៥. អស្សារោហសុត្តំ

៣៥៧. អថ ខោ អស្សារោហោ គាមណិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អស្សារោហោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, បុព្ពកានំ អាចរិយបាចរិយានំ អស្សារោហានំ ភាសមានានំ – ‘យោ សោ អស្សារោហោ សង្គាមេ ឧស្សហតិ វាយមតិ, តមេនំ ឧស្សហន្តំ វាយមន្តំ បរេ ហនន្តិ បរិយាបាទេន្តិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរជិតានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ. ឥធ ភគវា កិមាហា’’តិ? ‘‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ; មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ…បេ… តតិយម្បិ ខោ អស្សារោហោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, បុព្ពកានំ អាចរិយបាចរិយានំ អស្សារោហានំ ភាសមានានំ – ‘យោ សោ អស្សារោហោ សង្គាមេ ឧស្សហតិ វាយមតិ, តមេនំ ឧស្សហន្តំ វាយមន្តំ បរេ ហនន្តិ បរិយាបាទេន្តិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរជិតានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ. ឥធ ភគវា កិមាហា’’តិ?

‘‘អទ្ធា ខោ ត្យាហំ, គាមណិ, ន លភាមិ – ‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ; មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’តិ. អបិ ច ខោ ត្យាហំ ព្យាករិស្សាមិ. យោ សោ, គាមណិ, អស្សារោហោ សង្គាមេ ឧស្សហតិ វាយមតិ តស្ស តំ ចិត្តំ បុព្ពេ គហិតំ ទុក្កដំ ទុប្បណិហិតំ – ‘ឥមេ សត្តា ហញ្ញន្តុ វា ពជ្ឈន្តុ វា ឧច្ឆិជ្ជន្តុ វា វិនស្សន្តុ វា មា អហេសុំ ឥតិ វា’តិ. តមេនំ ឧស្សហន្តំ វាយមន្តំ បរេ ហនន្តិ បរិយាបាទេន្តិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរជិតោ នាម និរយោ តត្ថ ឧបបជ្ជតិ. សចេ ខោ បនស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ហោតិ – ‘យោ សោ អស្សារោហោ សង្គាមេ ឧស្សហតិ វាយមតិ, តមេនំ ឧស្សហន្តំ វាយមន្តំ បរេ ហនន្តិ បរិយាបាទេន្តិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរជិតានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ, សាស្ស ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស ខោ បនាហំ គាមណិ, បុរិសបុគ្គលស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, អស្សារោហោ គាមណិ បរោទិ, អស្សូនិ បវត្តេសិ. ‘‘ឯតំ ខោ ត្យាហំ, គាមណិ, នាលត្ថំ – ‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ; មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’’’តិ. ‘‘នាហំ, ភន្តេ, ឯតំ រោទាមិ យំ មំ ភគវា ឯវមាហ. អបិចាហំ, ភន្តេ, បុព្ពកេហិ អាចរិយបាចរិយេហិ អស្សារោហេហិ ទីឃរត្តំ និកតោ វញ្ចិតោ បលុទ្ធោ – ‘យោ សោ អស្សារោហោ សង្គាមេ ឧស្សហតិ វាយមតិ, តមេនំ ឧស្សហន្តំ វាយមន្តំ បរេ ហនន្តិ បរិយាបាទេន្តិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បរជិតានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’’’តិ. ‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ…បេ… អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. បញ្ចមំ.