២. មោឡិយផគ្គុនសុត្តំ

១២. សាវត្ថិយំ វិហរតិ…បេ… ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, អាហារា ភូតានំ វា សត្តានំ ឋិតិយា សម្ភវេសីនំ វា អនុគ្គហាយ. កតមេ ចត្តារោ? កពឡីការោ អាហារោ – ឱឡារិកោ វា សុខុមោ វា, ផស្សោ ទុតិយោ, មនោសញ្ចេតនា តតិយា, វិញ្ញាណំ ចតុត្ថំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ អាហារា ភូតានំ វា សត្តានំ ឋិតិយា សម្ភវេសីនំ វា អនុគ្គហាយា’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, វិញ្ញាណាហារំ អាហារេតី’’តិ? ‘‘នោ កល្លោ បញ្ហោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘‘អាហារេតី’តិ អហំ ន វទាមិ. ‘អាហារេតី’តិ ចាហំ វទេយ្យំ, តត្រស្ស កល្លោ បញ្ហោ – ‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, អាហារេតី’តិ? ឯវំ ចាហំ ន វទាមិ. ឯវំ មំ អវទន្តំ យោ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កិស្ស នុ ខោ, ភន្តេ, វិញ្ញាណាហារោ’តិ, ឯស កល្លោ បញ្ហោ. តត្រ កល្លំ វេយ្យាករណំ – ‘វិញ្ញាណាហារោ អាយតិំ បុនព្ភវាភិនិព្ពត្តិយា បច្ចយោ, តស្មិំ ភូតេ សតិ សឡាយតនំ, សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ’’’តិ.

‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ផុសតី’’តិ? ‘‘នោ កល្លោ បញ្ហោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘‘ផុសតី’តិ អហំ ន វទាមិ. ‘ផុសតី’តិ ចាហំ វទេយ្យំ, តត្រស្ស កល្លោ បញ្ហោ – ‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ផុសតី’តិ? ឯវំ ចាហំ ន វទាមិ. ឯវំ មំ អវទន្តំ យោ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កិំបច្ចយា នុ ខោ, ភន្តេ, ផស្សោ’តិ, ឯស កល្លោ បញ្ហោ. តត្រ កល្លំ វេយ្យាករណំ – ‘សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ, ផស្សបច្ចយា វេទនា’’’តិ.

‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, វេទយតី’’តិ [វេទិយតីតិ (សី. បី. ក.)]? ‘‘នោ កល្លោ បញ្ហោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘‘វេទយតី’តិ អហំ ន វទាមិ. ‘វេទយតី’តិ ចាហំ វទេយ្យំ, តត្រស្ស កល្លោ បញ្ហោ – ‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, វេទយតី’តិ? ឯវំ ចាហំ ន វទាមិ. ឯវំ មំ អវទន្តំ យោ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កិំបច្ចយា នុ ខោ, ភន្តេ, វេទនា’តិ, ឯស កល្លោ បញ្ហោ. តត្រ កល្លំ វេយ្យាករណំ – ‘ផស្សបច្ចយា វេទនា, វេទនាបច្ចយា តណ្ហា’’’តិ.

‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, តសតី’’តិ [តណ្ហីយតីតិ (សី. ស្យា. កំ.)]? ‘‘នោ កល្លោ បញ្ហោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘‘តសតី’តិ អហំ ន វទាមិ. ‘តសតី’តិ ចាហំ វទេយ្យំ, តត្រស្ស កល្លោ បញ្ហោ – ‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, តសតី’តិ? ឯវំ ចាហំ ន វទាមិ. ឯវំ មំ អវទន្តំ យោ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កិំបច្ចយា នុ ខោ, ភន្តេ, តណ្ហា’តិ, ឯស កល្លោ បញ្ហោ. តត្រ កល្លំ វេយ្យាករណំ – ‘វេទនាបច្ចយា តណ្ហា, តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទាន’’’ន្តិ.

‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ឧបាទិយតី’’តិ? ‘‘នោ កល្លោ បញ្ហោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘‘ឧបាទិយតី’តិ អហំ ន វទាមិ. ‘ឧបាទិយតី’តិ ចាហំ វទេយ្យំ, តត្រស្ស កល្លោ បញ្ហោ – ‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ឧបាទិយតី’តិ? ឯវំ ចាហំ ន វទាមិ. ឯវំ មំ អវទន្តំ យោ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ – ‘កិំបច្ចយា នុ ខោ, ភន្តេ, ឧបាទាន’ន្តិ, ឯស កល្លោ បញ្ហោ. តត្រ កល្លំ វេយ្យាករណំ – ‘តណ្ហាបច្ចយា ឧបាទានំ; ឧបាទានបច្ចយា ភវោ’តិ…បេ… ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ.

‘‘ឆន្នំ ត្វេវ, ផគ្គុន, ផស្សាយតនានំ អសេសវិរាគនិរោធា ផស្សនិរោធោ; ផស្សនិរោធា វេទនានិរោធោ; វេទនានិរោធា តណ្ហានិរោធោ; តណ្ហានិរោធា ឧបាទាននិរោធោ; ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ; ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ; ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ. ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតី’’តិ. ទុតិយំ.