២. តាលបុដសុត្តំ

៣៥៤. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. អថ ខោ តាលបុដោ [តាលបុត្តោ (សី. ស្យា. កំ.)] នដគាមណិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ តាលបុដោ នដគាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, បុព្ពកានំ អាចរិយបាចរិយានំ នដានំ ភាសមានានំ – ‘យោ សោ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ សច្ចាលិកេន ជនំ ហាសេតិ រមេតិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ. ឥធ ភគវា កិមាហា’’តិ? ‘‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ. មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ តាលបុដោ នដគាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, បុព្ពកានំ អាចរិយបាចរិយានំ នដានំ ភាសមានានំ – ‘យោ សោ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ សច្ចាលិកេន ជនំ ហាសេតិ រមេតិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ. ឥធ ភគវា កិមាហា’’តិ? ‘‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ. មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’’តិ. តតិយម្បិ ខោ តាលបុដោ នដគាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ, បុព្ពកានំ អាចរិយបាចរិយានំ នដានំ ភាសមានានំ – ‘យោ សោ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ សច្ចាលិកេន ជនំ ហាសេតិ រមេតិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ. ឥធ ភគវា កិមាហា’’តិ?

‘‘អទ្ធា ខោ ត្យាហំ, គាមណិ, ន លភាមិ [នាលត្ថំ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] – ‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ, មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’តិ. អបិ ច ត្យាហំ ព្យាករិស្សាមិ. បុព្ពេ ខោ, គាមណិ, សត្តា អវីតរាគា រាគពន្ធនពទ្ធា. តេសំ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ យេ ធម្មា រជនីយា តេ ឧបសំហរតិ ភិយ្យោសោមត្តាយ. បុព្ពេ ខោ, គាមណិ, សត្តា អវីតទោសា ទោសពន្ធនពទ្ធា. តេសំ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ យេ ធម្មា ទោសនីយា តេ ឧបសំហរតិ ភិយ្យោសោមត្តាយ. បុព្ពេ ខោ, គាមណិ, សត្តា អវីតមោហា មោហពន្ធនពទ្ធា. តេសំ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ យេ ធម្មា មោហនីយា តេ ឧបសំហរតិ ភិយ្យោសោមត្តាយ. សោ អត្តនា មត្តោ បមត្តោ បរេ មទេត្វា បមាទេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសោ នាម និរយោ តត្ថ ឧបបជ្ជតិ. សចេ ខោ បនស្ស ឯវំទិដ្ឋិ ហោតិ – ‘យោ សោ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ សច្ចាលិកេន ជនំ ហាសេតិ រមេតិ, សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’តិ, សាស្ស ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស ខោ បនាហំ, គាមណិ, បុរិសបុគ្គលស្ស ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, តាលបុដោ នដគាមណិ, បរោទិ, អស្សូនិ បវត្តេសិ. ‘‘ឯតំ ខោ ត្យាហំ, គាមណិ, នាលត្ថំ – ‘អលំ, គាមណិ, តិដ្ឋតេតំ; មា មំ ឯតំ បុច្ឆី’’’តិ. ‘‘នាហំ, ភន្តេ, ឯតំ រោទាមិ យំ មំ ភគវា ឯវមាហ; អបិ ចាហំ, ភន្តេ, បុព្ពកេហិ អាចរិយបាចរិយេហិ នដេហិ ទីឃរត្តំ និកតោ វញ្ចិតោ បលុទ្ធោ – ‘យោ សោ នដោ រង្គមជ្ឈេ សមជ្ជមជ្ឈេ សច្ចាលិកេន ជនំ ហាសេតិ រមេតិ សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា បហាសានំ ទេវានំ សហព្យតំ ឧបបជ្ជតី’’’តិ. ‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ! សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ – ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីតិ; ឯវមេវំ ភគវតា អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. លភេយ្យាហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. អលត្ថ ខោ តាលបុដោ នដគាមណិ ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលត្ថ ឧបសម្បទំ. អចិរូបសម្បន្នោ ច បនាយស្មា តាលបុដោ…បេ… អរហតំ អហោសីតិ. ទុតិយំ.