សតោ អស្សសាមិ, សតោ បស្សសាមិ. ទីឃំ អស្សសន្តោ ទីឃំ អស្សសាមីតិ បជានាមិ, ទីឃំ បស្សសន្តោ ទីឃំ បស្សសាមីតិ បជានាមិ…បេ… បដិនិស្សគ្គានុបស្សី អស្សសិស្សាមីតិ បជានាមិ, បដិនិស្សគ្គានុបស្សី បស្សសិស្សាមី’តិ បជានាមិ’’.

‘‘យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – អរិយវិហារោ ឥតិបិ, ព្រហ្មវិហារោ ឥតិបិ, តថាគតវិហារោ ឥតិបិ. អានាបានស្សតិសមាធិំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – អរិយវិហារោ ឥតិបិ, ព្រហ្មវិហារោ ឥតិបិ, តថាគតវិហារោ ឥតិបិ.

‘‘យេ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សេខា អប្បត្តមានសា អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានា វិហរន្តិ, តេសំ អានាបានស្សតិសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ អាសវានំ ខយាយ សំវត្តតិ.

‘‘យេ ច ខោ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អរហន្តោ ខីណាសវា វុសិតវន្តោ កតករណីយា ឱហិតភារា អនុប្បត្តសទត្ថា បរិក្ខីណភវសំយោជនា សម្មទញ្ញា វិមុត្តា, តេសំ អានាបានស្សតិសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សុខវិហារាយ ចេវ សំវត្តតិ សតិសម្បជញ្ញាយ ច.

‘‘យញ្ហិ តំ, ភិក្ខវេ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – អរិយវិហារោ ឥតិបិ, ព្រហ្មវិហារោ ឥតិបិ, តថាគតវិហារោ ឥតិបិ. អានាបានស្សតិសមាធិំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – អរិយវិហារោ ឥតិបិ, ព្រហ្មវិហារោ ឥតិបិ, តថាគតវិហារោ ឥតិបី’’តិ. ‘‘ឥមិនា ខោ ឯតំ, អាវុសោ មហានាម, បរិយាយេន វេទិតព្ពំ, យថា – អញ្ញោវ សេខោ វិហារោ, អញ្ញោ តថាគតវិហារោ’’តិ. ទុតិយំ.