៩. កុលសុត្តំ

៣៦១. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន នាឡន្ទា តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា នាឡន្ទាយំ វិហរតិ បាវារិកម្ពវនេ.

តេន ខោ បន សមយេន នាឡន្ទា ទុព្ភិក្ខា ហោតិ ទ្វីហិតិកា សេតដ្ឋិកា សលាកាវុត្តា. តេន ខោ បន សមយេន និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ នាឡន្ទាយំ បដិវសតិ មហតិយា និគណ្ឋបរិសាយ សទ្ធិំ. អថ ខោ អសិពន្ធកបុត្តោ គាមណិ និគណ្ឋសាវកោ យេន និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា និគណ្ឋំ នាដបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អសិពន្ធកបុត្តំ គាមណិំ និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ ឯតទវោច – ‘‘ឯហិ ត្វំ, គាមណិ, សមណស្ស គោតមស្ស វាទំ អារោបេហិ. ឯវំ តេ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆិស្សតិ – ‘អសិពន្ធកបុត្តេន គាមណិនា សមណស្ស គោតមស្ស ឯវំមហិទ្ធិកស្ស ឯវំមហានុភាវស្ស វាទោ អារោបិតោ’’’តិ.

‘‘កថំ បនាហំ, ភន្តេ, សមណស្ស គោតមស្ស ឯវំមហិទ្ធិកស្ស ឯវំមហានុភាវស្ស វាទំ អារោបេស្សាមី’’តិ? ‘‘ឯហិ ត្វំ, គាមណិ, យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កម; ឧបសង្កមិត្វា សមណំ គោតមំ ឯវំ វទេហិ – ‘ននុ, ភន្តេ, ភគវា អនេកបរិយាយេន កុលានំ អនុទ្ទយំ [អនុទយំ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] វណ្ណេតិ, អនុរក្ខំ វណ្ណេតិ, អនុកម្បំ វណ្ណេតី’តិ? សចេ ខោ, គាមណិ, សមណោ គោតមោ ឯវំ បុដ្ឋោ ឯវំ ព្យាករោតិ – ‘ឯវំ, គាមណិ, តថាគតោ អនេកបរិយាយេន កុលានំ អនុទ្ទយំ វណ្ណេតិ, អនុរក្ខំ វណ្ណេតិ, អនុកម្បំ វណ្ណេតី’តិ, តមេនំ ត្វំ ឯវំ វទេយ្យាសិ – ‘អថ កិញ្ចរហិ, ភន្តេ, ភគវា ទុព្ភិក្ខេ ទ្វីហិតិកេ សេតដ្ឋិកេ សលាកាវុត្តេ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ ចារិកំ ចរតិ? ឧច្ឆេទាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, អនយាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, ឧបឃាតាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ’តិ! ឥមំ ខោ តេ, គាមណិ, សមណោ គោតមោ ឧភតោកោដិកំ បញ្ហំ បុដ្ឋោ នេវ សក្ខតិ [សក្ខិតិ (សី.) ម. និ. ២.៨៣] ឧគ្គិលិតុំ, នេវ សក្ខតិ ឱគិលិតុ’’ន្តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អសិពន្ធកបុត្តោ គាមណិ និគណ្ឋស្ស នាដបុត្តស្ស បដិស្សុត្វា ឧដ្ឋាយាសនា និគណ្ឋំ នាដបុត្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អសិពន្ធកបុត្តោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘ននុ, ភន្តេ, ភគវា អនេកបរិយាយេន កុលានំ អនុទ្ទយំ វណ្ណេតិ, អនុរក្ខំ វណ្ណេតិ, អនុកម្បំ វណ្ណេតី’’តិ? ‘‘ឯវំ, គាមណិ, តថាគតោ អនេកបរិយាយេន កុលានំ អនុទ្ទយំ វណ្ណេតិ, អនុរក្ខំ វណ្ណេតិ, អនុកម្បំ វណ្ណេតី’’តិ. ‘‘អថ កិញ្ចរហិ, ភន្តេ, ភគវា ទុព្ភិក្ខេ ទ្វីហិតិកេ សេតដ្ឋិកេ សលាកាវុត្តេ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ ចារិកំ ចរតិ? ឧច្ឆេទាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, អនយាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, ឧបឃាតាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ’’តិ. ‘‘ឥតោ សោ, គាមណិ, ឯកនវុតិកប្បេ [ឯកនវុតោ កប្បោ (ស្យា. កំ.), ឯកនវុតិកប្បោ (បី.)] យមហំ អនុស្សរាមិ, នាភិជានាមិ កិញ្ចិ កុលំ បក្កភិក្ខានុប្បទានមត្តេន ឧបហតបុព្ពំ. អថ ខោ យានិ តានិ កុលានិ អឌ្ឍានិ មហទ្ធនានិ មហាភោគានិ បហូតជាតរូបរជតានិ បហូតវិត្តូបករណានិ បហូតធនធញ្ញានិ, សព្ពានិ តានិ ទានសម្ភូតានិ ចេវ សច្ចសម្ភូតានិ ច សាមញ្ញសម្ភូតានិ ច. អដ្ឋ ខោ, គាមណិ, ហេតូ, អដ្ឋ បច្ចយា កុលានំ ឧបឃាតាយ. រាជតោ វា កុលានិ ឧបឃាតំ គច្ឆន្តិ, ចោរតោ វា កុលានិ ឧបឃាតំ គច្ឆន្តិ, អគ្គិតោ វា កុលានិ ឧបឃាតំ គច្ឆន្តិ, ឧទកតោ វា កុលានិ ឧបឃាតំ គច្ឆន្តិ, និហិតំ វា ឋានា វិគច្ឆតិ [និហិតំ វា នាធិគច្ឆន្តិ (សី. បី.)], ទុប្បយុត្តា វា កម្មន្តា វិបជ្ជន្តិ, កុលេ វា កុលង្គារោតិ [កុលានំ វា កុលង្គារោ (សី.)] ឧប្បជ្ជតិ, យោ តេ ភោគេ វិកិរតិ វិធមតិ វិទ្ធំសេតិ, អនិច្ចតាយេ អដ្ឋមីតិ. ឥមេ ខោ, គាមណិ, អដ្ឋ ហេតូ, អដ្ឋ បច្ចយា កុលានំ ឧបឃាតាយ. ឥមេសុ ខោ, គាមណិ, អដ្ឋសុ ហេតូសុ, អដ្ឋសុ បច្ចយេសុ សំវិជ្ជមានេសុ យោ មំ ឯវំ វទេយ្យ – ‘ឧច្ឆេទាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, អនយាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ, ឧបឃាតាយ ភគវា កុលានំ បដិបន្នោ’តិ, តំ, គាមណិ, វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋិំ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា យថាភតំ និក្ខិត្តោ ឯវំ និរយេ’’តិ. ឯវំ វុត្តេ, អសិពន្ធកបុត្តោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ…បេ… ឧបាសកំ មំ ភគវា ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. នវមំ.