១. វាតសុត្តំ

២២៤. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘កិស្មិំ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ, កិំ ឧបាទាយ, កិំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘ន វាតា វាយន្តិ, ន នជ្ជោ សន្ទន្តិ, ន គព្ភិនិយោ វិជាយន្តិ, ន ចន្ទិមសូរិយា ឧទេន្តិ វា អបេន្តិ វា, ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’’តិ? ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា…បេ… ‘‘រូបេ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ, រូបំ ឧបាទាយ, រូបំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘ន វាតា វាយន្តិ…បេ… ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’តិ. វេទនាយ សតិ…បេ… សញ្ញាយ សតិ…បេ… សង្ខារេសុ សតិ… វិញ្ញាណេ សតិ, វិញ្ញាណំ ឧបាទាយ, វិញ្ញាណំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘ន វាតា វាយន្តិ…បេ… ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, រូបំ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ? ‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ – ន វាតា វាយន្តិ…បេ… ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខេ សតិ, ទុក្ខំ ឧបាទាយ, ទុក្ខំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘ន វាតា វាយន្តិ…បេ… ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’’តិ. ‘‘វេទនា… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណំ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ? ‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ ‘ន វាតា វាយន្តិ…បេ… ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខេ សតិ, ទុក្ខំ ឧបាទាយ, ទុក្ខំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘ន វាតា វាយន្តិ, ន នជ្ជោ សន្ទន្តិ, ន គព្ភិនិយោ វិជាយន្តិ, ន ចន្ទិមសូរិយា ឧទេន្តិ វា អបេន្តិ វា, ឯសិកដ្ឋាយិដ្ឋិតា’’’តិ. បឋមំ.

២២៥-២៤០. (បុរិមវគ្គេ វិយ អដ្ឋារស វេយ្យាករណានិ វិត្ថារេតព្ពានីតិ.) សត្តរសមំ.