៦. ទុតិយកាមភូសុត្តំ

៣៤៨. ឯកំ សមយំ អាយស្មា កាមភូ មច្ឆិកាសណ្ឌេ វិហរតិ អម្ពាដកវនេ. អថ ខោ ចិត្តោ គហបតិ យេនាយស្មា កាមភូ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ចិត្តោ គហបតិ អាយស្មន្តំ កាមភុំ ឯតទវោច – ‘‘កតិ នុ ខោ, ភន្តេ, សង្ខារា’’តិ? ‘‘តយោ ខោ, គហបតិ, សង្ខារា – កាយសង្ខារោ, វចីសង្ខារោ, ចិត្តសង្ខារោ’’តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ’’តិ ខោ ចិត្តោ គហបតិ អាយស្មតោ កាមភុស្ស ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា អាយស្មន្តំ កាមភុំ ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘កតមោ បន, ភន្តេ, កាយសង្ខារោ, កតមោ វចីសង្ខារោ, កតមោ ចិត្តសង្ខារោ’’តិ? ‘‘អស្សាសបស្សាសា ខោ, គហបតិ, កាយសង្ខារោ, វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារោ, សញ្ញា ច វេទនា ច ចិត្តសង្ខារោ’’តិ.

‘‘សាធុ, ភន្តេ’’តិ ខោ ចិត្តោ គហបតិ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘កស្មា បន, ភន្តេ, អស្សាសបស្សាសា កាយសង្ខារោ, កស្មា វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារោ, កស្មា សញ្ញា ច វេទនា ច ចិត្តសង្ខារោ’’តិ? ‘‘អស្សាសបស្សាសា ខោ, គហបតិ, កាយិកា. ឯតេ ធម្មា កាយប្បដិពទ្ធា, តស្មា អស្សាសបស្សាសា កាយសង្ខារោ. បុព្ពេ ខោ, គហបតិ, វិតក្កេត្វា វិចារេត្វា បច្ឆា វាចំ ភិន្ទតិ, តស្មា វិតក្កវិចារា វចីសង្ខារោ. សញ្ញា ច វេទនា ច ចេតសិកា. ឯតេ ធម្មា ចិត្តប្បដិពទ្ធា, តស្មា សញ្ញា ច វេទនា ច ចិត្តសង្ខារោ’’តិ.

សាធុ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘កថំ បន, ភន្តេ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ ហោតី’’តិ? ‘‘ន ខោ, គហបតិ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជន្តស្ស ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជិស្ស’ន្តិ វា ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជាមី’តិ វា ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ’តិ វា. អថ ខ្វស្ស បុព្ពេវ តថា ចិត្តំ ភាវិតំ ហោតិ យំ តំ តថត្តាយ ឧបនេតី’’តិ.

សាធុ …បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជន្តស្ស បន, ភន្តេ, ភិក្ខុនោ កតមេ ធម្មា បឋមំ និរុជ្ឈន្តិ, យទិ វា កាយសង្ខារោ, យទិ វា វចីសង្ខារោ, យទិ វា ចិត្តសង្ខារោ’’តិ? ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជន្តស្ស ខោ, គហបតិ, ភិក្ខុនោ វចីសង្ខារោ បឋមំ និរុជ្ឈតិ, តតោ កាយសង្ខារោ, តតោ ចិត្តសង្ខារោ’’តិ.

សាធុ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘យ្វាយំ, ភន្តេ, មតោ កាលង្កតោ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ, ឥមេសំ កិំ នានាករណ’’ន្តិ? ‘‘យ្វាយំ គហបតិ, មតោ កាលង្កតោ តស្ស កាយសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, វចីសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, ចិត្តសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, អាយុ បរិក្ខីណោ, ឧស្មា វូបសន្តា, ឥន្ទ្រិយានិ វិបរិភិន្នានិ. យោ ច ខ្វាយំ, គហបតិ, ភិក្ខុ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ, តស្សបិ កាយសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, វចីសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, ចិត្តសង្ខារោ និរុទ្ធោ បដិប្បស្សទ្ធោ, អាយុ អបរិក្ខីណោ, ឧស្មា អវូបសន្តា, ឥន្ទ្រិយានិ វិប្បសន្នានិ. យ្វាយំ, គហបតិ, មតោ កាលង្កតោ, យោ ចាយំ ភិក្ខុ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ, ឥទំ នេសំ នានាករណ’’ន្តិ.

សាធុ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘កថំ បន, ភន្តេ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋានំ ហោតី’’តិ? ‘‘ន ខោ, គហបតិ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហន្តស្ស ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ – ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិស្ស’ន្តិ វា ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហាមី’តិ វា ‘អហំ សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋិតោ’តិ វា. អថ ខ្វស្ស បុព្ពេវ តថា ចិត្តំ ភាវិតំ ហោតិ, យំ តំ តថត្តាយ ឧបនេតី’’តិ.

សាធុ, ភន្តេ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហន្តស្ស បន, ភន្តេ, ភិក្ខុនោ កតមេ ធម្មា បឋមំ ឧប្បជ្ជន្តិ, យទិ វា កាយសង្ខារោ, យទិ វា វចីសង្ខារោ, យទិ វា ចិត្តសង្ខារោ’’តិ? ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហន្តស្ស, គហបតិ, ភិក្ខុនោ ចិត្តសង្ខារោ បឋមំ ឧប្បជ្ជតិ, តតោ កាយសង្ខារោ, តតោ វចីសង្ខារោ’’តិ.

សាធុ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋិតំ បន, ភន្តេ, ភិក្ខុំ កតិ ផស្សា ផុសន្តិ’’? ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋិតំ ខោ, គហបតិ, ភិក្ខុំ តយោ ផស្សា ផុសន្តិ – សុញ្ញតោ ផស្សោ, អនិមិត្តោ ផស្សោ, អប្បណិហិតោ ផស្សោ’’តិ.

សាធុ…បេ… ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋិតស្ស បន, ភន្តេ, ភិក្ខុនោ កិំនិន្នំ ចិត្តំ ហោតិ, កិំបោណំ, កិំបព្ភារ’’ន្តិ? ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋិតស្ស ខោ, គហបតិ, ភិក្ខុនោ វិវេកនិន្នំ ចិត្តំ ហោតិ វិវេកបោណំ វិវេកបព្ភារ’’ន្តិ.

‘‘សាធុ, ភន្តេ’’តិ ខោ ចិត្តោ គហបតិ អាយស្មតោ កាមភុស្ស ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា អាយស្មន្តំ កាមភុំ ឧត្តរិំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា បន, ភន្តេ, កតិ ធម្មា ពហូបការា’’តិ? ‘‘អទ្ធា ខោ ត្វំ, គហបតិ, យំ បឋមំ បុច្ឆិតព្ពំ តំ បុច្ឆសិ. អបិ ច ត្យាហំ ព្យាករិស្សាមិ. សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា ខោ, គហបតិ, ទ្វេ ធម្មា ពហូបការា – សមថោ ច វិបស្សនា ចា’’តិ. ឆដ្ឋំ.