១៣. បាដលិយសុត្តំ

៣៦៥. ឯកំ សមយំ ភគវា កោលិយេសុ វិហរតិ ឧត្តរំ នាម [ឧត្តរកំ នាម (សី.)] កោលិយានំ និគមោ. អថ ខោ បាដលិយោ គាមណិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ បាដលិយោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភន្តេ – ‘សមណោ គោតមោ មាយំ ជានាតី’តិ. យេ តេ, ភន្តេ, ឯវមាហំសុ – ‘សមណោ គោតមោ មាយំ ជានាតី’តិ, កច្ចិ តេ, ភន្តេ, ភគវតោ វុត្តវាទិនោ, ន ច ភគវន្តំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខន្តិ, ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោន្តិ, ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុវាទោ គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆតិ? អនព្ភាចិក្ខិតុកាមា ហិ មយំ, ភន្តេ, ភគវន្ត’’ន្តិ. ‘‘យេ តេ, គាមណិ, ឯវមាហំសុ – ‘សមណោ គោតមោ មាយំ ជានាតី’តិ, វុត្តវាទិនោ ចេវ មេ, តេ ន ច មំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខន្តិ, ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោន្តិ, ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុវាទោ គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆតីតិ, សច្ចំយេវ កិរ, ភោ, មយំ តេសំ សមណព្រាហ្មណានំ ន សទ្ទហាម – ‘សមណោ គោតមោ មាយំ ជានាតីតិ, សមណោ ខលុ ភោ គោតមោ មាយាវី’តិ. យោ នុ ខោ, គាមណិ, ឯវំ វទេតិ – ‘អហំ មាយំ ជានាមី’តិ, សោ ឯវំ វទេតិ – ‘អហំ មាយាវី’តិ. តថេវ តំ ភគវា ហោតិ, តថេវ តំ សុគត ហោតី’’តិ. តេន ហិ, គាមណិ, តញ្ញេវេត្ថ បដិបុច្ឆិស្សាមិ; យថា តេ ខមេយ្យ, តថា តំ ព្យាករេយ្យាសិ –

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, ជានាសិ ត្វំ កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ’’តិ? ‘‘ជានាមហំ, ភន្តេ, កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ’’តិ. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, កិមត្ថិយា កោលិយានំ លម្ពចូឡកា ភដា’’តិ? ‘‘យេ ច, ភន្តេ, កោលិយានំ ចោរា តេ ច បដិសេធេតុំ, យានិ ច កោលិយានំ ទូតេយ្យានិ តានិ ច វហាតុំ [តានិ ច បហាតុំ (ស្យា. កំ.), តានិ ច យាតុំ (កត្ថចិ), តានិ ចាវហាតុំ (?)], ឯតទត្ថិយា, ភន្តេ, កោលិយានំ លម្ពចូឡកា ភដា’’តិ. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, ជានាសិ ត្វំ កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ សីលវន្តេ វា តេ ទុស្សីលេ វា’’តិ? ‘‘ជានាមហំ, ភន្តេ, កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ ទុស្សីលេ បាបធម្មេ; យេ ច លោកេ ទុស្សីលា បាបធម្មា កោលិយានំ លម្ពចូឡកា ភដា តេសំ អញ្ញតរា’’តិ. ‘‘យោ នុ ខោ, គាមណិ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘បាដលិយោ គាមណិ ជានាតិ កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ ទុស្សីលេ បាបធម្មេ, បាដលិយោបិ គាមណិ ទុស្សីលោ បាបធម្មោ’តិ, សម្មា នុ ខោ សោ វទមានោ វទេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ! អញ្ញេ, ភន្តេ, កោលិយានំ លម្ពចូឡកា ភដា, អញ្ញោហមស្មិ. អញ្ញថាធម្មា កោលិយានំ លម្ពចូឡកា ភដា, អញ្ញថាធម្មោហមស្មី’’តិ. ‘‘ត្វញ្ហិ នាម, គាមណិ, លច្ឆសិ – ‘បាដលិយោ គាមណិ ជានាតិ កោលិយានំ លម្ពចូឡកេ ភដេ ទុស្សីលេ បាបធម្មេ, ន ច បាដលិយោ គាមណិ ទុស្សីលោ បាបធម្មោ’តិ, កស្មា តថាគតោ ន លច្ឆតិ – ‘តថាគតោ មាយំ ជានាតិ, ន ច តថាគតោ មាយាវី’តិ? មាយំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, មាយាយ ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច មាយាវី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ’’.

‘‘បាណាតិបាតំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, បាណាតិបាតស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច បាណាតិបាតី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. អទិន្នាទានំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, អទិន្នាទានស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច អទិន្នាទាយី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. កាមេសុមិច្ឆាចារំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, កាមេសុមិច្ឆាចារស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច កាមេសុមិច្ឆាចារី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. មុសាវាទំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, មុសាវាទស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច មុសាវាទី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. បិសុណវាចំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, បិសុណវាចាយ ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច បិសុណវាចោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. ផរុសវាចំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, ផរុសវាចាយ ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច ផរុសវាចោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. សម្ផប្បលាបំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, សម្ផប្បលាបស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច សម្ផប្បលាបី កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. អភិជ្ឈំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, អភិជ្ឈាយ ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច អភិជ្ឈាលុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. ព្យាបាទបទោសំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, ព្យាបាទបទោសស្ស ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច ព្យាបន្នចិត្តោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិំ ចាហំ, គាមណិ, បជានាមិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិយា ច វិបាកំ, យថាបដិបន្នោ ច មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ តញ្ច បជានាមិ.

‘‘សន្តិ ហិ, គាមណិ, ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘យោ កោចិ បាណមតិបាតេតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតិ. យោ កោចិ អទិន្នំ អាទិយតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតិ. យោ កោចិ កាមេសុ មិច្ឆា ចរតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតិ. យោ កោចិ មុសា ភណតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតី’’’តិ.

‘‘ទិស្សតិ ខោ បន, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ [សុនហាតោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេន្តោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ រញ្ញោ បច្ចត្ថិកំ បសយ្ហ ជីវិតា វោរោបេសិ. តស្ស រាជា អត្តមនោ អភិហារមទាសិ. តេនាយំ បុរិសោ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ, ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’’’តិ.

‘‘ទិស្សតិ ខោ, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ [រថិកាយ រថិកំ (សី.)] សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា, ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា, ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិជ្ជមានោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ, ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទតី’តិ [ឆិជ្ជតីតិ (កត្ថចិ)]? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ រាជវេរី ឥត្ថិំ វា បុរិសំ វា ជីវិតា វោរោបេសិ, តេន នំ រាជានោ គហេត្វា ឯវរូបំ កម្មការណំ ការេន្តី’’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, អបិ នុ តេ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ. ‘‘តត្រ, គាមណិ, យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘យោ កោចិ បាណមតិបាតេតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតី’តិ, សច្ចំ វា តេ អាហំសុ មុសា វា’’តិ? ‘‘មុសា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ តុច្ឆំ មុសា វិលបន្តិ, សីលវន្តោ វា តេ ទុស្សីលា វា’’តិ? ‘‘ទុស្សីលា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ ទុស្សីលា បាបធម្មា មិច្ឆាបដិបន្នា វា តេ សម្មាបដិបន្នា វា’’តិ? ‘‘មិច្ឆាបដិបន្នា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ មិច្ឆាបដិបន្នា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា វា តេ សម្មាទិដ្ឋិកា វា’’តិ? ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ មិច្ឆាទិដ្ឋិកា កល្លំ នុ តេសុ បសីទិតុ’’ន្តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.

‘‘ទិស្សតិ ខោ បន, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេន្តោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ រញ្ញោ បច្ចត្ថិកស្ស បសយ្ហ រតនំ អហាសិ [បសយ្ហ អទិន្នំ រតនំ អាទិយិ (ក.)]. តស្ស រាជា អត្តមនោ អភិហារមទាសិ. តេនាយំ បុរិសោ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’’’តិ.

‘‘ទិស្សតិ ខោ, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា…បេ… ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិជ្ជមានោ តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា…បេ… ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ គាមា វា អរញ្ញា វា អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ. តេន នំ រាជានោ គហេត្វា ឯវរូបំ កម្មការណំ ការេន្តី’តិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, អបិ នុ តេ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ. ‘‘តត្រ, គាមណិ, យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘យោ កោចិ អទិន្នំ អាទិយតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតី’តិ, សច្ចំ វា តេ អាហំសុ មុសា វាតិ…បេ… កល្លំ នុ តេសុ បសីទិតុ’’ន្តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.

‘‘ទិស្សតិ ខោ បន, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេន្តោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ រញ្ញោ បច្ចត្ថិកស្ស ទារេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិ. តស្ស រាជា អត្តមនោ អភិហារមទាសិ. តេនាយំ បុរិសោ មាលី កុណ្ឌលី…បេ… ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’’’តិ.

‘‘ទិស្សតិ ខោ, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា…បេ… ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិជ្ជមានោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា…បេ… ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កុលិត្ថីសុ កុលកុមារីសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជិ, តេន នំ រាជានោ គហេត្វា ឯវរូបំ កម្មការណំ ការេន្តី’តិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, អបិ នុ តេ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ. ‘‘តត្រ, គាមណិ, យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘យោ កោចិ កាមេសុ មិច្ឆា ចរតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតី’តិ, សច្ចំ វា តេ អាហំសុ មុសា វាតិ…បេ… កល្លំ នុ តេសុ បសីទិតុ’’ន្តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.

‘‘ទិស្សតិ ខោ បន, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេន្តោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ រាជានំ មុសាវាទេន ហាសេសិ. តស្ស រាជា អត្តមនោ អភិហារមទាសិ. តេនាយំ បុរិសោ មាលី កុណ្ឌលី សុន្ហាតោ សុវិលិត្តោ កប្បិតកេសមស្សុ ឥត្ថិកាមេហិ រាជា មញ្ញេ បរិចារេតី’’’តិ.

‘‘ទិស្សតិ ខោ, គាមណិ, ឥធេកច្ចោ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិជ្ជមានោ. តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ កិំ អកាសិ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា, ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខាមេត្វា, ទក្ខិណតោ នគរស្ស សីសំ ឆិន្ទតី’តិ? តមេនំ ឯវមាហំសុ – ‘អម្ភោ! អយំ បុរិសោ គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា មុសាវាទេន អត្ថំ ភញ្ជិ, តេន នំ រាជានោ គហេត្វា ឯវរូបំ កម្មការណំ ការេន្តី’តិ. តំ កិំ មញ្ញសិ, គាមណិ, អបិ នុ តេ ឯវរូបំ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា’’តិ? ‘‘ទិដ្ឋញ្ច នោ, ភន្តេ, សុតញ្ច សុយ្យិស្សតិ ចា’’តិ. ‘‘តត្រ, គាមណិ, យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘យោ កោចិ មុសា ភណតិ, សព្ពោ សោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទយតី’តិ, សច្ចំ វា តេ អាហំសុ មុសា វា’’តិ? ‘‘មុសា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ តុច្ឆំ មុសា វិលបន្តិ សីលវន្តោ វា តេ ទុស្សីលា វា’’តិ? ‘‘ទុស្សីលា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ ទុស្សីលា បាបធម្មា មិច្ឆាបដិបន្នា វា តេ សម្មាបដិបន្នា វា’’តិ? ‘‘មិច្ឆាបដិបន្នា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ មិច្ឆាបដិបន្នា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា វា តេ សម្មាទិដ្ឋិកា វា’’តិ? ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកា, ភន្តេ’’. ‘‘យេ បន តេ មិច្ឆាទិដ្ឋិកា កល្លំ នុ តេសុ បសីទិតុ’’ន្តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.

‘‘អច្ឆរិយំ, ភន្តេ, អព្ភុតំ, ភន្តេ! អត្ថិ មេ, ភន្តេ, អាវសថាគារំ. តត្ថ អត្ថិ មញ្ចកានិ, អត្ថិ អាសនានិ, អត្ថិ ឧទកមណិកោ, អត្ថិ តេលប្បទីបោ. តត្ថ យោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា វាសំ ឧបេតិ, តេនាហំ យថាសត្តិ យថាពលំ សំវិភជាមិ. ភូតបុព្ពំ, ភន្តេ, ចត្តារោ សត្ថារោ នានាទិដ្ឋិកា នានាខន្តិកា នានារុចិកា, តស្មិំ អាវសថាគារេ វាសំ ឧបគច្ឆុំ’’.

‘‘ឯកោ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ, នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ. នត្ថិ អយំ លោកោ, នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា, នត្ថិ បិតា, នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’’’តិ.

‘‘ឯកោ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ, អត្ថិ ហុតំ, អត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, អត្ថិ អយំ លោកោ, អត្ថិ បរោ លោកោ, អត្ថិ មាតា, អត្ថិ បិតា, អត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, អត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា, យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’’’តិ.

‘‘ឯកោ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘ករោតោ ការយតោ, ឆិន្ទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ន ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណំ ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរំ ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ យជន្តោ យជាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន នត្ថិ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’’’តិ.

‘‘ឯកោ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ‘ករោតោ ការយតោ, ឆិន្ទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណំ ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរំ ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ, យជន្តោ យជាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន អត្ថិ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’’’តិ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, អហុទេវ កង្ខា, អហុ វិចិកិច្ឆា – ‘កោសុ នាម ឥមេសំ ភវតំ សមណព្រាហ្មណានំ សច្ចំ អាហ, កោ មុសា’’’តិ?

‘‘អលញ្ហិ តេ, គាមណិ, កង្ខិតុំ, អលំ វិចិកិច្ឆិតុំ. កង្ខនីយេ ច បន តេ ឋានេ វិចិកិច្ឆា ឧប្បន្នា’’តិ. ‘‘ឯវំ បសន្នោហំ, ភន្តេ, ភគវតិ. បហោតិ មេ ភគវា តថា ធម្មំ ទេសេតុំ យថាហំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យ’’ន្តិ.

‘‘អត្ថិ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ. ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ. កតមោ ច, គាមណិ, ធម្មសមាធិ? ឥធ, គាមណិ, អរិយសាវកោ បាណាតិបាតំ បហាយ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានំ បហាយ អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារំ បហាយ កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទំ បហាយ មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បិសុណំ វាចំ បហាយ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, ផរុសំ វាចំ បហាយ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ ហោតិ, សម្ផប្បលាបំ បហាយ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ, អភិជ្ឈំ បហាយ អនភិជ្ឈាលុ ហោតិ, ព្យាបាទបទោសំ បហាយ អព្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិំ បហាយ សម្មាទិដ្ឋិកោ ហោតិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ, នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, នត្ថិ អយំ លោកោ, នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា, នត្ថិ បិតា, នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា, សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. ‘សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ [យោហំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ន កិញ្ចិ [កញ្ចិ (?)] ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ [ឧភយត្ថ មេ (?) ម. និ. ២.៩៥ បាឡិយា សំសន្ទេតព្ពំ] កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ [បរំ មរណា ន ឧបបជ្ជិស្សាមីតិ (?)]. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ, អត្ថិ ហុតំ, អត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, អត្ថិ អយំ លោកោ, អត្ថិ បរោ លោកោ, អត្ថិ មាតា, អត្ថិ បិតា, អត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, អត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា, សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តី’តិ. ‘សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ករោតោ ការយតោ, ឆិន្ទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ន ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ, យជន្តោ យជាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន នត្ថិ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’តិ. ‘សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ [បរំ មរណា ន ឧបបជ្ជិស្សាមីតិ (?)]. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ មេត្តាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ករោតោ ការយតោ, ឆិន្ទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ, យជន្តោ យជាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន អត្ថិ បុញ្ញំ អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោតិ. សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ ករុណាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ…បេ… មុទិតាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ…បេ….

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ ឧបេក្ខាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – នត្ថិ ទិន្នំ, នត្ថិ យិដ្ឋំ, នត្ថិ ហុតំ នត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, នត្ថិ អយំ លោកោ នត្ថិ បរោ លោកោ, នត្ថិ មាតា នត្ថិ បិតា នត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, នត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តីតិ. សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ ឧបេក្ខាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – អត្ថិ ទិន្នំ, អត្ថិ យិដ្ឋំ, អត្ថិ ហុតំ, អត្ថិ សុកតទុក្កដានំ កម្មានំ ផលំ វិបាកោ, អត្ថិ អយំ លោកោ អត្ថិ បរោ លោកោ, អត្ថិ មាតា អត្ថិ បិតា អត្ថិ សត្តា ឱបបាតិកា, អត្ថិ លោកេ សមណព្រាហ្មណា សម្មគ្គតា សម្មាបដិបន្នា យេ ឥមញ្ច លោកំ បរញ្ច លោកំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេន្តីតិ. សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ ឧបេក្ខាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ករោតោ ការយតោ, ឆេទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ន ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, នត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ, យជន្តោ យជាបេន្តោ, នត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន នត្ថិ បុញ្ញំ, នត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’តិ. ‘សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសិ.

‘‘ស ខោ សោ, គាមណិ, អរិយសាវកោ ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ វិគតព្យាបាទោ អសម្មូឡ្ហោ សម្បជានោ បដិស្សតោ ឧបេក្ខាសហគតេ ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. សោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យ្វាយំ សត្ថា ឯវំវាទី ឯវំទិដ្ឋិ – ករោតោ ការយតោ, ឆិន្ទតោ ឆេទាបយតោ, បចតោ បាចាបយតោ, សោចយតោ សោចាបយតោ, កិលមតោ កិលមាបយតោ, ផន្ទតោ ផន្ទាបយតោ, បាណមតិបាតយតោ, អទិន្នំ អាទិយតោ, សន្ធិំ ឆិន្ទតោ, និល្លោបំ ហរតោ, ឯកាគារិកំ ករោតោ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋតោ, បរទារំ គច្ឆតោ, មុសា ភណតោ, ករោតោ ករីយតិ បាបំ. ខុរបរិយន្តេន ចេបិ ចក្កេន យោ ឥមិស្សា បថវិយា បាណេ ឯកំ មំសខលំ ឯកំ មំសបុញ្ជំ ករេយ្យ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ទក្ខិណញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ហនន្តោ ឃាតេន្តោ ឆិន្ទន្តោ ឆេទាបេន្តោ បចន្តោ បាចាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បាបំ, អត្ថិ បាបស្ស អាគមោ. ឧត្តរញ្ចេបិ គង្គាយ តីរំ គច្ឆេយ្យ ទទន្តោ ទាបេន្តោ, យជន្តោ យជាបេន្តោ, អត្ថិ តតោនិទានំ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ. ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន អត្ថិ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’តិ. ‘សចេ តស្ស ភោតោ សត្ថុនោ សច្ចំ វចនំ, អបណ្ណកតាយ មយ្ហំ, យ្វាហំ ន កិញ្ចិ ព្យាពាធេមិ តសំ វា ថាវរំ វា? ឧភយមេត្ថ កដគ្គាហោ, យំ ចម្ហិ កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ, យញ្ច កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមី’តិ. តស្ស បាមោជ្ជំ ជាយតិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ. បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ. បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទយតិ. សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ. អយំ ខោ, គាមណិ, ធម្មសមាធិ. តត្រ ចេ ត្វំ ចិត្តសមាធិំ បដិលភេយ្យាសិ, ឯវំ ត្វំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យាសី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, បាដលិយោ គាមណិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ…បេ… អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ. តេរសមំ.

គាមណិសំយុត្តំ សមត្តំ.