១១. ចីវរសុត្តំ

១៥៤. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាកស្សបោ រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អានន្ទោ ទក្ខិណគិរិស្មិំ ចារិកំ ចរតិ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ.

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ អានន្ទស្ស តិំសមត្តា សទ្ធិវិហារិនោ ភិក្ខូ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តា ភវន្តិ យេភុយ្យេន កុមារភូតា. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ទក្ខិណគិរិស្មិំ យថាភិរន្តំ ចារិកំ ចរិត្វា យេន រាជគហំ វេឡុវនំ កលន្ទកនិវាបោ យេនាយស្មា មហាកស្សបោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មហាកស្សបំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាយស្មា មហាកស្សបោ ឯតទវោច – ‘‘កតិ នុ ខោ, អាវុសោ អានន្ទ, អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា កុលេសុ តិកភោជនំ បញ្ញត្ត’’ន្តិ?

‘‘តយោ ខោ, ភន្តេ កស្សប, អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា កុលេសុ តិកភោជនំ បញ្ញត្តំ – ទុម្មង្កូនំ បុគ្គលានំ និគ្គហាយ បេសលានំ ភិក្ខូនំ ផាសុវិហារាយ, មា បាបិច្ឆា បក្ខំ និស្សាយ សង្ឃំ ភិន្ទេយ្យុំ [វិនយបិដកេ ចូឡវគ្គេ សំឃភេទកក្ខន្ធកេ វជិរពុទ្ធិយំ អញ្ញថា សម្ពន្ធោ ទស្សិតោ], កុលានុទ្ទយតាយ ច. ឥមេ ខោ, ភន្តេ កស្សប, តយោ អត្ថវសេ បដិច្ច ភគវតា កុលេសុ តិកភោជនំ បញ្ញត្ត’’ន្តិ.

‘‘អថ កិញ្ចរហិ ត្វំ, អាវុសោ អានន្ទ, ឥមេហិ នវេហិ ភិក្ខូហិ ឥន្ទ្រិយេសុ អគុត្តទ្វារេហិ ភោជនេ អមត្តញ្ញូហិ ជាគរិយំ អននុយុត្តេហិ សទ្ធិំ ចារិកំ ចរសិ? សស្សឃាតំ មញ្ញេ ចរសិ, កុលូបឃាតំ មញ្ញេ ចរសិ. ឱលុជ្ជតិ [ឧល្លុជ្ជតិ (សី. អដ្ឋកថាសុ ច)] ខោ តេ, អាវុសោ អានន្ទ, បរិសា; បលុជ្ជន្តិ ខោ តេ, អាវុសោ, នវប្បាយា. ន វាយំ កុមារកោ មត្តមញ្ញាសី’’តិ.

‘‘អបិ មេ, ភន្តេ កស្សប, សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ. អថ ច បន មយំ អជ្ជាបិ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស កុមារកវាទា ន មុច្ចាមា’’តិ. ‘‘តថា ហិ បន ត្វំ, អាវុសោ អានន្ទ, ឥមេហិ នវេហិ ភិក្ខូហិ ឥន្ទ្រិយេសុ អគុត្តទ្វារេហិ ភោជនេ អមត្តញ្ញូហិ ជាគរិយំ អននុយុត្តេហិ សទ្ធិំ ចារិកំ ចរសិ, សស្សឃាតំ មញ្ញេ ចរសិ, កុលូបឃាតំ មញ្ញេ ចរសិ. ឱលុជ្ជតិ ខោ តេ, អាវុសោ អានន្ទ, បរិសា; បលុជ្ជន្តិ ខោ តេ, អាវុសោ, នវប្បាយា. [បលុជ្ជតិ ខោ តេ អាវុសោ អានន្ទ បរិសា (ក. សី.)] ន វាយំ កុមារកោ មត្តមញ្ញាសី’’តិ.

អស្សោសិ ខោ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘អយ្យេន កិរ មហាកស្សបេន អយ្យោ អានន្ទោ វេទេហមុនិ កុមារកវាទេន អបសាទិតោ’’តិ.

អថ ខោ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អនត្តមនា អនត្តមនវាចំ និច្ឆារេសិ – ‘‘កិំ បន អយ្យោ មហាកស្សបោ អញ្ញតិត្ថិយបុព្ពោ សមានោ អយ្យំ អានន្ទំ វេទេហមុនិំ កុមារកវាទេន អបសាទេតព្ពំ មញ្ញតី’’តិ! អស្សោសិ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ឥមំ វាចំ ភាសមានាយ.

អថ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘តគ្ឃាវុសោ អានន្ទ, ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា សហសា អប្បដិសង្ខា វាចា ភាសិតា. យត្វាហំ, អាវុសោ, កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ, នាភិជានាមិ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសិតា [ឧទ្ទិសិតុំ (សី. បី. ក.)], អញ្ញត្រ តេន ភគវតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន. បុព្ពេ មេ, អាវុសោ, អគារិកភូតស្ស សតោ ឯតទហោសិ – ‘សម្ពាធោ ឃរាវាសោ រជាបថោ [រជោបថោ (សី.)], អព្ភោកាសោ បព្ពជ្ជា. នយិទំ សុករំ អគារំ អជ្ឈាវសតា ឯកន្តបរិបុណ្ណំ ឯកន្តបរិសុទ្ធំ សង្ខលិខិតំ ព្រហ្មចរិយំ ចរិតុំ. យំនូនាហំ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យ’ន្តិ. សោ ខ្វាហំ, អាវុសោ, អបរេន សមយេន បដបិលោតិកានំ សង្ឃាដិំ ការេត្វា [ករិត្វា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] យេ លោកេ អរហន្តោ តេ ឧទ្ទិស្ស កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិំ.

សោ ឯវំ បព្ពជិតោ សមានោ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នោ អទ្ទសំ ភគវន្តំ អន្តរា ច រាជគហំ អន្តរា ច នាឡន្ទំ ពហុបុត្តេ ចេតិយេ និសិន្នំ. ទិស្វាន មេ ឯតទហោសិ – ‘សត្ថារញ្ច វតាហំ បស្សេយ្យំ, ភគវន្តមេវ បស្សេយ្យំ; សុគតញ្ច វតាហំ បស្សេយ្យំ, ភគវន្តមេវ បស្សេយ្យំ; សម្មាសម្ពុទ្ធញ្ច វតាហំ បស្សេយ្យំ; ភគវន្តមេវ បស្សេយ្យ’ន្តិ. សោ ខ្វាហំ, អាវុសោ, តត្ថេវ ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចំ – ‘សត្ថា មេ, ភន្តេ, ភគវា, សាវកោហមស្មិ; សត្ថា មេ, ភន្តេ, ភគវា, សាវកោហមស្មី’តិ. ឯវំ វុត្តេ មំ, អាវុសោ, ភគវា ឯតទវោច – ‘យោ ខោ, កស្សប, ឯវំ សព្ពចេតសា សមន្នាគតំ សាវកំ អជានញ្ញេវ វទេយ្យ ជានាមីតិ, អបស្សញ្ញេវ វទេយ្យ បស្សាមីតិ, មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យ. អហំ ខោ បន, កស្សប, ជានញ្ញេវ វទាមិ ជានាមីតិ, បស្សញ្ញេវ វទាមិ បស្សាមី’តិ.

តស្មាតិហ តេ, កស្សប, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘តិព្ពំ មេ ហិរោត្តប្បំ បច្ចុបដ្ឋិតំ ភវិស្សតិ ថេរេសុ នវេសុ មជ្ឈិមេសូ’តិ. ឯវញ្ហិ តេ, កស្សប, សិក្ខិតព្ពំ.

តស្មាតិហ តេ, កស្សប, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘យំ កិញ្ចិ ធម្មំ សុណិស្សាមិ កុសលូបសំហិតំ សព្ពំ តំ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ ករិត្វា សព្ពចេតសា សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតោ ធម្មំ សុណិស្សាមី’តិ. ឯវញ្ហិ តេ, កស្សប, សិក្ខិតព្ពំ.

តស្មាតិហ តេ, កស្សប, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘សាតសហគតា ច មេ កាយគតាសតិ ន វិជហិស្សតី’តិ. ឯវញ្ហិ តេ, កស្សប, សិក្ខិតព្ពន្តិ.

‘‘អថ ខោ មំ, អាវុសោ, ភគវា ឥមិនា ឱវាទេន ឱវទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ. សត្តាហមេវ ខ្វាហំ, អាវុសោ, សរណោ [សាណោ (សី.)] រដ្ឋបិណ្ឌំ ភុញ្ជិំ’’. អដ្ឋមិយា អញ្ញា ឧទបាទិ.

‘‘អថ ខោ, អាវុសោ, ភគវា មគ្គា ឱក្កម្ម យេន អញ្ញតរំ រុក្ខមូលំ តេនុបសង្កមិ. អថ ខ្វាហំ, អាវុសោ, បដបិលោតិកានំ សង្ឃាដិំ ចតុគ្គុណំ បញ្ញបេត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចំ – ‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា និសីទតុ, យំ មមស្ស ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’តិ. និសីទិ ខោ, អាវុសោ, ភគវា បញ្ញត្តេ អាសនេ. និសជ្ជ ខោ មំ, អាវុសោ, ភគវា ឯតទវោច – ‘មុទុកា ខោ ត្យាយំ, កស្សប, បដបិលោតិកានំ សង្ឃាដី’តិ. ‘បដិគ្គណ្ហាតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា បដបិលោតិកានំ សង្ឃាដិំ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’តិ. ‘ធារេស្សសិ បន មេ ត្វំ, កស្សប, សាណានិ បំសុកូលានិ និព្ពសនានី’តិ. ‘ធារេស្សាមហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សាណានិ បំសុកូលានិ និព្ពសនានី’តិ. ‘‘សោ ខ្វាហំ, អាវុសោ, បដបិលោតិកានំ សង្ឃាដិំ ភគវតោ បាទាសិំ. អហំ បន ភគវតោ សាណានិ បំសុកូលានិ និព្ពសនានិ បដិបជ្ជិំ’’.

‘‘យញ្ហិ តំ, អាវុសោ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘ភគវតោ បុត្តោ ឱរសោ មុខតោ ជាតោ ធម្មជោ ធម្មនិម្មិតោ ធម្មទាយាទោ, បដិគ្គហិតានិ [បដិគ្គហេតា (សី.)] សាណានិ បំសុកូលានិ និព្ពសនានី’តិ, មមំ តំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘ភគវតោ បុត្តោ ឱរសោ មុខតោ ជាតោ ធម្មជោ ធម្មនិម្មិតោ ធម្មទាយាទោ, បដិគ្គហិតានិ សាណានិ បំសុកូលានិ និព្ពសនានី’’’តិ.

‘‘អហំ ខោ, អាវុសោ, យាវទេវ អាកង្ខាមិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. អហំ ខោ, អាវុសោ, យាវទេ អាកង្ខាមិ…បេ… (នវន្នំ អនុបុព្ពវិហារសមាបត្តិនំ បញ្ចន្នញ្ច អភិញ្ញានំ ឯវំ វិត្ថារោ វេទិតព្ពោ).

‘‘អហំ ខោ, អាវុសោ, អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ; សត្តរតនំ វា, អាវុសោ, នាគំ អឌ្ឍដ្ឋមរតនំ វា តាលបត្តិកាយ ឆាទេតព្ពំ មញ្ញេយ្យ, យោ មេ ឆ អភិញ្ញា ឆាទេតព្ពំ មញ្ញេយ្យា’’តិ.

ចវិត្ថ ច បន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ព្រហ្មចរិយម្ហាតិ. ឯកាទសមំ.