៣. កិន្តិសុត្តំ

៣៤. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា បិសិនារាយំ [កុសិនារាយំ (សី.)] វិហរតិ ពលិហរណេ វនសណ្ឌេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កិន្តិ វោ, ភិក្ខវេ, មយិ ហោតិ – ‘ចីវរហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, បិណ្ឌបាតហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, សេនាសនហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, ឥតិភវាភវហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតី’’’តិ? ‘‘ន ខោ នោ, ភន្តេ, ភគវតិ ឯវំ ហោតិ – ‘ចីវរហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, បិណ្ឌបាតហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, សេនាសនហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ, ឥតិភវាភវហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតី’’’តិ.

‘‘ន ច កិរ វោ, ភិក្ខវេ, មយិ ឯវំ ហោតិ – ‘ចីវរហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតិ…បេ… ឥតិភវាភវហេតុ វា សមណោ គោតមោ ធម្មំ ទេសេតី’តិ; អថ កិន្តិ ចរហិ វោ [អថ កិន្តិ វោ (សី. បី.), អថ កិញ្ចរហិ វោ (ក.)], ភិក្ខវេ, មយិ ហោតី’’តិ? ‘‘ឯវំ ខោ នោ, ភន្តេ, ភគវតិ ហោតិ – ‘អនុកម្បកោ ភគវា ហិតេសី; អនុកម្បំ ឧបាទាយ ធម្មំ ទេសេតី’’’តិ. ‘‘ឯវញ្ច [ឯវំ (សី. បី.)] កិរ វោ, ភិក្ខវេ, មយិ ហោតិ – ‘អនុកម្បកោ ភគវា ហិតេសី; អនុកម្បំ ឧបាទាយ ធម្មំ ទេសេតី’’’តិ.

៣៥. ‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, យេ វោ [យេ តេ (ក.)] មយា ធម្មា អភិញ្ញា ទេសិតា, សេយ្យថិទំ – ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ចត្តារោ សម្មប្បធានា ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត ពោជ្ឈង្គា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, តត្ថ សព្ពេហេវ សមគ្គេហិ សម្មោទមានេហិ អវិវទមានេហិ សិក្ខិតព្ពំ. តេសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ សិយំសុ [សិយុំ (សី. ស្យា. កំ.) សទ្ទនីតិ ឱលោកេតព្ពា] ទ្វេ ភិក្ខូ អភិធម្មេ នានាវាទា. តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស – ‘ឥមេសំ ខោ អាយស្មន្តានំ អត្ថតោ ចេវ នានំ ព្យញ្ជនតោ ច នាន’ន្តិ, តត្ថ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ [សុព្ពចតរំ (ក.)] មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ចេវ នានំ, ព្យញ្ជនតោ ច នានំ. តទមិនាបេតំ [តទិមិនាបេតំ (ស្យា. កំ.)] អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ចេវ នានំ, ព្យញ្ជនតោ ច នានំ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. អថាបរេសំ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ចេវ នានំ, ព្យញ្ជនតោ ច នានំ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ចេវ នានំ, ព្យញ្ជនតោ ច នានំ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. ឥតិ ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ, សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ. ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេត្វា សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេត្វា [ឥតិ ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ, ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេត្វា (សី. ស្យា. កំ. បី.) អនន្តរវារត្តយេ បន ឥទំ បាឋនានត្តំ នត្ថិ] យោ ធម្មោ យោ វិនយោ សោ ភាសិតព្ពោ.

៣៦. ‘‘តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស – ‘ឥមេសំ ខោ អាយស្មន្តានំ អត្ថតោ ហិ ខោ នានំ, ព្យញ្ជនតោ សមេតី’តិ, តត្ថ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ហិ នានំ, ព្យញ្ជនតោ សមេតិ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ហិ ខោ នានំ, ព្យញ្ជនតោ សមេតិ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. អថាបរេសំ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ហិ ខោ នានំ, ព្យញ្ជនតោ សមេតិ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ហិ ខោ នានំ, ព្យញ្ជនតោ សមេតិ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. ឥតិ ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ, សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ. ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេត្វា សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេត្វា យោ ធម្មោ យោ វិនយោ សោ ភាសិតព្ពោ.

៣៧. ‘‘តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស – ‘ឥមេសំ ខោ អាយស្មន្តានំ អត្ថតោ ហិ ខោ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ នាន’ន្តិ, តត្ថ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ហិ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ នានំ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ហិ ខោ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ នានំ. អប្បមត្តកំ ខោ បនេតំ យទិទំ – ព្យញ្ជនំ. មាយស្មន្តោ អប្បមត្តកេ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. អថាបរេសំ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ហិ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ នានំ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ហិ ខោ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ នានំ. អប្បមត្តកំ ខោ បនេតំ យទិទំ – ព្យញ្ជនំ. មាយស្មន្តោ អប្បមត្តកេ [អប្បមត្តកេហិ (សី. បី.)] វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. ឥតិ សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ, ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ. សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេត្វា ទុគ្គហិតំ ទុគ្គហិតតោ ធារេត្វា យោ ធម្មោ យោ វិនយោ សោ ភាសិតព្ពោ.

៣៨. ‘‘តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស – ‘ឥមេសំ ខោ អាយស្មន្តានំ អត្ថតោ ចេវ សមេតិ ព្យញ្ជនតោ ច សមេតី’តិ, តត្ថ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ចេវ សមេតិ, ព្យញ្ជនតោ ច សមេតិ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ចេវ សមេតិ ព្យញ្ជនតោ ច សមេតិ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. អថាបរេសំ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អាយស្មន្តានំ ខោ អត្ថតោ ចេវ សមេតិ ព្យញ្ជនតោ ច សមេតិ. តទមិនាបេតំ អាយស្មន្តោ ជានាថ – យថា អត្ថតោ ចេវ សមេតិ ព្យញ្ជនតោ ច សមេតិ. មាយស្មន្តោ វិវាទំ អាបជ្ជិត្ថា’តិ. ឥតិ សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេតព្ពំ. សុគ្គហិតំ សុគ្គហិតតោ ធារេត្វា យោ ធម្មោ យោ វិនយោ សោ ភាសិតព្ពោ.

៣៩. ‘‘តេសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ សិយា អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ អាបត្តិ សិយា វីតិក្កមោ, តត្រ, ភិក្ខវេ, ន ចោទនាយ តរិតព្ពំ [ចោទិតព្ពំ (ស្យា. កំ. ក.) តុរិតព្ពំ (?)]. បុគ្គលោ ឧបបរិក្ខិតព្ពោ – ‘ឥតិ មយ្ហញ្ច អវិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស អនុបឃាតោ, បរោ ហិ បុគ្គលោ អក្កោធនោ អនុបនាហី អទឡ្ហទិដ្ឋី សុប្បដិនិស្សគ្គី, សក្កោមិ ចាហំ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុ’ន្តិ. សចេ, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស, កល្លំ វចនាយ.

‘‘សចេ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស – ‘មយ្ហំ ខោ អវិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ, បរោ ហិ បុគ្គលោ កោធនោ ឧបនាហី អទឡ្ហទិដ្ឋី សុប្បដិនិស្សគ្គី, សក្កោមិ ចាហំ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុំ. អប្បមត្តកំ ខោ បនេតំ យទិទំ – បរស្ស [យទិទំ មយ្ហញ្ច វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច (ក.)] បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ. អថ ខោ ឯតទេវ ពហុតរំ – ស្វាហំ សក្កោមិ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុ’ន្តិ. សចេ, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស, កល្លំ វចនាយ.

‘‘សចេ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស – ‘មយ្ហំ ខោ វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស អនុបឃាតោ. បរោ ហិ បុគ្គលោ អក្កោធនោ អនុបនាហី ទឡ្ហទិដ្ឋី ទុប្បដិនិស្សគ្គី, សក្កោមិ ចាហំ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុំ. អប្បមត្តកំ ខោ បនេតំ យទិទំ – មយ្ហំ វិហេសា [មយ្ហញ្ច វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ (ក.)]. អថ ខោ ឯតទេវ ពហុតរំ – ស្វាហំ សក្កោមិ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុ’ន្តិ. សចេ, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស, កល្លំ វចនាយ.

‘‘សចេ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស – ‘មយ្ហញ្ច ខោ វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ. បរោ ហិ បុគ្គលោ កោធនោ ឧបនាហី ទឡ្ហទិដ្ឋី ទុប្បដិនិស្សគ្គី, សក្កោមិ ចាហំ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុំ. អប្បមត្តកំ ខោ បនេតំ យទិទំ – មយ្ហញ្ច វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ. អថ ខោ ឯតទេវ ពហុតរំ – ស្វាហំ សក្កោមិ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុ’ន្តិ. សចេ, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស, កល្លំ វចនាយ.

‘‘សចេ បន, ភិក្ខវេ, ឯវមស្ស – ‘មយ្ហញ្ច ខោ វិហេសា ភវិស្សតិ បរស្ស ច បុគ្គលស្ស ឧបឃាតោ. បរោ ហិ បុគ្គលោ កោធនោ ឧបនាហី ទឡ្ហទិដ្ឋី ទុប្បដិនិស្សគ្គី, ន ចាហំ សក្កោមិ ឯតំ បុគ្គលំ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេតុ’ន្តិ. ឯវរូបេ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលេ ឧបេក្ខា នាតិមញ្ញិតព្ពា.

៤០. ‘‘តេសញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ អញ្ញមញ្ញស្ស វចីសំហារោ [វចីសង្ខារោ (សី. បី.)] ឧប្បជ្ជេយ្យ ទិដ្ឋិបឡាសោ [ទិដ្ឋិបលាសោ (សី. ក.)] ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ. តត្ថ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘យំ នោ, អាវុសោ, អម្ហាកំ សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ អញ្ញមញ្ញស្ស វចីសំហារោ ឧប្បន្នោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ, តំ ជានមានោ សមណោ គរហេយ្យា’តិ [សមានោ (សី. ក.)]. សម្មា ព្យាករមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘យំ នោ, អាវុសោ, អម្ហាកំ សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ អញ្ញមញ្ញស្ស វចីសំហារោ ឧប្បន្នោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ, តំ ជានមានោ សមណោ គរហេយ្យាតិ. ឯតំ បនាវុសោ, ធម្មំ អប្បហាយ និព្ពានំ សច្ឆិករេយ្យា’តិ. សម្មា ព្យាករមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘ឯតំ, អាវុសោ, ធម្មំ អប្បហាយ ន និព្ពានំ សច្ឆិករេយ្យា’តិ.

‘‘អថាបរេសំ ឯកតោបក្ខិកានំ ភិក្ខូនំ យំ ភិក្ខុំ សុវចតរំ មញ្ញេយ្យាថ, សោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘យំ នោ, អាវុសោ, អម្ហាកំ សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ អញ្ញមញ្ញស្ស វចីសំហារោ ឧប្បន្នោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ, តំ ជានមានោ សមណោ គរហេយ្យា’តិ. សម្មា ព្យាករមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘យំ នោ, អាវុសោ, អម្ហាកំ សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខតំ អញ្ញមញ្ញស្ស វចីសំហារោ ឧប្បន្នោ ទិដ្ឋិបឡាសោ ចេតសោ អាឃាតោ អប្បច្ចយោ អនភិរទ្ធិ តំ ជានមានោ សមណោ គរហេយ្យាតិ. ឯតំ បនាវុសោ, ធម្មំ អប្បហាយ និព្ពានំ សច្ឆិករេយ្យា’តិ. សម្មា ព្យាករមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘ឯតំ ខោ, អាវុសោ, ធម្មំ អប្បហាយ ន និព្ពានំ សច្ឆិករេយ្យា’’’តិ.

‘‘តំ ចេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុំ បរេ ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘អាយស្មតា នោ ឯតេ ភិក្ខូ អកុសលា វុដ្ឋាបេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបិតា’តិ? សម្មា ព្យាករមានោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘ឥធាហំ, អាវុសោ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំ, តស្ស មេ ភគវា ធម្មំ ទេសេសិ, តាហំ ធម្មំ សុត្វា តេសំ ភិក្ខូនំ អភាសិំ. តំ តេ ភិក្ខូ ធម្មំ សុត្វា អកុសលា វុដ្ឋហិំសុ, កុសលេ បតិដ្ឋហិំសូ’តិ. ឯវំ ព្យាករមានោ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន ចេវ អត្តានំ ឧក្កំសេតិ, ន បរំ វម្ភេតិ, ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោតិ, ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុវាទោ គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆតី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ.

កិន្តិសុត្តំ និដ្ឋិតំ តតិយំ.