៤. បិយសុត្តំ

១១៥. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធ មយ្ហំ, ភន្តេ, រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘កេសំ នុ ខោ បិយោ អត្តា, កេសំ អប្បិយោ អត្តា’តិ? តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, ឯតទហោសិ – ‘យេ ច ខោ កេចិ កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ; តេសំ អប្បិយោ អត្តា’. កិញ្ចាបិ តេ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘បិយោ នោ អត្តា’តិ, អថ ខោ តេសំ អប្បិយោ អត្តា. តំ កិស្ស ហេតុ? យញ្ហិ អប្បិយោ អប្បិយស្ស ករេយ្យ, តំ តេ អត្តនាវ អត្តនោ ករោន្តិ; តស្មា តេសំ អប្បិយោ អត្តា. យេ ច ខោ កេចិ កាយេន សុចរិតំ ចរន្តិ, វាចាយ សុចរិតំ ចរន្តិ, មនសា សុចរិតំ ចរន្តិ; តេសំ បិយោ អត្តា. កិញ្ចាបិ តេ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘អប្បិយោ នោ អត្តា’តិ; អថ ខោ តេសំ បិយោ អត្តា. តំ កិស្ស ហេតុ? យញ្ហិ បិយោ បិយស្ស ករេយ្យ, តំ តេ អត្តនាវ អត្តនោ ករោន្តិ; តស្មា តេសំ បិយោ អត្តា’’តិ.

‘‘ឯវមេតំ, មហារាជ, ឯវមេតំ, មហារាជ! យេ ហិ កេចិ, មហារាជ, កាយេន ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ, វាចាយ ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ, មនសា ទុច្ចរិតំ ចរន្តិ; តេសំ អប្បិយោ អត្តា. កិញ្ចាបិ តេ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘បិយោ នោ អត្តា’តិ, អថ ខោ តេសំ អប្បិយោ អត្តា. តំ កិស្ស ហេតុ? យញ្ហិ, មហារាជ, អប្បិយោ អប្បិយស្ស ករេយ្យ, តំ តេ អត្តនាវ អត្តនោ ករោន្តិ; តស្មា តេសំ អប្បិយោ អត្តា. យេ ច ខោ កេចិ, មហារាជ, កាយេន សុចរិតំ ចរន្តិ, វាចាយ សុចរិតំ ចរន្តិ, មនសា សុចរិតំ ចរន្តិ; តេសំ បិយោ អត្តា. កិញ្ចាបិ តេ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘អប្បិយោ នោ អត្តា’តិ; អថ ខោ តេសំ បិយោ អត្តា. តំ កិស្ស ហេតុ? យញ្ហិ មហារាជ, បិយោ បិយស្ស ករេយ្យ, តំ តេ អត្តនាវ អត្តនោ ករោន្តិ; តស្មា តេសំ បិយោ អត្តា’’តិ. ឥទមវោច…បេ…

‘‘អត្តានញ្ចេ បិយំ ជញ្ញា, ន នំ បាបេន សំយុជេ;

ន ហិ តំ សុលភំ ហោតិ, សុខំ ទុក្កដការិនា.

‘‘អន្តកេនាធិបន្នស្ស, ជហតោ មានុសំ ភវំ;

កិញ្ហិ តស្ស សកំ ហោតិ, កិញ្ច អាទាយ គច្ឆតិ;

កិញ្ចស្ស អនុគំ ហោតិ, ឆាយាវ អនបាយិនី [អនុបាយិនី (ស្យា. កំ. ក.)].

‘‘ឧភោ បុញ្ញញ្ច បាបញ្ច, យំ មច្ចោ កុរុតេ ឥធ;

តញ្ហិ តស្ស សកំ ហោតិ, តញ្ច [តំវ (?)] អាទាយ គច្ឆតិ;

តញ្ចស្ស [តំវស្ស (?)] អនុគំ ហោតិ, ឆាយាវ អនបាយិនី.

‘‘តស្មា ករេយ្យ កល្យាណំ, និចយំ សម្បរាយិកំ;

បុញ្ញានិ បរលោកស្មិំ, បតិដ្ឋា ហោន្តិ បាណិន’’ន្តិ.