៨. លក្ខណសំយុត្តំ

១. បឋមវគ្គោ

១. អដ្ឋិសុត្តំ

២០២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ច លក្ខណោ អាយស្មា ច មហាមោគ្គល្លានោ [មហាមោគ្គលានោ (ក.)] គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ វិហរន្តិ. អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេនាយស្មា លក្ខណោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ លក្ខណំ ឯតទវោច – ‘‘អាយាមាវុសោ [ឯហិ អាវុសោ (ស្យា. កំ. ក.)] លក្ខណ, រាជគហំ បិណ្ឌាយ បវិសិស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ. អថ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, អាវុសោ មោគ្គល្លាន, ហេតុ កោ បច្ចយោ សិតស្ស បាតុកម្មាយា’’តិ? ‘‘អកាលោ ខោ, អាវុសោ លក្ខណ, ឯតស្ស បញ្ហស្ស. ភគវតោ មំ សន្តិកេ ឯតំ បញ្ហំ បុច្ឆា’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា ច លក្ខណោ អាយស្មា ច មហាមោគ្គល្លានោ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា លក្ខណោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ. កោ នុ ខោ, អាវុសោ មោគ្គល្លាន, ហេតុ កោ បច្ចយោ សិតស្ស បាតុកម្មាយា’’តិ?

‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ អដ្ឋិកសង្ខលិកំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា ផាសុឡន្តរិកាហិ វិតុទេន្តិ វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ [វិតុទេន្តិ (សី.), វិតច្ឆេន្តិ វិភជេន្តិ (បី. ក.)]. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ. តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ឯតទហោសិ – ‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! ឯវរូបោបិ នាម សត្តោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម យក្ខោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម អត្តភាវបដិលាភោ ភវិស្សតី’’’តិ!!

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ចក្ខុភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ; ញាណភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ, យត្រ ហិ នាម សាវកោ ឯវរូបំ ញស្សតិ វា ទក្ខតិ វា សក្ខិំ វា ករិស្សតិ. បុព្ពេវ មេ សោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ទិដ្ឋោ អហោសិ, អបិ ចាហំ ន ព្យាកាសិំ. អហញ្ចេតំ [អហមេវេតំ (សី.)] ព្យាករេយ្យំ, បរេ ច មេ [បរេ មេ (សី.)] ន សទ្ទហេយ្យុំ. យេ មេ ន សទ្ទហេយ្យុំ, តេសំ តំ អស្ស ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ. ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ គោឃាតកោ អហោសិ. សោ តស្ស កម្មស្ស វិបាកេន ពហូនិ វស្សានិ ពហូនិ វស្សសតានិ ពហូនិ វស្សសហស្សានិ ពហូនិ វស្សសតសហស្សានិ និរយេ បច្ចិត្វា តស្សេវ កម្មស្ស វិបាកាវសេសេន ឯវរូបំ អត្តភាវបដិលាភំ បដិសំវេទយតី’’តិ. (សព្ពេសំ សុត្តន្តានំ ឯសេវ បេយ្យាលោ). បឋមំ.

២. បេសិសុត្តំ

២០៣. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ មំសបេសិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ [វិរាជេន្តិ (សី. ស្យា. កំ.), វិភជេន្តិ (បី. ក.)]. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ គោឃាតកោ អហោសិ…បេ…. ទុតិយំ.

៣. បិណ្ឌសុត្តំ

២០៤. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ មំសបិណ្ឌំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ សាកុណិកោ អហោសិ…បេ…. តតិយំ.

៤. និច្ឆវិសុត្តំ

២០៥. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ និច្ឆវិំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ ឱរព្ភិកោ អហោសិ…បេ…. ចតុត្ថំ.

៥. អសិលោមសុត្តំ

២០៦. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ អសិលោមំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស តេ អសី ឧប្បតិត្វា ឧប្បតិត្វា តស្សេវ កាយេ និបតន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ សូករិកោ អហោសិ…បេ…. បញ្ចមំ.

៦. សត្តិសុត្តំ

២០៧. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ សត្តិលោមំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស តា សត្តិយោ ឧប្បតិត្វា ឧប្បតិត្វា តស្សេវ កាយេ និបតន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ មាគវិកោ អហោសិ…បេ…. ឆដ្ឋំ.

៧. ឧសុលោមសុត្តំ

២០៨. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ ឧសុលោមំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស តេ ឧសូ ឧប្បតិត្វា ឧប្បតិត្វា តស្សេវ កាយេ និបតន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ ការណិកោ អហោសិ…បេ…. សត្តមំ.

៨. សូចិលោមសុត្តំ

២០៩. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ សូចិលោមំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស តា សូចិយោ ឧប្បតិត្វា ឧប្បតិត្វា តស្សេវ កាយេ និបតន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ សូតោ [សារថិកោ (ក. វិនយេបិ)] អហោសិ…បេ…. អដ្ឋមំ.

៩. ទុតិយសូចិលោមសុត្តំ

២១០. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ សូចិលោមំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស តា សូចិយោ សីសេ បវិសិត្វា មុខតោ និក្ខមន្តិ; មុខេ បវិសិត្វា ឧរតោ និក្ខមន្តិ; ឧរេ បវិសិត្វា ឧទរតោ និក្ខមន្តិ; ឧទរេ បវិសិត្វា ឩរូហិ និក្ខមន្តិ; ឩរូសុ បវិសិត្វា ជង្ឃាហិ និក្ខមន្តិ; ជង្ឃាសុ បវិសិត្វា បាទេហិ និក្ខមន្តិ; សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ សូចកោ អហោសិ…បេ…. នវមំ.

១០. កុម្ភណ្ឌសុត្តំ

២១១. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ កុម្ភណ្ឌំ បុរិសំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. សោ គច្ឆន្តោបិ តេវ អណ្ឌេ ខន្ធេ អារោបេត្វា គច្ឆតិ. និសីទន្តោបិ តេស្វេវ អណ្ឌេសុ និសីទតិ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ គាមកូដកោ អហោសិ…បេ…. ទសមំ.

បឋមោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អដ្ឋិ បេសិ ឧភោ គាវឃាតកា,

បិណ្ឌោ សាកុណិយោ និច្ឆវោរព្ភិ;

អសិ សូករិកោ សត្តិមាគវិ,

ឧសុ ការណិកោ សូចិ សារថិ;

យោ ច សិព្ពិយតិ សូចកោ ហិ សោ,

អណ្ឌភារិ អហុ គាមកូដកោតិ.

២. ទុតិយវគ្គោ

១. សសីសកសុត្តំ

២១២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ រាជគហេ វេឡុវនេ. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ បុរិសំ គូថកូបេ សសីសកំ និមុគ្គំ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ បារទារិកោ អហោសិ…បេ…. បឋមំ.

២. គូថខាទសុត្តំ

២១៣. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ បុរិសំ គូថកូបេ និមុគ្គំ ឧភោហិ ហត្ថេហិ គូថំ ខាទន្តំ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ ទុដ្ឋព្រាហ្មណោ អហោសិ. សោ កស្សបស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បាវចនេ ភិក្ខុសង្ឃំ ភត្តេន និមន្តេត្វា ទោណិយោ [ទោណិយា (ស្យា. កំ. បី. ក.)] គូថស្ស បូរាបេត្វា ឯតទវោច – អហោ ភោន្តោ, យាវទត្ថំ ភុញ្ជន្តុ ចេវ ហរន្តុ ចាតិ…បេ…. ទុតិយំ.

៣. និច្ឆវិត្ថិសុត្តំ

២១៤. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ និច្ឆវិំ ឥត្ថិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសា, ភិក្ខវេ, ឥត្ថី ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ អតិចារិនី អហោសិ…បេ…. តតិយំ.

៤. មង្គុលិត្ថិសុត្តំ

២១៥. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ ឥត្ថិំ ទុគ្គន្ធំ មង្គុលិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសា, ភិក្ខវេ, ឥត្ថី ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ ឥក្ខណិកា អហោសិ…បេ…. ចតុត្ថំ.

៥. ឱកិលិនីសុត្តំ

២១៦. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ ឥត្ថិំ ឧប្បក្កំ ឱកិលិនិំ ឱកិរិនិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសា, ភិក្ខវេ, ឥត្ថី កលិង្គស្ស រញ្ញោ អគ្គមហេសី អហោសិ. សា ឥស្សាបកតា សបត្តិំ អង្គារកដាហេន ឱកិរិ…បេ…. បញ្ចមំ.

៦. អសីសកសុត្តំ

២១៧. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ អសីសកំ កពន្ធំ [កវន្ធំ (សី. បី.)] វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស ឧរេ អក្ខីនិ ចេវ ហោន្តិ មុខញ្ច. តមេនំ គិជ្ឈាបិ កាកាបិ កុលលាបិ អនុបតិត្វា អនុបតិត្វា វិតច្ឆេន្តិ វិរាជេន្តិ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, សត្តោ ឥមស្មិំយេវ រាជគហេ ហារិកោ នាម ចោរឃាតកោ អហោសិ…បេ…. ឆដ្ឋំ.

៧. បាបភិក្ខុសុត្តំ

២១៨. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ ភិក្ខុំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស សង្ឃាដិបិ អាទិត្តា សម្បជ្ជលិតា សជោតិភូតា [សញ្ជោតិភូតា (ស្យា. កំ.)], បត្តោបិ អាទិត្តោ សម្បជ្ជលិតោ សជោតិភូតោ, កាយពន្ធនម្បិ អាទិត្តំ សម្បជ្ជលិតំ សជោតិភូតំ, កាយោបិ អាទិត្តោ សម្បជ្ជលិតោ សជោតិភូតោ. សោ សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ…បេ… ឯសោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កស្សបស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បាវចនេ បាបភិក្ខុ អហោសិ…បេ…. សត្តមំ.

៨. បាបភិក្ខុនីសុត្តំ

២១៩. ‘‘អទ្ទសំ ភិក្ខុនិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តស្សា សង្ឃាដិបិ អាទិត្តា…បេ… បាបភិក្ខុនី អហោសិ…បេ…. អដ្ឋមំ.

៩. បាបសិក្ខមានសុត្តំ

២២០. ‘‘អទ្ទសំ សិក្ខមានំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តស្សា សង្ឃាដិបិ អាទិត្តា…បេ… បាបសិក្ខមានា អហោសិ…បេ…. នវមំ.

១០. បាបសាមណេរសុត្តំ

២២១. ‘‘អទ្ទសំ សាមណេរំ វេហាសំ គច្ឆន្តំ. តស្ស សង្ឃាដិបិ អាទិត្តា…បេ… បាបសាមណេរោ អហោសិ…បេ…. ទសមំ.

១១. បាបសាមណេរីសុត្តំ

២២២. ‘‘ឥធាហំ, អាវុសោ, គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទសំ សាមណេរិំ វេហាសំ គច្ឆន្តិំ. តស្សា សង្ឃាដិបិ អាទិត្តា សម្បជ្ជលិតា សជោតិភូតា, បត្តោបិ អាទិត្តោ សម្បជ្ជលិតោ សជោតិភូតោ, កាយពន្ធនម្បិ អាទិត្តំ សម្បជ្ជលិតំ សជោតិភូតំ, កាយោបិ អាទិត្តោ សម្បជ្ជលិតោ សជោតិភូតោ. សា សុទំ អដ្ដស្សរំ ករោតិ. តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ឯតទហោសិ – ‘អច្ឆរិយំ វត, ភោ, អព្ភុតំ វត, ភោ! ឯវរូបោបិ នាម សត្តោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម យក្ខោ ភវិស្សតិ! ឯវរូបោបិ នាម អត្តភាវបដិលាភោ ភវិស្សតី’’’តិ!!

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ចក្ខុភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ; ញាណភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តិ, យត្រ ហិ នាម សាវកោ ឯវរូបំ ញស្សតិ វា ទក្ខតិ វា សក្ខិំ វា ករិស្សតិ. បុព្ពេវ មេ សា, ភិក្ខវេ, សាមណេរី ទិដ្ឋា អហោសិ. អបិ ចាហំ ន ព្យាកាសិំ. អហញ្ចេតំ ព្យាករេយ្យំ, បរេ ច មេ ន សទ្ទហេយ្យុំ. យេ មេ ន សទ្ទហេយ្យុំ, តេសំ តំ អស្ស ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ. ឯសា, ភិក្ខវេ, សាមណេរី កស្សបស្ស សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស បាវចនេ បាបសាមណេរី អហោសិ. សា តស្ស កម្មស្ស វិបាកេន ពហូនិ វស្សានិ ពហូនិ វស្សសតានិ ពហូនិ វស្សសហស្សានិ ពហូនិ វស្សសតសហស្សានិ និរយេ បច្ចិត្វា តស្សេវ កម្មស្ស វិបាកាវសេសេន ឯវរូបំ អត្តភាវបដិលាភំ បដិសំវេទយតី’’តិ. ឯកាទសមំ.

ទុតិយោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

កូបេ និមុគ្គោ ហិ សោ បារទារិកោ;

គូថខាទិ អហុ ទុដ្ឋព្រាហ្មណោ.

និច្ឆវិត្ថិ អតិចារិនី អហុ;

មង្គុលិត្ថិ អហុ ឥក្ខណិត្ថិកា.

ឱកិលិនិ សបត្តង្គារោកិរិ;

សីសច្ឆិន្នោ អហុ ចោរឃាតកោ.

ភិក្ខុ ភិក្ខុនី សិក្ខមានា;

សាមណេរោ អថ សាមណេរិកា.

កស្សបស្ស វិនយស្មិំ បព្ពជ្ជំ;

បាបកម្មំ ករិំសុ តាវទេតិ.

លក្ខណសំយុត្តំ សមត្តំ.