១. អដ្ឋិសុត្តំ

២០២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ច លក្ខណោ អាយស្មា ច មហាមោគ្គល្លានោ [មហាមោគ្គលានោ (ក.)] គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ វិហរន្តិ. អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេនាយស្មា លក្ខណោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ លក្ខណំ ឯតទវោច – ‘‘អាយាមាវុសោ [ឯហិ អាវុសោ (ស្យា. កំ. ក.)] លក្ខណ, រាជគហំ បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ. អថ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, អាវុសោ មោគ្គល្លាន, ហេតុ កោ បច្ចយោ សិតស្ស បាតុកម្មាយា’’តិ? ‘‘អកាលោ ខោ, អាវុសោ លក្ខណ, ឯតស្ស បញ្ហស្ស. ភគវតោ មំ សន្តិកេ ឯតំ បញ្ហំ បុច្ឆា’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា ច លក្ខណោ អាយស្មា ច មហាមោគ្គល្លានោ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ. កោ នុ ខោ, អាវុសោ មោគ្គល្លាន, ហេតុ កោ បច្ចយោ សិតស្ស បាតុកម្មាយា’’តិ?

‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ អដ្ឋិកសង្ខលិកំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា ផាសុឡន្តរិកាហិ វិតុទេន្តិ វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ [វិតុទេន្តិ (សី.), វិតច្ឆេន្តិ វិភជេន្តិ (បី. ក.)]. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ. តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ឯតទហោសិ – ‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! ឯវរូបោបិ នាម សត្តោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម យក្ខោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម អត្តភាវបដិលាភោ ភវិស្សតី’’’តិ!!

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ចក្ខុភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ; ញាណភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ, យត្រ ហិ នាម សាវកោ ឯវរូបំ ញស្សតិ វា ទក្ខតិ វា សក្ខិំ វា ករិស្សតិ. បុព្ពេវ មេ សោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ទិដ្ឋោ អហោសិ, អបិ ចាហំ ន ព្យាកាសិំ. អហញ្ចេតំ [អហមេវេតំ (សី.)] ព្យាករេយ្យំ, បរេ ច មេ [បរេ មេ (សី.)] ន សទ្ទហេយ្យុំ. យេ មេ ន សទ្ទហេយ្យុំ, តេសំ តំ អស្ស ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ. ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ គោឃាតកោ អហោសិ. សោ តស្ស កម្មស្ស វិបាកេន ពហូនិ វស្សានិ ពហូនិ វស្សសតានិ ពហូនិ វស្សសហស្សានិ ពហូនិ វស្សសតសហស្សានិ និរយេ បច្ចិត្វា តស្សេវ កម្មស្ស វិបាកាវសេសេន ឯវរូបំ អត្តភាវបដិលាភំ បដិសំវេទយតី’’តិ. (សព្ពេសំ សុត្តន្តានំ ឯសេវ បេយ្យាលោ). បឋមំ.