៣. មឃទេវសុត្តំ

៣០៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា មិថិលាយំ វិហរតិ មឃទេវអម្ពវនេ [មខាទេវអម្ពវនេ (សី. បី.), មគ្ឃទេវអម្ពវនេ (ក.)]. អថ ខោ ភគវា អញ្ញតរស្មិំ បទេសេ សិតំ បាត្វាកាសិ. អថ ខោ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘កោ នុ ខោ ហេតុ, កោ បច្ចយោ ភគវតោ សិតស្ស បាតុកម្មាយ? ន អការណេន តថាគតា សិតំ បាតុករោន្តី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ឯកំសំ ចីវរំ កត្វា យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ, កោ បច្ចយោ ភគវតោ សិតស្ស បាតុកម្មាយ? ន អការណេន តថាគតា សិតំ បាតុករោន្តី’’តិ. ‘‘ភូតបុព្ពំ, អានន្ទ, ឥមិស្សាយេវ មិថិលាយំ រាជា អហោសិ មឃទេវោ នាម ធម្មិកោ ធម្មរាជា ធម្មេ ឋិតោ មហារាជា; ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្ស. អថ ខោ, អានន្ទ, រាជា មឃទេវោ ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន កប្បកំ អាមន្តេសិ – ‘យទា មេ, សម្ម កប្បក, បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ មេ អារោចេយ្យាសី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ រញ្ញោ មឃទេវស្ស បច្ចស្សោសិ. អទ្ទសា ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន រញ្ញោ មឃទេវស្ស សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ. ទិស្វាន រាជានំ មឃទេវំ ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ ទេវស្ស ទេវទូតា, ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានី’តិ. ‘តេន ហិ, សម្ម កប្បក, តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា មម អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេហី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ រញ្ញោ មឃទេវស្ស បដិស្សុត្វា តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា រញ្ញោ មឃទេវស្ស អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេសិ.

៣០៩. ‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, រាជា មឃទេវោ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ អាមន្តាបេត្វា ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ មេ, តាត កុមារ, ទេវទូតា; ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ; ភុត្តា ខោ បន មេ មានុសកា កាមា; សមយោ ទិព្ពេ កាមេ បរិយេសិតុំ. ឯហិ ត្វំ, តាត កុមារ, ឥមំ រជ្ជំ បដិបជ្ជ. អហំ បន កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិស្សាមិ. តេន ហិ, តាត កុមារ, យទា ត្វម្បិ បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យាសិ. យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសិ. យស្មិំ ខោ, តាត កុមារ, បុរិសយុគេ វត្តមានេ ឯវរូបស្ស កល្យាណស្ស វត្តស្ស សមុច្ឆេទោ ហោតិ សោ តេសំ អន្តិមបុរិសោ ហោតិ. តំ តាហំ, តាត កុមារ, ឯវំ វទាមិ – យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសី’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, រាជា មឃទេវោ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិ. សោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន [អព្យាបជ្ឈេន (សី. ស្យា. កំ. បី.), អព្យាបជ្ជេន (ក.)] ផរិត្វា វិហាសិ. ករុណាសហគតេន ចេតសា… មុទិតាសហគតេន ចេតសា… ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហាសិ.

‘‘រាជា ខោ បនានន្ទ, មឃទេវោ ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ កុមារកីឡិតំ កីឡិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឱបរជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ រជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ព្រហ្មចរិយមចរិ. សោ ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ព្រហ្មលោកូបគោ អហោសិ.

៣១០. ‘‘អថ ខោ រញ្ញោ, អានន្ទ, មឃទេវស្ស បុត្តោ ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន កប្បកំ អាមន្តេសិ – ‘យទា មេ, សម្ម កប្បក, បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ ខោ អារោចេយ្យាសី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តស្ស បច្ចស្សោសិ. អទ្ទសា ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តស្ស សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ. ទិស្វាន រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តំ ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ ទេវស្ស ទេវទូតា; ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានី’តិ. ‘តេន ហិ, សម្ម កប្បក, តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា មម អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេហី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តស្ស បដិស្សុត្វា តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តស្ស អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេសិ.

‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តោ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ អាមន្តាបេត្វា ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ, មេ, តាត កុមារ, ទេវទូតា; ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ; ភុត្តា ខោ បន មេ មានុសកា កាមា; សមយោ ទិព្ពេ កាមេ បរិយេសិតុំ. ឯហិ ត្វំ, តាត កុមារ, ឥមំ រជ្ជំ បដិបជ្ជ. អហំ បន កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិស្សាមិ. តេន ហិ, តាត កុមារ, យទា ត្វម្បិ បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យាសិ. យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសិ. យស្មិំ ខោ, តាត កុមារ, បុរិសយុគេ វត្តមានេ ឯវរូបស្ស កល្យាណស្ស វត្តស្ស សមុច្ឆេទោ ហោតិ សោ តេសំ អន្តិមបុរិសោ ហោតិ. តំ តាហំ, តាត កុមារ, ឯវំ វទាមិ – យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសី’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, រញ្ញោ មឃទេវស្ស បុត្តោ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិ. សោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហាសិ. ករុណាសហគតេន ចេតសា… មុទិតាសហគតេន ចេតសា… ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហាសិ. រញ្ញោ ខោ បនានន្ទ, មឃទេវស្ស បុត្តោ ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ កុមារកីឡិតំ កីឡិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឱបរជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ រជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ព្រហ្មចរិយមចរិ. សោ ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ព្រហ្មលោកូបគោ អហោសិ.

៣១១. ‘‘រញ្ញោ ខោ បនានន្ទ, មឃទេវស្ស បុត្តបបុត្តកា តស្ស បរម្បរា ចតុរាសីតិរាជសហស្សានិ [ចតុរាសីតិខត្តិយសហស្សានិ (សី. បី.), ចតុរាសីតិសហស្សានិ (ស្យា. កំ.)] ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិំសុ. តេ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរិំសុ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិំសុ. ករុណាសហគតេន ចេតសា… មុទិតាសហគតេន ចេតសា… ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរិំសុ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិំសុ. ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ កុមារកីឡិតំ កីឡិំសុ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឱបរជ្ជំ ការេសុំ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ រជ្ជំ ការេសុំ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតា ព្រហ្មចរិយមចរិំសុ. តេ ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ព្រហ្មលោកូបគា អហេសុំ. និមិ តេសំ រាជា [រាជានំ (សី. បី.)] បច្ឆិមកោ អហោសិ ធម្មិកោ ធម្មរាជា ធម្មេ ឋិតោ មហារាជា; ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្ស.

៣១២. ‘‘ភូតបុព្ពំ, អានន្ទ, ទេវានំ តាវតិំសានំ សុធម្មាយំ សភាយំ សន្និសិន្នានំ សន្និបតិតានំ អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘លាភា វត, ភោ, វិទេហានំ, សុលទ្ធំ វត, ភោ, វិទេហានំ, យេសំ និមិ រាជា ធម្មិកោ ធម្មរាជា ធម្មេ ឋិតោ មហារាជា; ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្សា’តិ. អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ទេវេ តាវតិំសេ អាមន្តេសិ – ‘ឥច្ឆេយ្យាថ នោ តុម្ហេ, មារិសា, និមិំ រាជានំ ទដ្ឋុ’ន្តិ? ‘ឥច្ឆាម មយំ, មារិស, និមិំ រាជានំ ទដ្ឋុ’ន្តិ. តេន ខោ បន, អានន្ទ, សមយេន និមិ រាជា តទហុបោសថេ បន្នរសេ សីសំន្ហាតោ [សសីសំ នហាតោ (សី.), សីសន្ហាតោ (ស្យា. កំ.)] ឧបោសថិកោ ឧបរិបាសាទវរគតោ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ, ឯវមេវ – ទេវេសុ តាវតិំសេសុ អន្តរហិតោ និមិស្ស រញ្ញោ បមុខេ បាតុរហោសិ. អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ និមិំ រាជានំ ឯតទវោច – ‘លាភា តេ, មហារាជ, សុលទ្ធំ តេ, មហារាជ. ទេវា, មហារាជ, តាវតិំសា សុធម្មាយំ សភាយំ កិត្តយមានរូបា សន្និសិន្នា – ‘‘លាភា វត, ភោ, វិទេហានំ, សុលទ្ធំ វត, ភោ, វិទេហានំ, យេសំ និមិ រាជា ធម្មិកោ ធម្មរាជា ធម្មេ ឋិតោ មហារាជា; ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្សា’’តិ. ទេវា តេ, មហារាជ, តាវតិំសា ទស្សនកាមា. តស្ស តេ អហំ, មហារាជ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ បហិណិស្សាមិ; អភិរុហេយ្យាសិ, មហារាជ, ទិព្ពំ យានំ អវិកម្បមានោ’តិ. អធិវាសេសិ ខោ, អានន្ទ, និមិ រាជា តុណ្ហីភាវេន.

៣១៣. ‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ និមិស្ស រញ្ញោ អធិវាសនំ វិទិត្វា – សេយ្យថាបិ នាម ពលវា បុរិសោ សមិញ្ជិតំ វា ពាហំ បសារេយ្យ, បសារិតំ វា ពាហំ សមិញ្ជេយ្យ, ឯវមេវ – និមិស្ស រញ្ញោ បមុខេ អន្តរហិតោ ទេវេសុ តាវតិំសេសុ បាតុរហោសិ. អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិំ សង្គាហកំ អាមន្តេសិ – ‘ឯហិ ត្វំ, សម្ម មាតលិ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា និមិំ រាជានំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេហិ – អយំ តេ, មហារាជ, សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ សក្កេន ទេវានមិន្ទេន បេសិតោ; អភិរុហេយ្យាសិ, មហារាជ, ទិព្ពំ យានំ អវិកម្បមានោ’តិ. ‘ឯវំ, ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, អានន្ទ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា និមិំ រាជានំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘អយំ តេ, មហារាជ, សហស្សយុត្តោ អាជញ្ញរថោ សក្កេន ទេវានមិន្ទេន បេសិតោ; អភិរុហ, មហារាជ, ទិព្ពំ យានំ អវិកម្បមានោ. អបិ ច, មហារាជ, កតមេន តំ នេមិ, យេន វា បាបកម្មា បាបកានំ កម្មានំ វិបាកំ បដិសំវេទេន្តិ, យេន វា កល្យាណកម្មា កល្យាណកម្មានំ វិបាកំ បដិសំវេទេន្តី’តិ? ‘ឧភយេនេវ មំ, មាតលិ, នេហី’តិ. សម្បវេសេសិ [សម្បាបេសិ (សី. បី.)] ខោ, អានន្ទ, មាតលិ, សង្គាហកោ និមិំ រាជានំ សុធម្មំ សភំ. អទ្ទសា ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ និមិំ រាជានំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន និមិំ រាជានំ ឯតទវោច – ‘ឯហិ ខោ, មហារាជ. ស្វាគតំ, មហារាជ. ទេវា តេ ទស្សនកាមា, មហារាជ, តាវតិំសា សុធម្មាយំ សភាយំ កិត្តយមានរូបា សន្និសិន្នា – ‘‘លាភា វត, ភោ, វិទេហានំ, សុលទ្ធំ វត, ភោ, វិទេហានំ, យេសំ និមិ រាជា ធម្មិកោ ធម្មរាជា ធម្មេ ឋិតោ មហារាជា; ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្សា’’តិ. ទេវា តេ, មហារាជ, តាវតិំសា ទស្សនកាមា. អភិរម, មហារាជ, ទេវេសុ ទេវានុភាវេនា’តិ. ‘អលំ, មារិស, តត្ថេវ មំ មិថិលំ បដិនេតុ. តថាហំ ធម្មំ ចរិស្សាមិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច; ឧបោសថញ្ច ឧបវសាមិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្សា’តិ.

៣១៤. ‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មាតលិំ សង្គាហកំ អាមន្តេសិ – ‘ឯហិ ត្វំ, សម្ម មាតលិ, សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា និមិំ រាជានំ តត្ថេវ មិថិលំ បដិនេហី’តិ. ‘ឯវំ, ភទ្ទន្តវា’តិ ខោ, អានន្ទ, មាតលិ សង្គាហកោ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បដិស្សុត្វា សហស្សយុត្តំ អាជញ្ញរថំ យោជេត្វា និមិំ រាជានំ តត្ថេវ មិថិលំ បដិនេសិ. តត្រ សុទំ, អានន្ទ, និមិ រាជា ធម្មំ ចរតិ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមេសុ ចេវ ជានបទេសុ ច, ឧបោសថញ្ច ឧបវសតិ ចាតុទ្ទសិំ បញ្ចទសិំ អដ្ឋមិញ្ច បក្ខស្សាតិ. អថ ខោ, អានន្ទ, និមិ រាជា ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន កប្បកំ អាមន្តេសិ – ‘យទា មេ, សម្ម កប្បក, បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ មេ អារោចេយ្យាសី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ និមិស្ស រញ្ញោ បច្ចស្សោសិ. អទ្ទសា ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ ពហូនំ វស្សានំ ពហូនំ វស្សសតានំ ពហូនំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន និមិស្ស រញ្ញោ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ. ទិស្វាន និមិំ រាជានំ ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ ទេវស្ស ទេវទូតា; ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានី’តិ. ‘តេន ហិ, សម្ម កប្បក, តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា មម អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេហី’តិ. ‘ឯវំ, ទេវា’តិ ខោ, អានន្ទ, កប្បកោ និមិស្ស រញ្ញោ បដិស្សុត្វា តានិ បលិតានិ សាធុកំ សណ្ឌាសេន ឧទ្ធរិត្វា និមិស្ស រញ្ញោ អញ្ជលិស្មិំ បតិដ្ឋាបេសិ. អថ ខោ, អានន្ទ, និមិ រាជា កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ អាមន្តាបេត្វា ឯតទវោច – ‘បាតុភូតា ខោ មេ, តាត កុមារ, ទេវទូតា; ទិស្សន្តិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ; ភុត្តា ខោ បន មេ មានុសកា កាមា; សមយោ ទិព្ពេ កាមេ បរិយេសិតុំ. ឯហិ ត្វំ, តាត កុមារ, ឥមំ រជ្ជំ បដិបជ្ជ. អហំ បន កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិស្សាមិ. តេន ហិ, តាត កុមារ, យទា ត្វម្បិ បស្សេយ្យាសិ សិរស្មិំ បលិតានិ ជាតានិ, អថ កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យាសិ. យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសិ. យស្មិំ ខោ, តាត កុមារ, បុរិសយុគេ វត្តមានេ ឯវរូបស្ស កល្យាណស្ស វត្តស្ស សមុច្ឆេទោ ហោតិ សោ តេសំ អន្តិមបុរិសោ ហោតិ. តំ តាហំ, តាត កុមារ, ឯវំ វទាមិ – ‘យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាសិ, មា ខោ មេ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសី’តិ.

៣១៥. ‘‘អថ ខោ, អានន្ទ, និមិ រាជា កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិ. សោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហាសិ. ករុណាសហគតេន ចេតសា… មុទិតាសហគតេន ចេតសា… ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហាសិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ; ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហាសិ. និមិ ខោ, បនានន្ទ, រាជា ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ កុមារកីឡិតំ កីឡិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឱបរជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ រជ្ជំ ការេសិ, ចតុរាសីតិវស្សសហស្សានិ ឥមស្មិំយេវ មឃទេវអម្ពវនេ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ព្រហ្មចរិយមចរិ. សោ ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា ព្រហ្មលោកូបគោ អហោសិ. និមិស្ស ខោ បនាននន្ទ, រញ្ញោ កឡារជនកោ នាម បុត្តោ អហោសិ. ន សោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិ. សោ តំ កល្យាណំ វត្តំ សមុច្ឆិន្ទិ. សោ តេសំ អន្តិមបុរិសោ អហោសិ.

៣១៦. ‘‘សិយា ខោ បន តេ, អានន្ទ, ឯវមស្ស – ‘អញ្ញោ នូន តេន សមយេន រាជា មឃទេវោ អហោសិ, យេន តំ កល្យាណំ វត្តំ និហិត’ន្តិ [យោ តំ កល្យាណំ វត្តំ និហិនីតិ (សី.)]. ន ខោ បនេតំ, អានន្ទ, ឯវំ ទដ្ឋព្ពំ. អហំ តេន សមយេន រាជា មឃទេវោ អហោសិំ. (អហំ តំ កល្យាណំ វត្តំ និហិនិំ,) [( ) នត្ថិ (ក.)] មយា តំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ; បច្ឆិមា ជនតា អនុប្បវត្តេសិ. តំ ខោ បនានន្ទ, កល្យាណំ វត្តំ ន និព្ពិទាយ ន វិរាគាយ ន និរោធាយ ន ឧបសមាយ ន អភិញ្ញាយ ន សម្ពោធាយ ន និព្ពានាយ សំវត្តតិ, យាវទេវ ព្រហ្មលោកូបបត្តិយា. ឥទំ ខោ បនានន្ទ, ឯតរហិ មយា កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ. កតមញ្ចានន្ទ, ឯតរហិ មយា កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តោ, សម្មាអាជីវោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ. ឥទំ ខោ, អានន្ទ, ឯតរហិ មយា កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ. តំ វោ អហំ, អានន្ទ, ឯវំ វទាមិ – ‘យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាថ, មា ខោ មេ តុម្ហេ អន្តិមបុរិសា អហុវត្ថ’. យស្មិំ ខោ, អានន្ទ, បុរិសយុគេ វត្តមានេ ឯវរូបស្ស កល្យាណស្ស វត្តស្ស សមុច្ឆេទោ ហោតិ សោ តេសំ អន្តិមបុរិសោ ហោតិ. តំ វោ អហំ, អានន្ទ, ឯវំ វទាមិ – ‘យេន មេ ឥទំ កល្យាណំ វត្តំ និហិតំ អនុប្បវត្តេយ្យាថ, មា ខោ មេ តុម្ហេ អន្តិមបុរិសា អហុវត្ថា’’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ.

មឃទេវសុត្តំ និដ្ឋិតំ តតិយំ.