៣. ធាតុសំយុត្តំ

១. នានត្តវគ្គោ

១. ធាតុនានត្តសុត្តំ

៨៥. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុ រូបធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ, សោតធាតុ សទ្ទធាតុ សោតវិញ្ញាណធាតុ, ឃានធាតុ គន្ធធាតុ ឃានវិញ្ញាណធាតុ, ជិវ្ហាធាតុ រសធាតុ ជិវ្ហាវិញ្ញាណធាតុ, កាយធាតុ ផោដ្ឋព្ពធាតុ កាយវិញ្ញាណធាតុ, មនោធាតុ ធម្មធាតុ មនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. បឋមំ.

២. ផស្សនានត្តសុត្តំ

៨៦. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុ សោតធាតុ ឃានធាតុ ជិវ្ហាធាតុ កាយធាតុ មនោធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ? ចក្ខុធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សោ. សោតធាតុំ បដិច្ច… ឃានធាតុំ បដិច្ច … ជិវ្ហាធាតុំ បដិច្ច… កាយធាតុំ បដិច្ច… មនោធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សោ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្ត’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. នោផស្សនានត្តសុត្តំ

៨៧. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុ…បេ… មនោធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សោ, នោ ចក្ខុសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុធាតុ…បេ… មនោធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សោ, នោ មនោសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោធាតុ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. វេទនានានត្តសុត្តំ

៨៨. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុ …បេ… មនោធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ? ចក្ខុធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សោ, ចក្ខុសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សជា វេទនា…បេ… មនោធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សោ, មនោសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សជា វេទនា. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្ត’’ន្តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទុតិយវេទនានានត្តសុត្តំ

៨៩. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ, នោ វេទនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុ…បេ… មនោធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ, នោ វេទនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ? ចក្ខុធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សោ, ចក្ខុសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សជា វេទនា, នោ ចក្ខុសម្ផស្សជំ វេទនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុសម្ផស្សោ, នោ ចក្ខុសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុធាតុ…បេ… មនោធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សោ, មនោសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សជា វេទនា, នោ មនោសម្ផស្សជំ វេទនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោសម្ផស្សោ, នោ មនោសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មនោធាតុ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ, នោ វេទនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. បញ្ចមំ.

៦. ពាហិរធាតុនានត្តសុត្តំ

៩០. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ…បេ… កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? រូបធាតុ សទ្ទធាតុ គន្ធធាតុ រសធាតុ ផោដ្ឋព្ពធាតុ ធម្មធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សញ្ញានានត្តសុត្តំ

៩១. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? រូបធាតុ…បេ… ធម្មធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ?

‘‘រូបធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសញ្ញា, រូបសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសង្កប្បោ, រូបសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបច្ឆន្ទោ, រូបច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបបរិឡាហោ, រូបបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបបរិយេសនា…បេ… ធម្មធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសង្កប្បោ, ធម្មសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មច្ឆន្ទោ, ធម្មច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិឡាហោ, ធម្មបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិយេសនា.

‘‘ឯវំ, ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្ត’’ន្តិ. សត្តមំ.

៨. នោបរិយេសនានានត្តសុត្តំ

៩២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ; នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, នោ បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, នោ ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, នោ សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? រូបធាតុ…បេ… ធម្មធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បរិយេសនានានត្តំ; នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, នោ បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, នោ ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, នោ សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ?

‘‘រូបធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសញ្ញា…បេ… ធម្មធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ធម្មបរិយេសនា; នោ ធម្មបរិយេសនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិឡាហោ, នោ ធម្មបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មច្ឆន្ទោ, នោ ធម្មច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសង្កប្បោ, នោ ធម្មសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, នោ ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មធាតុ.

‘‘ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បរិយេសនានានត្តំ; នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, នោ បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, នោ ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, នោ សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ពាហិរផស្សនានត្តសុត្តំ

៩៣. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ, វេទនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ, បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ លាភនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? រូបធាតុ…បេ… ធម្មធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… លាភនានត្តំ?

‘‘រូបធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសញ្ញា, រូបសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសង្កប្បោ, រូបសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសម្ផស្សោ, រូបសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសម្ផស្សជា វេទនា, រូបសម្ផស្សជំ វេទនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបច្ឆន្ទោ, រូបច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបបរិឡាហោ, រូបបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបបរិយេសនា, រូបបរិយេសនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបលាភោ…បេ… ធម្មធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសង្កប្បោ, ធម្មសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសម្ផស្សោ, ធម្មសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសម្ផស្សជា វេទនា, ធម្មសម្ផស្សជំ វេទនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មច្ឆន្ទោ, ធម្មច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិឡាហោ, ធម្មបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិយេសនា, ធម្មបរិយេសនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មលាភោ.

‘‘ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បរិយេសនានានត្តំ, បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ លាភនានត្ត’’ន្តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយពាហិរផស្សនានត្តសុត្តំ

៩៤. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុនានត្តំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, ផស្ស… វេទនា… ឆន្ទ… បរិឡាហ… បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ លាភនានត្តំ; នោ លាភនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ, នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, នោ បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ឆន្ទ… វេទនា… ផស្ស… សង្កប្ប… សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ. កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ? រូបធាតុ…បេ… ធម្មធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ? ផស្ស… វេទនា… ឆន្ទ… បរិឡាហ… បរិយេសនា… លាភ… នោ លាភនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ, នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហ… ឆន្ទ… វេទនា… ផស្ស… នោ សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្តំ?

‘‘រូបធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ រូបសញ្ញា…បេ… ធម្មធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ធម្មបរិយេសនា, ធម្មបរិយេសនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មលាភោ; នោ ធម្មលាភំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិយេសនា, នោ ធម្មបរិយេសនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មបរិឡាហោ, នោ ធម្មបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មច្ឆន្ទោ, នោ ធម្មច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសម្ផស្សជា វេទនា, នោ ធម្មសម្ផស្សជំ វេទនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសម្ផស្សោ, នោ ធម្មសម្ផស្សំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសង្កប្បោ, នោ ធម្មសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មសញ្ញា, នោ ធម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធម្មធាតុ.

‘‘ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ…បេ… សង្កប្ប… ផស្ស… វេទនា… ឆន្ទ… បរិឡាហ… បរិយេសនា… លាភ… នោ លាភនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិយេសនានានត្តំ, នោ បរិយេសនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បរិឡាហនានត្តំ, នោ បរិឡាហនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ឆន្ទនានត្តំ, នោ ឆន្ទនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វេទនានានត្តំ, នោ វេទនានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ផស្សនានត្តំ, នោ ផស្សនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សង្កប្បនានត្តំ, នោ សង្កប្បនានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញានានត្តំ, នោ សញ្ញានានត្តំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ធាតុនានត្ត’’ន្តិ. ទសមំ.

នានត្តវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ធាតុផស្សញ្ច នោ ចេតំ, វេទនា អបរេ ទុវេ;

ឯតំ អជ្ឈត្តបញ្ចកំ, ធាតុសញ្ញញ្ច នោ ចេតំ;

ផស្សស្ស អបរេ ទុវេ, ឯតំ ពាហិរបញ្ចកន្តិ.

២. ទុតិយវគ្គោ

១. សត្តធាតុសុត្តំ

៩៥. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘សត្តិមា, ភិក្ខវេ, ធាតុយោ. កតមា សត្ត? អាភាធាតុ, សុភធាតុ, អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ធាតុយោ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យា ចាយំ, ភន្តេ, អាភាធាតុ យា ច សុភធាតុ យា ច អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ យា ច វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ យា ច អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ យា ច នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ យា ច សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ – ឥមា នុ ខោ, ភន្តេ, ធាតុយោ កិំ បដិច្ច បញ្ញាយន្តី’’តិ?

‘‘យាយំ, ភិក្ខុ, អាភាធាតុ – អយំ ធាតុ អន្ធការំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, សុភធាតុ – អយំ ធាតុ អសុភំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ – អយំ ធាតុ រូបំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ – អយំ ធាតុ អាកាសានញ្ចាយតនំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ – អយំ ធាតុ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ – អយំ ធាតុ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ បដិច្ច បញ្ញាយតិ. យាយំ, ភិក្ខុ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ – អយំ ធាតុ និរោធំ បដិច្ច បញ្ញាយតី’’តិ.

‘‘យា ចាយំ, ភន្តេ, អាភាធាតុ យា ច សុភធាតុ យា ច អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ យា ច វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ យា ច អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ យា ច នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ យា ច សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ – ឥមា នុ ខោ, ភន្តេ, ធាតុយោ កថំ សមាបត្តិ បត្តព្ពា’’តិ?

‘‘យា ចាយំ, ភិក្ខុ, អាភាធាតុ យា ច សុភធាតុ យា ច អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ យា ច វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ យា ច អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ – ឥមា ធាតុយោ សញ្ញាសមាបត្តិ បត្តព្ពា. យាយំ, ភិក្ខុ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ – អយំ ធាតុ សង្ខារាវសេសសមាបត្តិ បត្តព្ពា. យាយំ, ភិក្ខុ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ – អយំ ធាតុ និរោធសមាបត្តិ បត្តព្ពា’’តិ. បឋមំ.

២. សនិទានសុត្តំ

៩៦. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘សនិទានំ, ភិក្ខវេ, ឧប្បជ្ជតិ កាមវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ ព្យាបាទវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ វិហិំសាវិតក្កោ, នោ អនិទានំ’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ កាមវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ ព្យាបាទវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ វិហិំសាវិតក្កោ, នោ អនិទានំ? កាមធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ កាមសញ្ញា, កាមសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ កាមសង្កប្បោ, កាមសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ កាមច្ឆន្ទោ, កាមច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ កាមបរិឡាហោ, កាមបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ កាមបរិយេសនា. កាមបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ តីហិ ឋានេហិ មិច្ឆា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘ព្យាបាទធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ព្យាបាទសញ្ញា, ព្យាបាទសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ព្យាបាទសង្កប្បោ…បេ… ព្យាបាទច្ឆន្ទោ… ព្យាបាទបរិឡាហោ… ព្យាបាទបរិយេសនា… ព្យាបាទបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ តីហិ ឋានេហិ មិច្ឆា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘វិហិំសាធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វិហិំសាសញ្ញា; វិហិំសាសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ វិហិំសាសង្កប្បោ…បេ… វិហិំសាឆន្ទោ… វិហិំសាបរិឡាហោ… វិហិំសាបរិយេសនា… វិហិំសាបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ តីហិ ឋានេហិ មិច្ឆា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ អាទិត្តំ តិណុក្កំ សុក្ខេ តិណទាយេ និក្ខិបេយ្យ; នោ ចេ ហត្ថេហិ ច បាទេហិ ច ខិប្បមេវ និព្ពាបេយ្យ. ឯវញ្ហិ, ភិក្ខវេ, យេ តិណកដ្ឋនិស្សិតា បាណា តេ អនយព្យសនំ អាបជ្ជេយ្យុំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យោ ហិ កោចិ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ឧប្បន្នំ វិសមគតំ សញ្ញំ ន ខិប្បមេវ បជហតិ វិនោទេតិ ព្យន្តីករោតិ អនភាវំ គមេតិ, សោ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ ទុក្ខំ វិហរតិ សវិឃាតំ សឧបាយាសំ សបរិឡាហំ; កាយស្ស ច ភេទា បរំ មរណា ទុគ្គតិ បាដិកង្ខា.

‘‘សនិទានំ, ភិក្ខវេ, ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ អព្យាបាទវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាវិតក្កោ, នោ អនិទានំ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ អព្យាបាទវិតក្កោ, នោ អនិទានំ; សនិទានំ ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាវិតក្កោ, នោ អនិទានំ? នេក្ខម្មធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មសញ្ញា, នេក្ខម្មសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មសង្កប្បោ, នេក្ខម្មសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មច្ឆន្ទោ, នេក្ខម្មច្ឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មបរិឡាហោ, នេក្ខម្មបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ នេក្ខម្មបរិយេសនា; នេក្ខម្មបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ សុតវា អរិយសាវកោ តីហិ ឋានេហិ សម្មា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘អព្យាបាទធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អព្យាបាទសញ្ញា, អព្យាបាទសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អព្យាបាទសង្កប្បោ…បេ… អព្យាបាទច្ឆន្ទោ… អព្យាបាទបរិឡាហោ… អព្យាបាទបរិយេសនា, អព្យាបាទបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ សុតវា អរិយសាវកោ តីហិ ឋានេហិ សម្មា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘អវិហិំសាធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាសញ្ញា, អវិហិំសាសញ្ញំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាសង្កប្បោ, អវិហិំសាសង្កប្បំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាឆន្ទោ, អវិហិំសាឆន្ទំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាបរិឡាហោ, អវិហិំសាបរិឡាហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ អវិហិំសាបរិយេសនា; អវិហិំសាបរិយេសនំ, ភិក្ខវេ, បរិយេសមានោ សុតវា អរិយសាវកោ តីហិ ឋានេហិ សម្មា បដិបជ្ជតិ – កាយេន, វាចាយ, មនសា.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ អាទិត្តំ តិណុក្កំ សុក្ខេ តិណទាយេ និក្ខិបេយ្យ; តមេនំ ហត្ថេហិ ច បាទេហិ ច ខិប្បមេវ និព្ពាបេយ្យ. ឯវញ្ហិ, ភិក្ខវេ, យេ តិណកដ្ឋនិស្សិតា បាណា តេ ន អនយព្យសនំ អាបជ្ជេយ្យុំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យោ ហិ កោចិ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ឧប្បន្នំ វិសមគតំ សញ្ញំ ខិប្បមេវ បជហតិ វិនោទេតិ ព្យន្តីករោតិ អនភាវំ គមេតិ, សោ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ សុខំ វិហរតិ អវិឃាតំ អនុបាយាសំ អបរិឡាហំ; កាយស្ស ច ភេទា បរំ មរណា សុគតិ បាដិកង្ខា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. គិញ្ជកាវសថសុត្តំ

៩៧. ឯកំ សមយំ ភគវា ញាតិកេ វិហរតិ គិញ្ជកាវសថេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ធាតុំ, ភិក្ខវេ, បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញា, ឧប្បជ្ជតិ ទិដ្ឋិ, ឧប្បជ្ជតិ វិតក្កោ’’តិ. ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា កច្ចានោ [សទ្ធោ កច្ចានោ (ក.)] ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យាយំ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិ – ‘អសម្មាសម្ពុទ្ធេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធា’តិ, អយំ នុ ខោ, ភន្តេ, ទិដ្ឋិ កិំ បដិច្ច បញ្ញាយតី’’តិ?

‘‘មហតិ ខោ ឯសា, កច្ចាន, ធាតុ យទិទំ អវិជ្ជាធាតុ. ហីនំ, កច្ចាន, ធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ ហីនា សញ្ញា, ហីនា ទិដ្ឋិ, ហីនោ វិតក្កោ, ហីនា ចេតនា, ហីនា បត្ថនា, ហីនោ បណិធិ, ហីនោ បុគ្គលោ, ហីនា វាចា; ហីនំ អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ; ហីនា តស្ស ឧបបត្តីតិ វទាមិ.

‘‘មជ្ឈិមំ, កច្ចាន, ធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ មជ្ឈិមា សញ្ញា, មជ្ឈិមា ទិដ្ឋិ, មជ្ឈិមោ វិតក្កោ, មជ្ឈិមា ចេតនា, មជ្ឈិមា បត្ថនា, មជ្ឈិមោ បណិធិ, មជ្ឈិមោ បុគ្គលោ, មជ្ឈិមា វាចា; មជ្ឈិមំ អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ; មជ្ឈិមា តស្ស ឧបបត្តីតិ វទាមិ.

‘‘បណីតំ, កច្ចាន, ធាតុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ បណីតា សញ្ញា, បណីតា ទិដ្ឋិ, បណីតោ វិតក្កោ, បណីតា ចេតនា, បណីតា បត្ថនា, បណីតោ បណិធិ, បណីតោ បុគ្គលោ, បណីតា វាចា; បណីតំ អាចិក្ខតិ ទេសេតិ បញ្ញបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ; បណីតា តស្ស ឧបបត្តីតិ វទាមី’’តិ. តតិយំ.

៤. ហីនាធិមុត្តិកសុត្តំ

៩៨. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ [ធាតុសោ (សី. បី.) អយញ្ច បឋមារម្ភវាក្យេយេវ, ន សព្ពត្ថ. តីសុ បន អទ្ធាសុ ច ឧបមាសំសន្ទននិគមនដ្ឋានេ ច ឥទំ បាឋនានត្តំ នត្ថិ], ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘អតីតម្បិ ខោ [ខោសទ្ទោ សី. ស្យា. កំ. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ], ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ [ឦទិសេសុ ឋានេសុ បាឋនានត្តំ នត្ថិ] សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ.

‘‘អនាគតម្បិ ខោ [ខោសទ្ទោ សី. ស្យា. កំ. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ], ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ [ឦទិសេសុ ឋានេសុ បាឋនានត្តំ នត្ថិ] សត្តា សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ.

‘‘ឯតរហិបិ ខោ [ខោសទ្ទោ សី. ស្យា. កំ. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ], ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ [ឦទិសេសុ ឋានេសុ បាឋនានត្តំ នត្ថិ] សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ចង្កមសុត្តំ

៩៩. ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា សារិបុត្តោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ មហាមោគ្គល្លានោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ មហាកស្សបោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ អនុរុទ្ធោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ បុណ្ណោ មន្តានិបុត្តោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ ឧបាលិ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; អាយស្មាបិ ខោ អានន្ទោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ; ទេវទត្តោបិ ខោ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភគវតោ អវិទូរេ ចង្កមតិ.

អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, សារិបុត្តំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ មហាបញ្ញា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, មោគ្គល្លានំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ មហិទ្ធិកា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, កស្សបំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ធុតវាទា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អនុរុទ្ធំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ទិព្ពចក្ខុកា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, បុណ្ណំ មន្តានិបុត្តំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ធម្មកថិកា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឧបាលិំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ វិនយធរា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អានន្ទំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ពហុស្សុតា. បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ទេវទត្តំ សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ចង្កមន្ត’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘សព្ពេ ខោ ឯតេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ បាបិច្ឆា’’.

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ.

‘‘អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ.

‘‘ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. សគាថាសុត្តំ

១០០. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ’’.

‘‘អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ.

‘‘ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, គូថោ គូថេន សំសន្ទតិ សមេតិ; មុត្តំ មុត្តេន សំសន្ទតិ សមេតិ; ខេឡោ ខេឡេន សំសន្ទតិ សមេតិ; បុព្ពោ បុព្ពេន សំសន្ទតិ សមេតិ; លោហិតំ លោហិតេន សំសន្ទតិ សមេតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុសោវ [សព្ពត្ថបិ ឯវមេវ ទិស្សតិ] សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ អទ្ធានំ…បេ… អនាគតម្បិ ខោ អទ្ធានំ…បេ… ឯតរហិបិ ខោ បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. ហីនាធិមុត្តិកា ហីនាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ.

‘‘ធាតុសោវ ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ. កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ.

‘‘អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ…បេ… ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ខីរំ ខីរេន សំសន្ទតិ សមេតិ; តេលំ តេលេន សំសន្ទតិ សមេតិ; សប្បិ សប្បិនា សំសន្ទតិ សមេតិ; មធុ មធុនា សំសន្ទតិ សមេតិ; ផាណិតំ ផាណិតេន សំសន្ទតិ សមេតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ អទ្ធានំ… អនាគតម្បិ ខោ អទ្ធានំ… ឯតរហិបិ ខោ បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. កល្យាណាធិមុត្តិកា កល្យាណាធិមុត្តិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

‘‘សំសគ្គា វនថោ ជាតោ, អសំសគ្គេន ឆិជ្ជតិ;

បរិត្តំ ទារុមារុយ្ហ, យថា សីទេ មហណ្ណវេ.

‘‘ឯវំ កុសីតមាគម្ម, សាធុជីវិបិ សីទតិ;

តស្មា តំ បរិវជ្ជេយ្យ, កុសីតំ ហីនវីរិយំ.

‘‘បវិវិត្តេហិ អរិយេហិ, បហិតត្តេហិ ឈាយីហិ [ឈាយិហិ (សី.), ឈាយិភិ (ស្យា. កំ.)];

និច្ចំ អារទ្ធវីរិយេហិ, បណ្ឌិតេហិ សហាវសេ’’តិ.

៧. អស្សទ្ធសំសន្ទនសុត្តំ

១០១. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិំសុ សមិំសុ.

‘‘អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ…បេ… អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ…បេ… កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ…បេ… មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ…បេ… ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ.

‘‘ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ…បេ… អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ…បេ… អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ…បេ… កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ…បេ… មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ.

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ…បេ… អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ… ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. សត្តមំ.

៨. អស្សទ្ធមូលកសុត្តំ

១០២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អតីតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិំសុ សមិំសុ…បេ… អនាគតម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទិស្សន្តិ សមេស្សន្តិ…បេ….

‘‘ឯតរហិបិ ខោ, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ ធាតុសោវ សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ. (១)

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ… បឋមវារោ វិយ វិត្ថារេតព្ពោ. (២)

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ…បេ… អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (៣)

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ…បេ… អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (៤)

‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ…បេ… អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ…បេ…. អដ្ឋមំ. (៥)

៩. អហិរិកមូលកសុត្តំ

១០៣. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ…បេ… អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (១)

‘‘អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (២)

‘‘អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (៣)

‘‘អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ, បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ…បេ…. នវមំ. (៤)

១០. អនោត្តប្បមូលកសុត្តំ

១០៤. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (១)

‘‘អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (២)

‘‘អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ…បេ…. ទសមំ. (៣)

១១. អប្បស្សុតមូលកសុត្តំ

១០៥. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ…បេ…. (១)

‘‘អប្បស្សុតា អប្បស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ពហុស្សុតា ពហុស្សុតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ…បេ…. ឯកាទសមំ. (២)

១២. កុសីតមូលកសុត្តំ

១០៦. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. កុសីតា កុសីតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុដ្ឋស្សតិនោ មុដ្ឋស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អារទ្ធវីរិយា អារទ្ធវីរិយេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឧបដ្ឋិតស្សតិនោ ឧបដ្ឋិតស្សតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តីតិ…បេ…. ទ្វាទសមំ.

ទុតិយោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សត្តិមា សនិទានញ្ច, គិញ្ជកាវសថេន ច;

ហីនាធិមុត្តិ ចង្កមំ, សគាថា អស្សទ្ធសត្តមំ.

អស្សទ្ធមូលកា បញ្ច, ចត្តារោ អហិរិកមូលកា;

អនោត្តប្បមូលកា តីណិ, ទុវេ អប្បស្សុតេន ច.

កុសីតំ ឯកកំ វុត្តំ, សុត្តន្តា តីណិ បញ្ចកា;

ពាវីសតិ វុត្តា សុត្តា, ទុតិយោ វគ្គោ បវុច្ចតីតិ.

៣. កម្មបថវគ្គោ

១. អសមាហិតសុត្តំ

១០៧. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អសមាហិតា អសមាហិតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សមាហិតា សមាហិតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. បឋមំ.

២. ទុស្សីលសុត្តំ

១០៨. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. អស្សទ្ធា អស្សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អហិរិកា អហិរិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អនោត្តប្បិនោ អនោត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុស្សីលា ទុស្សីលេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ទុប្បញ្ញា ទុប្បញ្ញេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘សទ្ធា សទ្ធេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ហិរិមនា ហិរិមនេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ឱត្តប្បិនោ ឱត្តប្បីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សីលវន្តោ សីលវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បញ្ញវន្តោ បញ្ញវន្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. បញ្ចសិក្ខាបទសុត្តំ

១០៩. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. បាណាតិបាតិនោ បាណាតិបាតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អទិន្នាទាយិនោ អទិន្នាទាយីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ កាមេសុមិច្ឆាចារីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុសាវាទិនោ មុសាវាទីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋាយិនោ សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋាយីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘បាណាតិបាតា បដិវិរតា បាណាតិបាតា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អទិន្នាទានា បដិវិរតា អទិន្នាទានា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតា កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុសាវាទា បដិវិរតា មុសាវាទា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា បដិវិរតា សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. តតិយំ.

៤. សត្តកម្មបថសុត្តំ

១១០. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. បាណាតិបាតិនោ បាណាតិបាតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អទិន្នាទាយិនោ អទិន្នាទាយីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ កាមេសុមិច្ឆាចារីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មុសាវាទិនោ មុសាវាទីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; បិសុណវាចា បិសុណវាចេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ផរុសវាចា ផរុសវាចេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្ផប្បលាបិនោ សម្ផប្បលាបីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘បាណាតិបាតា បដិវិរតា…បេ… អទិន្នាទានា បដិវិរតា… កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតា… មុសាវាទា បដិវិរតា… បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតា បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតា ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្ផប្បលាបា បដិវិរតា សម្ផប្បលាបា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ទសកម្មបថសុត្តំ

១១១. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. បាណាតិបាតិនោ បាណាតិបាតីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អទិន្នាទាយិនោ…បេ… កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ… មុសាវាទិនោ… បិសុណវាចា… ផរុសវាចា… សម្ផប្បលាបិនោ សម្ផប្បលាបីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អភិជ្ឈាលុនោ អភិជ្ឈាលូហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; ព្យាបន្នចិត្តា ព្យាបន្នចិត្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘បាណាតិបាតា បដិវិរតា បាណាតិបាតា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អទិន្នាទានា បដិវិរតា…បេ… កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតា… មុសាវាទា បដិវិរតា… បិសុណាយ វាចាយ… ផរុសាយ វាចាយ… សម្ផប្បលាបា បដិវិរតា សម្ផប្បលាបា បដិវិរតេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អនភិជ្ឈាលុនោ អនភិជ្ឈាលូហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; អព្យាបន្នចិត្តា អព្យាបន្នចិត្តេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. អដ្ឋង្គិកសុត្តំ

១១២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មិច្ឆាសង្កប្បា…បេ… មិច្ឆាវាចា… មិច្ឆាកម្មន្តា… មិច្ឆាអាជីវា… មិច្ឆាវាយាមា… មិច្ឆាសតិនោ … មិច្ឆាសមាធិនោ មិច្ឆាសមាធីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្មាសង្កប្បា…បេ… សម្មាវាចា… សម្មាកម្មន្តា… សម្មាអាជីវា… សម្មាវាយាមា… សម្មាសតិនោ… សម្មាសមាធិនោ សម្មាសមាធីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ទសង្គសុត្តំ

១១៣. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ធាតុសោវ, ភិក្ខវេ, សត្តា សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មិច្ឆាសង្កប្បា…បេ… មិច្ឆាវាចា… មិច្ឆាកម្មន្តា… មិច្ឆាអាជីវា… មិច្ឆាវាយាមា… មិច្ឆាសតិនោ … មិច្ឆាសមាធិនោ មិច្ឆាសមាធីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មិច្ឆាញាណិនោ មិច្ឆាញាណីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; មិច្ឆាវិមុត្តិនោ មិច្ឆាវិមុត្តីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ’’.

‘‘សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្មាសង្កប្បា…បេ… សម្មាវាចា… សម្មាកម្មន្តា… សម្មាអាជីវា… សម្មាវាយាមា… សម្មាសតិនោ… សម្មាសមាធិនោ… សម្មាញាណិនោ សម្មាញាណីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តិ; សម្មាវិមុត្តិនោ សម្មាវិមុត្តីហិ សទ្ធិំ សំសន្ទន្តិ សមេន្តី’’តិ. សត្តមំ.