៩. ឱបម្មសំយុត្តំ

១. កូដសុត្តំ

២២៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, កូដាគារស្ស យា កាចិ គោបានសិយោ សព្ពា តា កូដង្គមា កូដសមោសរណា កូដសមុគ្ឃាតា សព្ពា តា សមុគ្ឃាតំ គច្ឆន្តិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ កេចិ អកុសលា ធម្មា សព្ពេ តេ អវិជ្ជាមូលកា អវិជ្ជាសមោសរណា អវិជ្ជាសមុគ្ឃាតា, សព្ពេ តេ សមុគ្ឃាតំ គច្ឆន្តិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘អប្បមត្តា វិហរិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. បឋមំ.

២. នខសិខសុត្តំ

២២៤. សាវត្ថិយំ វិហរតិ. អថ ខោ ភគវា បរិត្តំ នខសិខាយំ បំសុំ អារោបេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ ភិក្ខវេ, កតមំ នុ ខោ ពហុតរំ, យោ វាយំ [យោ ចាយំ (ពហូសុ)] មយា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ អយំ វា [យា ចាយំ (ស្យា. ក.)] មហាបថវី’’តិ? ‘‘ឯតទេវ, ភន្តេ, ពហុតរំ យទិទំ មហាបថវី. អប្បមត្តកោយំ ភគវតា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ. សង្ខម្បិ ន ឧបេតិ ឧបនិធិម្បិ ន ឧបេតិ កលភាគម្បិ ន ឧបេតិ មហាបថវិំ ឧបនិធាយ ភគវតា បរិត្តោ នខសិខាយំ បំសុ អារោបិតោ’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អប្បកា តេ សត្តា យេ មនុស្សេសុ បច្ចាជាយន្តិ; អថ ខោ ឯតេយេវ ពហុតរា សត្តា យេ អញ្ញត្រ មនុស្សេហិ បច្ចាជាយន្តិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘អប្បមត្តា វិហរិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. កុលសុត្តំ

២២៥. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ កុលានិ ពហុត្ថិកានិ អប្បបុរិសានិ តានិ សុប្បធំសិយានិ ហោន្តិ ចោរេហិ កុម្ភត្ថេនកេហិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុនោ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ អភាវិតា អពហុលីកតា សោ សុប្បធំសិយោ ហោតិ អមនុស្សេហិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យានិ កានិចិ កុលានិ អប្បិត្ថិកានិ ពហុបុរិសានិ តានិ ទុប្បធំសិយានិ ហោន្តិ ចោរេហិ កុម្ភត្ថេនកេហិ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុនោ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា ពហុលីកតា សោ ទុប្បធំសិយោ ហោតិ អមនុស្សេហិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘មេត្តា នោ ចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា ភវិស្សតិ ពហុលីកតា យានីកតា វត្ថុកតា អនុដ្ឋិតា បរិចិតា សុសមារទ្ធា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. ឱក្ខាសុត្តំ

២២៦. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘យោ, ភិក្ខវេ, បុព្ពណ្ហសមយំ ឱក្ខាសតំ ទានំ ទទេយ្យ, យោ មជ្ឈន្ហិកសមយំ ឱក្ខាសតំ ទានំ ទទេយ្យ, យោ សាយន្ហសមយំ ឱក្ខាសតំ ទានំ ទទេយ្យ, យោ វា បុព្ពណ្ហសមយំ អន្តមសោ គទ្ទុហនមត្តម្បិ មេត្តចិត្តំ ភាវេយ្យ, យោ វា មជ្ឈន្ហិកសមយំ អន្តមសោ គទ្ទុហនមត្តម្បិ មេត្តចិត្តំ ភាវេយ្យ, យោ វា សាយន្ហសមយំ អន្តមសោ គទ្ទុហនមត្តម្បិ មេត្តចិត្តំ ភាវេយ្យ, ឥទំ តតោ មហប្ផលតរំ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘មេត្តា នោ ចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា ភវិស្សតិ ពហុលីកតា យានីកតា វត្ថុកតា អនុដ្ឋិតា បរិចិតា សុសមារទ្ធា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សត្តិសុត្តំ

២២៧. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សត្តិ តិណ្ហផលា. អថ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ – ‘អហំ ឥមំ សត្តិំ តិណ្ហផលំ បាណិនា វា មុដ្ឋិនា វា បដិលេណិស្សាមិ បដិកោដ្ដិស្សាមិ បដិវដ្ដេស្សាមី’តិ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, ភព្ពោ នុ ខោ សោ បុរិសោ អមុំ សត្តិំ តិណ្ហផលំ បាណិនា វា មុដ្ឋិនា វា បដិលេណេតុំ បដិកោដ្ដេតុំ បដិវដ្ដេតុ’’ន្តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អសុ ហិ, ភន្តេ, សត្តិ តិណ្ហផលា ន សុករា បាណិនា វា មុដ្ឋិនា វា បដិលេណេតុំ បដិកោដ្ដេតុំ បដិវដ្ដេតុំ. យាវទេវ ច បន សោ បុរិសោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យស្ស កស្សចិ ភិក្ខុនោ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា ពហុលីកតា យានីកតា វត្ថុកតា អនុដ្ឋិតា បរិចិតា សុសមារទ្ធា, តស្ស ចេ អមនុស្សោ ចិត្តំ ខិបិតព្ពំ មញ្ញេយ្យ; អថ ខោ ស្វេវ អមនុស្សោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្ស. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘មេត្តា នោ ចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា ភវិស្សតិ ពហុលីកតា យានីកតា វត្ថុកតា អនុដ្ឋិតា បរិចិតា សុសមារទ្ធា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. ធនុគ្គហសុត្តំ

២២៨. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ ទឡ្ហធម្មា ធនុគ្គហា សុសិក្ខិតា កតហត្ថា កតូបាសនា ចតុទ្ទិសា ឋិតា អស្សុ. អថ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ – ‘អហំ ឥមេសំ ចតុន្នំ ទឡ្ហធម្មានំ ធនុគ្គហានំ សុសិក្ខិតានំ កតហត្ថានំ កតូបាសនានំ ចតុទ្ទិសា កណ្ឌេ ខិត្តេ អប្បតិដ្ឋិតេ បថវិយំ គហេត្វា អាហរិស្សាមី’តិ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, ‘ជវនោ បុរិសោ បរមេន ជវេន សមន្នាគតោ’តិ អលំ វចនាយា’’តិ?

‘‘ឯកស្ស ចេបិ, ភន្តេ, ទឡ្ហធម្មស្ស ធនុគ្គហស្ស សុសិក្ខិតស្ស កតហត្ថស្ស កតូបាសនស្ស កណ្ឌំ ខិត្តំ អប្បតិដ្ឋិតំ បថវិយំ គហេត្វា អាហរេយ្យ – ‘ជវនោ បុរិសោ បរមេន ជវេន សមន្នាគតោ’តិ អលំ វចនាយ, កោ បន វាទោ ចតុន្នំ ទឡ្ហធម្មានំ ធនុគ្គហានំ សុសិក្ខិតានំ កតហត្ថានំ កតូបាសនាន’’ន្តិ?

‘‘យថា ច, ភិក្ខវេ, តស្ស បុរិសស្ស ជវោ, យថា ច ចន្ទិមសូរិយានំ ជវោ, តតោ សីឃតរោ. យថា ច, ភិក្ខវេ, តស្ស បុរិសស្ស ជវោ យថា ច ចន្ទិមសូរិយានំ ជវោ យថា ច យា ទេវតា ចន្ទិមសូរិយានំ បុរតោ ធាវន្តិ តាសំ ទេវតានំ ជវោ, ( ) [(តតោ សីឃតរោ. យថា ច ភិក្ខវេ តស្ស បុរិសស្ស ជវោ, យថា ច ចន្ទិមសុរិយានំ ជវោ, យថា ច យា ទេវតា ចន្ទិមសុរិយានំ បុរតោ ធាវន្តិ, តាសំ ទេវតានំ ជវោ,) (សី. ស្យា. កំ.)] តតោ សីឃតរំ អាយុសង្ខារា ខិយន្តិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘អប្បមត្តា វិហរិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. អាណិសុត្តំ

២២៩. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ទសារហានំ អានកោ [អាណកោ (សី.)] នាម មុទិង្គោ អហោសិ. តស្ស ទសារហា អានកេ ឃដិតេ អញ្ញំ អាណិំ ឱទហិំសុ. អហុ ខោ សោ, ភិក្ខវេ, សមយោ យំ អានកស្ស មុទិង្គស្ស បោរាណំ បោក្ខរផលកំ អន្តរធាយិ. អាណិសង្ឃាដោវ អវសិស្សិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភវិស្សន្តិ ភិក្ខូ អនាគតមទ្ធានំ, យេ តេ សុត្តន្តា តថាគតភាសិតា គម្ភីរា គម្ភីរត្ថា លោកុត្តរា សុញ្ញតប្បដិសំយុត្តា, តេសុ ភញ្ញមានេសុ ន សុស្សូសិស្សន្តិ ន សោតំ ឱទហិស្សន្តិ ន អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋាបេស្សន្តិ ន ច តេ ធម្មេ ឧគ្គហេតព្ពំ បរិយាបុណិតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ’’.

‘‘យេ បន តេ សុត្តន្តា កវិកតា កាវេយ្យា ចិត្តក្ខរា ចិត្តព្យញ្ជនា ពាហិរកា សាវកភាសិតា, តេសុ ភញ្ញមានេសុ សុស្សូសិស្សន្តិ, សោតំ ឱទហិស្សន្តិ, អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋាបេស្សន្តិ, តេ ច ធម្មេ ឧគ្គហេតព្ពំ បរិយាបុណិតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ. ឯវមេតេសំ, ភិក្ខវេ, សុត្តន្តានំ តថាគតភាសិតានំ គម្ភីរានំ គម្ភីរត្ថានំ លោកុត្តរានំ សុញ្ញតប្បដិសំយុត្តានំ អន្តរធានំ ភវិស្សតិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យេ តេ សុត្តន្តា តថាគតភាសិតា គម្ភីរា គម្ភីរត្ថា លោកុត្តរា សុញ្ញតប្បដិសំយុត្តា, តេសុ ភញ្ញមានេសុ សុស្សូសិស្សាម, សោតំ ឱទហិស្សាម, អញ្ញា ចិត្តំ ឧបដ្ឋាបេស្សាម, តេ ច ធម្មេ ឧគ្គហេតព្ពំ បរិយាបុណិតព្ពំ មញ្ញិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. សត្តមំ.

៨. កលិង្គរសុត្តំ

២៣០. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កលិង្គរូបធានា, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ លិច្ឆវី វិហរន្តិ អប្បមត្តា អាតាបិនោ ឧបាសនស្មិំ. តេសំ រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ ន លភតិ ឱតារំ ន លភតិ អារម្មណំ. ភវិស្សន្តិ, ភិក្ខវេ, អនាគតមទ្ធានំ លិច្ឆវី សុខុមាលា [សុកុមាលា (សី.), សុខុមា (ក.)] មុទុតលុនហត្ថបាទា [មុទុតលាហត្ថបាទា (ស្យា. កំ.)] តេ មុទុកាសុ សេយ្យាសុ តូលពិម្ពោហនាសុ [តូលពិម្ពោហនាសុ (ស្យា. កំ. បី.), តូលពិម្ពោហនាទីសុ (សី.), តូលពិព្ពោហនាទីសុ (ក.)] យាវសូរិយុគ្គមនា សេយ្យំ កប្បិស្សន្តិ. តេសំ រាជា មាគធោ អជាតសត្តុ វេទេហិបុត្តោ លច្ឆតិ ឱតារំ លច្ឆតិ អារម្មណំ.

‘‘កលិង្គរូបធានា, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ ភិក្ខូ វិហរន្តិ អប្បមត្តា អាតាបិនោ បធានស្មិំ. តេសំ មារោ បាបិមា ន លភតិ ឱតារំ ន លភតិ អារម្មណំ. ភវិស្សន្តិ, ភិក្ខវេ, អនាគតមទ្ធានំ ភិក្ខូ សុខុមា មុទុតលុនហត្ថបាទា. តេ មុទុកាសុ សេយ្យាសុ តូលពិម្ពោហនាសុ យាវសូរិយុគ្គមនា សេយ្យំ កប្បិស្សន្តិ. តេសំ មារោ បាបិមា លច្ឆតិ ឱតារំ លច្ឆតិ អារម្មណំ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘កលិង្គរូបធានា វិហរិស្សាម អប្បមត្តា អាតាបិនោ បធានស្មិ’ន្តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. នាគសុត្តំ

២៣១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ នវោ ភិក្ខុ អតិវេលំ កុលានិ ឧបសង្កមតិ. តមេនំ ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘មាយស្មា អតិវេលំ កុលានិ ឧបសង្កមី’’តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ វុច្ចមានោ ឯវមាហ – ‘‘ឥមេ ហិ នាម ថេរា ភិក្ខូ កុលានិ ឧបសង្កមិតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ, កិមង្គំ [កិមង្គ (សី.)] បនាហ’’ន្តិ?

អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, អញ្ញតរោ នវោ ភិក្ខុ អតិវេលំ កុលានិ ឧបសង្កមតិ. តមេនំ ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘មាយស្មា អតិវេលំ កុលានិ ឧបសង្កមី’តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ វុច្ចមានោ ឯវមាហ – ‘ឥមេ ហិ នាម ថេរា ភិក្ខូ កុលានិ ឧបសង្កមិតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តិ, កិមង្គំ បនាហ’’’ន្តិ.

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, អរញ្ញាយតនេ មហាសរសី. តំ នាគា ឧបនិស្សាយ វិហរន្តិ. តេ តំ សរសិំ ឱគាហេត្វា សោណ្ឌាយ ភិសមុឡាលំ អព្ពុហេត្វា [អព្ភូហេត្វា (ក.), អព្ពាហិត្វា (មហាវ. ២៧៨)] សុវិក្ខាលិតំ វិក្ខាលេត្វា អកទ្ទមំ សង្ខាទិត្វា [សង្ខរិត្វា (បី. ក.)] អជ្ឈោហរន្តិ. តេសំ តំ វណ្ណាយ ចេវ ហោតិ ពលាយ ច, ន ច តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆន្តិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ. តេសំយេវ ខោ បន, ភិក្ខវេ, មហានាគានំ អនុសិក្ខមានា តរុណា ភិង្កច្ឆាបា តំ សរសិំ ឱគាហេត្វា សោណ្ឌាយ ភិសមុឡាលំ អព្ពុហេត្វា ន សុវិក្ខាលិតំ វិក្ខាលេត្វា សកទ្ទមំ អសង្ខាទិត្វា អជ្ឈោហរន្តិ. តេសំ តំ នេវ វណ្ណាយ ហោតិ ន ពលាយ. តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆន្តិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធ ថេរា ភិក្ខូ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសន្តិ. តេ តត្ថ ធម្មំ ភាសន្តិ. តេសំ គិហី បសន្នាការំ ករោន្តិ. តេ តំ លាភំ អគធិតា អមុច្ឆិតា អនជ្ឈោបន្នា [អនជ្ឈាបន្នា (សព្ពត្ថ) ម. និ. ១ បាសរាសិសុត្តវណ្ណនា ឱលោកេតព្ពា] អាទីនវទស្សាវិនោ និស្សរណបញ្ញា បរិភុញ្ជន្តិ. តេសំ តំ វណ្ណាយ ចេវ ហោតិ ពលាយ ច, ន ច តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆន្តិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ. តេសំយេវ ខោ បន, ភិក្ខវេ, ថេរានំ ភិក្ខូនំ អនុសិក្ខមានា នវា ភិក្ខូ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសន្តិ. តេ តត្ថ ធម្មំ ភាសន្តិ. តេសំ គិហី បសន្នាការំ ករោន្តិ. តេ តំ លាភំ គធិតា មុច្ឆិតា អជ្ឈោបន្នា អនាទីនវទស្សាវិនោ អនិស្សរណបញ្ញា បរិភុញ្ជន្តិ. តេសំ តំ នេវ វណ្ណាយ ហោតិ ន ពលាយ, តេ តតោនិទានំ មរណំ វា និគច្ឆន្តិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘អគធិតា អមុច្ឆិតា អនជ្ឈោបន្នា អាទីនវទស្សាវិនោ និស្សរណបញ្ញា តំ លាភំ បរិភុញ្ជិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. នវមំ.

១០. ពិឡារសុត្តំ

២៣២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អតិវេលំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជតិ. តមេនំ ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘មាយស្មា អតិវេលំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជី’’តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ វុច្ចមានោ ន វិរមតិ. អថ ខោ សម្ពហុលា ភិក្ខូ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អតិវេលំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជតិ. តមេនំ ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘មាយស្មា អតិវេលំ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជី’តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ វុច្ចមានោ ន វិរមតី’’តិ.

‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ពិឡារោ សន្ធិសមលសង្កដីរេ ឋិតោ អហោសិ មុទុមូសិំ មគ្គយមានោ – ‘យទាយំ មុទុមូសិ គោចរាយ បក្កមិស្សតិ, តត្ថេវ នំ គហេត្វា ខាទិស្សាមី’តិ. អថ ខោ សោ, ភិក្ខវេ, មុទុមូសិ គោចរាយ បក្កាមិ. តមេនំ ពិឡារោ គហេត្វា សហសា សង្ខាទិត្វា [សង្ខរិត្វា (បី. ក.), មំសំ ខាទិត្វា (ស្យា. កំ.), អសំខាទិត្វា (កត្ថចិ)] អជ្ឈោហរិ. តស្ស សោ មុទុមូសិ អន្តម្បិ ខាទិ, អន្តគុណម្បិ ខាទិ. សោ តតោនិទានំ មរណម្បិ និគច្ឆិ មរណមត្តម្បិ ទុក្ខំ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសតិ អរក្ខិតេនេវ កាយេន អរក្ខិតាយ វាចាយ អរក្ខិតេន ចិត្តេន, អនុបដ្ឋិតាយ សតិយា, អសំវុតេហិ ឥន្ទ្រិយេហិ. សោ តត្ថ បស្សតិ មាតុគាមំ ទុន្និវត្ថំ វា ទុប្បារុតំ វា. តស្ស មាតុគាមំ ទិស្វា ទុន្និវត្ថំ វា ទុប្បារុតំ វា រាគោ ចិត្តំ អនុទ្ធំសេតិ. សោ រាគានុទ្ធំសេន ចិត្តេន មរណំ វា និគច្ឆតិ មរណមត្តំ វា ទុក្ខំ. មរណញ្ហេតំ, ភិក្ខវេ, អរិយស្ស វិនយេ យោ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តតិ. មរណមត្តញ្ហេតំ, ភិក្ខវេ, ទុក្ខំ យទិទំ អញ្ញតរំ សំកិលិដ្ឋំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ. យថារូបាយ អាបត្តិយា វុដ្ឋានំ បញ្ញាយតិ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘រក្ខិតេនេវ កាយេន រក្ខិតាយ វាចាយ រក្ខិតេន ចិត្តេន, ឧបដ្ឋិតាយ សតិយា, សំវុតេហិ ឥន្ទ្រិយេហិ គាមំ វា និគមំ វា បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ទសមំ.

១១. សិង្គាលសុត្តំ

២៣៣. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អស្សុត្ថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, រត្តិយា បច្ចូសសមយំ ជរសិង្គាលស្ស វស្សមានស្សា’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘ឯសោ ខោ, ភិក្ខវេ, ជរសិង្គាលោ ឧក្កណ្ឌកេន នាម រោគជាតេន ផុដ្ឋោ. សោ យេន យេន ឥច្ឆតិ តេន តេន គច្ឆតិ; យត្ថ យត្ថ ឥច្ឆតិ តត្ថ តត្ថ តិដ្ឋតិ; យត្ថ យត្ថ ឥច្ឆតិ តត្ថ តត្ថ និសីទតិ; យត្ថ យត្ថ ឥច្ឆតិ តត្ថ តត្ថ និបជ្ជតិ; សីតកោបិ នំ វាតោ ឧបវាយតិ. សាធុ ខ្វស្ស, ភិក្ខវេ, យំ ឥធេកច្ចោ សក្យបុត្តិយបដិញ្ញោ ឯវរូបម្បិ អត្តភាវបដិលាភំ បដិសំវេទិយេថ. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘អប្បមត្តា វិហរិស្សាមា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ឯកាទសមំ.

១២. ទុតិយសិង្គាលសុត្តំ

២៣៤. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘អស្សុត្ថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, រត្តិយា បច្ចូសសមយំ ជរសិង្គាលស្ស វស្សមានស្សា’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សិយា ខោ, ភិក្ខវេ, តស្មិំ ជរសិង្គាលេ យា កាចិ កតញ្ញុតា កតវេទិតា, ន ត្វេវ ឥធេកច្ចេ សក្យបុត្តិយបដិញ្ញេ សិយា យា កាចិ កតញ្ញុតា កតវេទិតា. តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘កតញ្ញុនោ ភវិស្សាម កតវេទិនោ; ន ច នោ [ន ច នោតិ ឥទំ សី. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ] អម្ហេសុ អប្បកម្បិ កតំ នស្សិស្សតី’តិ [មា នស្សិស្សតីតិ (សី. បី.), វិនស្សិស្សតីតិ (ស្យា. កំ.)]. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ. ទ្វាទសមំ.

ឱបម្មសំយុត្តំ សមត្តំ.