៦. សល្លសុត្តំ

២៥៤. ‘‘អស្សុតវា, ភិក្ខវេ, បុថុជ្ជនោ សុខម្បិ វេទនំ វេទយតិ [វេទិយតិ (សី. បី.)], ទុក្ខម្បិ វេទនំ វេទយតិ, អទុក្ខមសុខម្បិ វេទនំ វេទយតិ. សុតវា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ សុខម្បិ វេទនំ វេទយតិ, ទុក្ខម្បិ វេទនំ វេទយតិ, អទុក្ខមសុខម្បិ វេទនំ វេទយតិ. តត្រ, ភិក្ខវេ, កោ វិសេសោ កោ អធិប្បយាសោ [អធិប្បាយោ (សី. ក.), អធិប្បាយសោ (ស្យា. កំ.), អធិប្បាយោសោ (បី.)] កិំ នានាករណំ សុតវតោ អរិយសាវកស្ស អស្សុតវតា បុថុជ្ជនេនា’’តិ? ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា…បេ… អស្សុតវា. ភិក្ខវេ, បុថុជ្ជនោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ សោចតិ កិលមតិ បរិទេវតិ ឧរត្តាឡិំ កន្ទតិ សម្មោហំ អាបជ្ជតិ. សោ ទ្វេ វេទនា វេទយតិ – កាយិកញ្ច, ចេតសិកញ្ច. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសំ សល្លេន វិជ្ឈេយ្យ [សល្លេន អនុវិជ្ឈេយ្យុំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. តមេនំ ទុតិយេន សល្លេន អនុវេធំ វិជ្ឈេយ្យ [សល្លេន អនុវិជ្ឈេយ្យុំ (សី.), សល្លេន អនុវេធំ វិជ្ឈេយ្យុំ (ស្យា. កំ.), សល្លេន វិជ្ឈេយ្យុំ (បី.)]. ឯវញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ ទ្វិសល្លេន វេទនំ វេទយតិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ សោចតិ កិលមតិ បរិទេវតិ ឧរត្តាឡិំ កន្ទតិ សម្មោហំ អាបជ្ជតិ. សោ ទ្វេ វេទនា វេទយតិ – កាយិកញ្ច, ចេតសិកញ្ច. តស្សាយេវ ខោ បន ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ បដិឃវា ហោតិ. តមេនំ ទុក្ខាយ វេទនាយ បដិឃវន្តំ, យោ ទុក្ខាយ វេទនាយ បដិឃានុសយោ, សោ អនុសេតិ. សោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ កាមសុខំ អភិនន្ទតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ន ហិ សោ, ភិក្ខវេ, បជានាតិ អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ អញ្ញត្រ កាមសុខា ទុក្ខាយ វេទនាយ និស្សរណំ, តស្ស កាមសុខញ្ច អភិនន្ទតោ, យោ សុខាយ វេទនាយ រាគានុសយោ, សោ អនុសេតិ. សោ តាសំ វេទនានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ នប្បជានាតិ. តស្ស តាសំ វេទនានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ អប្បជានតោ, យោ អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ អវិជ្ជានុសយោ, សោ អនុសេតិ. សោ សុខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, សញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. ទុក្ខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, សញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. អទុក្ខមសុខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, សញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ សញ្ញុត្តោ ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ, សញ្ញុត្តោ ទុក្ខស្មា’តិ វទាមិ.

‘‘សុតវា ច ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ ន សោចតិ, ន កិលមតិ, ន បរិទេវតិ, ន ឧរត្តាឡិំ កន្ទតិ, ន សម្មោហំ អាបជ្ជតិ. សោ ឯកំ វេទនំ វេទយតិ – កាយិកំ, ន ចេតសិកំ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសំ សល្លេន វិជ្ឈេយ្យ. តមេនំ ទុតិយេន សល្លេន អនុវេធំ ន វិជ្ឈេយ្យ. ឯវញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ ឯកសល្លេន វេទនំ វេទយតិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ ន សោចតិ, ន កិលមតិ, ន បរិទេវតិ, ន ឧរត្តាឡិំ កន្ទតិ, ន សម្មោហំ អាបជ្ជតិ. សោ ឯកំ វេទនំ វេទយតិ – កាយិកំ, ន ចេតសិកំ. តស្សាយេវ ខោ បន ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ បដិឃវា ន ហោតិ. តមេនំ ទុក្ខាយ វេទនាយ អប្បដិឃវន្តំ, យោ ទុក្ខាយ វេទនាយ បដិឃានុសយោ, សោ នានុសេតិ. សោ ទុក្ខាយ វេទនាយ ផុដ្ឋោ សមានោ កាមសុខំ នាភិនន្ទតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? បជានាតិ ហិ សោ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ អញ្ញត្រ កាមសុខា ទុក្ខាយ វេទនាយ និស្សរណំ. តស្ស កាមសុខំ នាភិនន្ទតោ យោ សុខាយ វេទនាយ រាគានុសយោ, សោ នានុសេតិ. សោ តាសំ វេទនានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវំ ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ បជានាតិ. តស្ស តាសំ វេទនានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ បជានតោ, យោ អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ អវិជ្ជានុសយោ, សោ នានុសេតិ. សោ សុខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. ទុក្ខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. អទុក្ខមសុខញ្ចេ វេទនំ វេទយតិ, វិសញ្ញុត្តោ នំ វេទយតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ‘សុតវា អរិយសាវកោ វិសញ្ញុត្តោ ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ, វិសញ្ញុត្តោ ទុក្ខស្មា’តិ វទាមិ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, វិសេសោ, អយំ អធិប្បយាសោ, ឥទំ នានាករណំ សុតវតោ អរិយសាវកស្ស អស្សុតវតា បុថុជ្ជនេនា’’តិ.

‘‘ន វេទនំ វេទយតិ សបញ្ញោ,

សុខម្បិ ទុក្ខម្បិ ពហុស្សុតោបិ;

អយញ្ច ធីរស្ស បុថុជ្ជនេន,

មហា [អយំ (ស្យា. កំ. ក.)] វិសេសោ កុសលស្ស ហោតិ.

‘‘សង្ខាតធម្មស្ស ពហុស្សុតស្ស,

វិបស្សតោ [សម្បស្សតោ (សី. បី.)] លោកមិមំ បរញ្ច;

ឥដ្ឋស្ស ធម្មា ន មថេន្តិ ចិត្តំ,

អនិដ្ឋតោ នោ បដិឃាតមេតិ.

‘‘តស្សានុរោធា អថវា វិរោធា,

វិធូបិតា អត្ថគតា ន សន្តិ;

បទញ្ច ញត្វា វិរជំ អសោកំ,

សម្មា បជានាតិ ភវស្ស បារគូ’’តិ. ឆដ្ឋំ;