៤. បដិបត្តិវគ្គោ

១. បឋមបដិបត្តិសុត្តំ

៣១. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘មិច្ឆាបដិបត្តិញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, សម្មាបដិបត្តិញ្ច. តំ សុណាថ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាបដិបត្តិ? សេយ្យថិទំ – មិច្ឆាទិដ្ឋិ…បេ… មិច្ឆាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាបដិបត្តិ. កតមា ច, ភិក្ខវេ, សម្មាបដិបត្តិ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សម្មាបដិបត្តី’’តិ. បឋមំ.

២. ទុតិយបដិបត្តិសុត្តំ

៣២. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘មិច្ឆាបដិបន្នញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, សម្មាបដិបន្នញ្ច. តំ សុណាថ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាបដិបន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… មិច្ឆាសមាធិ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មិច្ឆាបដិបន្នោ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សម្មាបដិបន្នោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ…បេ… សម្មាសមាធិ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សម្មាបដិបន្នោ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. វិរទ្ធសុត្តំ

៣៣. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ វិរទ្ធោ, វិរទ្ធោ តេសំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ អារទ្ធោ, អារទ្ធោ តេសំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, អយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ វិរទ្ធោ, វិរទ្ធោ តេសំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, អយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ អារទ្ធោ, អារទ្ធោ តេសំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី’’តិ. តតិយំ.

៤. បារង្គមសុត្តំ

៣៤. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អបារា បារំ គមនាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ អដ្ឋ? សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ ធម្មា ភាវិតា ពហុលីកតា អបារា បារំ គមនាយ សំវត្តន្តី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

‘‘អប្បកា តេ មនុស្សេសុ, យេ ជនា បារគាមិនោ;

អថាយំ ឥតរា បជា, តីរមេវានុធាវតិ.

‘‘យេ ច ខោ សម្មទក្ខាតេ, ធម្មេ ធម្មានុវត្តិនោ;

តេ ជនា បារមេស្សន្តិ, មច្ចុធេយ្យំ សុទុត្តរំ.

‘‘កណ្ហំ ធម្មំ វិប្បហាយ, សុក្កំ ភាវេថ បណ្ឌិតោ;

ឱកា អនោកមាគម្ម, វិវេកេ យត្ថ ទូរមំ.

‘‘តត្រាភិរតិមិច្ឆេយ្យ, ហិត្វា កាមេ អកិញ្ចនោ;

បរិយោទបេយ្យ អត្តានំ, ចិត្តក្លេសេហិ បណ្ឌិតោ.

‘‘យេសំ សម្ពោធិយង្គេសុ, សម្មា ចិត្តំ សុភាវិតំ;

អាទានបដិនិស្សគ្គេ, អនុបាទាយ យេ រតា;

ខីណាសវា ជុតិមន្តោ, តេ លោកេ បរិនិព្ពុតា’’តិ. ចតុត្ថំ;

៥. បឋមសាមញ្ញសុត្តំ

៣៥. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘សាមញ្ញញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, សាមញ្ញផលានិ ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញំ. កតមានិ ច, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញផលានិ? សោតាបត្តិផលំ, សកទាគាមិផលំ, អនាគាមិផលំ, អរហត្តផលំ – ឥមានិ វុច្ចន្តិ, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញផលានី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយសាមញ្ញសុត្តំ

៣៦. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘សាមញ្ញញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, សាមញ្ញត្ថញ្ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញំ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញត្ថោ? យោ ខោ, ភិក្ខវេ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សាមញ្ញត្ថោ’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមព្រហ្មញ្ញសុត្តំ

៣៧. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ព្រហ្មញ្ញញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, ព្រហ្មញ្ញផលានិ ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច ខោ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញំ. កតមានិ ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញផលានិ? សោតាបត្តិផលំ, សកទាគាមិផលំ, អនាគាមិផលំ, អរហត្តផលំ – ឥមានិ វុច្ចន្តិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញផលានី’’តិ. សត្តមំ.

៨. ទុតិយព្រហ្មញ្ញសុត្តំ

៣៨. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ព្រហ្មញ្ញញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, ព្រហ្មញ្ញត្ថញ្ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញំ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញត្ថោ? យោ ខោ, ភិក្ខវេ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មញ្ញត្ថោ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. បឋមព្រហ្មចរិយសុត្តំ

៣៩. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ព្រហ្មចរិយញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, ព្រហ្មចរិយផលានិ ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ. កតមានិ ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយផលានិ? សោតាបត្តិផលំ, សកទាគាមិផលំ, អនាគាមិផលំ, អរហត្តផលំ – ឥមានិ វុច្ចន្តិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយផលានី’’តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយព្រហ្មចរិយសុត្តំ

៤០. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘ព្រហ្មចរិយញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ, ព្រហ្មចរិយត្ថញ្ច. តំ សុណាថ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយំ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយត្ថោ? យោ ខោ, ភិក្ខវេ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយត្ថោ’’តិ. ទសមំ.

បដិបត្តិវគ្គោ ចតុត្ថោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បដិបត្តិ បដិបន្នោ ច, វិរទ្ធញ្ច បារំគមា;

សាមញ្ញេន ច ទ្វេ វុត្តា, ព្រហ្មញ្ញា អបរេ ទុវេ;

ព្រហ្មចរិយេន ទ្វេ វុត្តា, វគ្គោ តេន បវុច្ចតីតិ.