១. សាមណ្ឌកសុត្តំ

៣៣០. ឯកំ សមយំ អាយស្មា សារិបុត្តោ វជ្ជីសុ វិហរតិ ឧក្កចេលាយំ គង្គាយ នទិយា តីរេ. អថ ខោ សាមណ្ឌកោ [សាមណ្ឌកានិ (សី.)] បរិព្ពាជកោ យេនាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា សារិបុត្តេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សាមណ្ឌកោ បរិព្ពាជកោ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោច –

‘‘‘និព្ពានំ, និព្ពាន’ន្តិ, អាវុសោ សារិបុត្ត, វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ, អាវុសោ, និព្ពាន’’ន្តិ? ‘‘យោ ខោ, អាវុសោ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – ឥទំ វុច្ចតិ និព្ពាន’’ន្តិ. ‘‘អត្ថិ បនាវុសោ, មគ្គោ អត្ថិ បដិបទា, ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ? ‘‘អត្ថិ ខោ, អាវុសោ, មគ្គោ អត្ថិ បដិបទា, ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ.

‘‘កតមោ បនាវុសោ, មគ្គោ កតមា បដិបទា ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ? ‘‘អយមេវ ខោ, អាវុសោ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាសង្កប្បោ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តោ សម្មាអាជីវោ សម្មាវាយាមោ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ. អយំ ខោ, អាវុសោ, មគ្គោ អយំ បដិបទា, ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយា’’តិ. ‘‘ភទ្ទកោ, អាវុសោ, មគ្គោ ភទ្ទិកា បដិបទា, ឯតស្ស និព្ពានស្ស សច្ឆិកិរិយាយ. អលញ្ច បនាវុសោ សារិបុត្ត, អប្បមាទាយា’’តិ. បឋមំ.

(យថា ជម្ពុខាទកសំយុត្តំ, តថា វិត្ថារេតព្ពំ).