១០. ចូឡអស្សបុរសុត្តំ

៤៣៥. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា អង្គេសុ វិហរតិ អស្សបុរំ នាម អង្គានំ និគមោ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘សមណា សមណាតិ វោ, ភិក្ខវេ, ជនោ សញ្ជានាតិ. តុម្ហេ ច បន ‘កេ តុម្ហេ’តិ បុដ្ឋា សមានា ‘សមណាម្ហា’តិ បដិជានាថ. តេសំ វោ, ភិក្ខវេ, ឯវំសមញ្ញានំ សតំ ឯវំបដិញ្ញានំ សតំ – ‘យា សមណសាមីចិប្បដិបទា តំ បដិបជ្ជិស្សាម; ឯវំ នោ អយំ អម្ហាកំ សមញ្ញា ច សច្ចា ភវិស្សតិ បដិញ្ញា ច ភូតា; យេសញ្ច មយំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ បរិភុញ្ជាម, តេសំ តេ ការា អម្ហេសុ មហប្ផលា ភវិស្សន្តិ មហានិសំសា, អម្ហាកញ្ចេវាយំ បព្ពជ្ជា អវញ្ឈា ភវិស្សតិ សផលា សឧទ្រយា’តិ. ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ.

៤៣៦. ‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ ហោតិ? យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា អប្បហីនា ហោតិ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ អប្បហីនោ ហោតិ, កោធនស្ស កោធោ អប្បហីនោ ហោតិ, ឧបនាហិស្ស ឧបនាហោ អប្បហីនោ ហោតិ, មក្ខិស្ស មក្ខោ អប្បហីនោ ហោតិ, បឡាសិស្ស បឡាសោ អប្បហីនោ ហោតិ, ឥស្សុកិស្ស ឥស្សា អប្បហីនា ហោតិ, មច្ឆរិស្ស មច្ឆរិយំ អប្បហីនំ ហោតិ, សឋស្ស សាឋេយ្យំ អប្បហីនំ ហោតិ, មាយាវិស្ស មាយា អប្បហីនា ហោតិ, បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា អប្បហីនា ហោតិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ អប្បហីនា ហោតិ – ឥមេសំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, សមណមលានំ សមណទោសានំ សមណកសដានំ អាបាយិកានំ ឋានានំ ទុគ្គតិវេទនិយានំ អប្បហានា ‘ន សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ’តិ វទាមិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, មតជំ នាម អាវុធជាតំ ឧភតោធារំ បីតនិសិតំ. តទស្ស សង្ឃាដិយា សម្បារុតំ សម្បលិវេឋិតំ. តថូបមាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមស្ស ភិក្ខុនោ បព្ពជ្ជំ វទាមិ.

៤៣៧. ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, សង្ឃាដិកស្ស សង្ឃាដិធារណមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, អចេលកស្ស អចេលកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, រជោជល្លិកស្ស រជោជល្លិកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, ឧទកោរោហកស្ស ឧទកោរោហណមត្តេន [ឧទកោរោហកមត្តេន (សី. បី.)] សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, រុក្ខមូលិកស្ស រុក្ខមូលិកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, អព្ភោកាសិកស្ស អព្ភោកាសិកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, ឧព្ភដ្ឋកស្ស ឧព្ភដ្ឋកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, បរិយាយភត្តិកស្ស បរិយាយភត្តិកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, មន្តជ្ឈាយកស្ស មន្តជ្ឈាយកមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ. នាហំ, ភិក្ខវេ, ជដិលកស្ស ជដាធារណមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ.

‘‘សង្ឃាដិកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ, សង្ឃាដិធារណមត្តេន អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា បហីយេថ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ បហីយេថ, កោធនស្ស កោធោ បហីយេថ, ឧបនាហិស្ស ឧបនាហោ បហីយេថ, មក្ខិស្ស មក្ខោ បហីយេថ, បឡាសិស្ស បឡាសោ បហីយេថ, ឥស្សុកិស្ស ឥស្សា បហីយេថ, មច្ឆរិស្ស មច្ឆរិយំ បហីយេថ, សឋស្ស សាឋេយ្យំ បហីយេថ, មាយាវិស្ស មាយា បហីយេថ, បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា បហីយេថ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ បហីយេថ, តមេនំ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ជាតមេវ នំ សង្ឃាដិកំ ករេយ្យុំ, សង្ឃាដិកត្តមេវ [សំឃាដីកត្តេ ចេវ (ក.)] សមាទបេយ្យុំ – ‘ឯហិ ត្វំ, ភទ្រមុខ, សង្ឃាដិកោ ហោហិ, សង្ឃាដិកស្ស តេ សតោ សង្ឃាដិធារណមត្តេន អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា បហីយិស្សតិ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ បហីយិស្សតិ, កោធនស្ស កោធោ បហីយិស្សតិ, ឧបនាហិស្ស ឧបនាហោ បហីយិស្សតិ, មក្ខិស្ស មក្ខោ បហីយិស្សតិ, បឡាសិស្ស បឡាសោ បហីយិស្សតិ, ឥស្សុកិស្ស ឥស្សា បហីយិស្សតិ, មច្ឆរិស្ស មច្ឆរិយំ បហីយិស្សតិ, សឋស្ស សាឋេយ្យំ បហីយិស្សតិ, មាយាវិស្ស មាយា បហីយិស្សតិ, បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា បហីយិស្សតិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ បហីយិស្សតី’តិ. យស្មា ច ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, សង្ឃាដិកម្បិ ឥធេកច្ចំ បស្សាមិ អភិជ្ឈាលុំ ព្យាបន្នចិត្តំ កោធនំ ឧបនាហិំ មក្ខិំ បឡាសិំ ឥស្សុកិំ មច្ឆរិំ សឋំ មាយាវិំ បាបិច្ឆំ មិច្ឆាទិដ្ឋិកំ, តស្មា ន សង្ឃាដិកស្ស សង្ឃាដិធារណមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ.

‘‘អចេលកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… រជោជល្លិកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… ឧទកោរោហកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… រុក្ខមូលិកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… អព្ភោកាសិកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… ឧព្ភដ្ឋកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… បរិយាយភត្តិកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… មន្តជ្ឈាយកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… ជដិលកស្ស ចេ, ភិក្ខវេ, ជដាធារណមត្តេន អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា បហីយេថ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ បហីយេថ, កោធនស្ស កោធោ បហីយេថ, ឧបនាហិស្ស ឧបនាហោ បហីយេថ, មក្ខិស្ស មក្ខោ បហីយេថ, បឡាសិស្ស បឡាសោ បហីយេថ, ឥស្សុកិស្ស ឥស្សា បហីយេថ, មច្ឆរិស្ស មច្ឆរិយំ បហីយេថ, សឋស្ស សាឋេយ្យំ បហីយេថ, មាយាវិស្ស មាយា បហីយេថ, បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា បហីយេថ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ បហីយេថ, តមេនំ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ជាតមេវ នំ ជដិលកំ ករេយ្យុំ, ជដិលកត្តមេវ [ជដិលកត្តេ ចេវ (ក.)] សមាទបេយ្យុំ – ‘ឯហិ ត្វំ, ភទ្រមុខ, ជដិលកោ ហោហិ, ជដិលកស្ស តេ សតោ ជដាធារណមត្តេន អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា បហីយិស្សតិ ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ បហីយិស្សតិ, កោធនស្ស កោធោ បហីយិស្សតិ…បេ… បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា បហីយិស្សតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ បហីយិស្សតី’តិ. យស្មា ច ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, ជដិលកម្បិ ឥធេកច្ចំ បស្សាមិ អភិជ្ឈាលុំ ព្យាបន្នចិត្តំ កោធនំ ឧបនាហិំ មក្ខិំ បលាសិំ ឥស្សុកិំ មច្ឆរិំ សឋំ មាយាវិំ បាបិច្ឆំ មិច្ឆាទិដ្ឋិំ, តស្មា ន ជដិលកស្ស ជដាធារណមត្តេន សាមញ្ញំ វទាមិ.

៤៣៨. ‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ ហោតិ? យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អភិជ្ឈាលុស្ស អភិជ្ឈា បហីនា ហោតិ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស ព្យាបាទោ បហីនោ ហោតិ, កោធនស្ស កោធោ បហីនោ ហោតិ, ឧបនាហិស្ស ឧបនាហោ បហីនោ ហោតិ, មក្ខិស្ស មក្ខោ បហីនោ ហោតិ, បឡាសិស្ស បឡាសោ បហីនោ ហោតិ, ឥស្សុកិស្ស ឥស្សា បហីនា ហោតិ, មច្ឆរិស្ស មច្ឆរិយំ បហីនំ ហោតិ, សឋស្ស សាឋេយ្យំ បហីនំ ហោតិ, មាយាវិស្ស មាយា បហីនា ហោតិ, បាបិច្ឆស្ស បាបិកា ឥច្ឆា បហីនា ហោតិ, មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស មិច្ឆាទិដ្ឋិ បហីនា ហោតិ – ឥមេសំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, សមណមលានំ សមណទោសានំ សមណកសដានំ អាបាយិកានំ ឋានានំ ទុគ្គតិវេទនិយានំ បហានា ‘សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ’តិ វទាមិ. សោ សព្ពេហិ ឥមេហិ បាបកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ វិសុទ្ធមត្តានំ សមនុបស្សតិ ( ) [(វិមុត្តមត្តានំ សមនុបស្សតិ) (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. តស្ស សព្ពេហិ ឥមេហិ បាបកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ វិសុទ្ធមត្តានំ សមនុបស្សតោ ( ) [(វិមុត្តមត្តានំ សមនុបស្សតោ) (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បាមោជ្ជំ ជាយតិ, បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតិ, បីតិមនស្ស កាយោ បស្សម្ភតិ, បស្សទ្ធកាយោ សុខំ វេទេតិ, សុខិនោ ចិត្តំ សមាធិយតិ.

‘‘សោ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ. ករុណាសហគតេន ចេតសា…បេ… មុទិតាសហគតេន ចេតសា…បេ… ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បោក្ខរណី អច្ឆោទកា សាតោទកា សីតោទកា សេតកា សុបតិត្ថា រមណីយា. បុរត្ថិមាយ ចេបិ ទិសាយ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ ឃម្មាភិតត្តោ ឃម្មបរេតោ កិលន្តោ តសិតោ បិបាសិតោ. សោ តំ បោក្ខរណិំ អាគម្ម វិនេយ្យ ឧទកបិបាសំ វិនេយ្យ ឃម្មបរិឡាហំ…បេ… បច្ឆិមាយ ចេបិ ទិសាយ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ ទិសាយ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ ទិសាយ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ. យតោ កុតោ ចេបិ នំ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ ឃម្មាភិតត្តោ ឃម្មបរេតោ, កិលន្តោ តសិតោ បិបាសិតោ. សោ តំ បោក្ខរណិំ អាគម្ម វិនេយ្យ ឧទកបិបាសំ, វិនេយ្យ ឃម្មបរិឡាហំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ខត្តិយកុលា ចេបិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, សោ ច តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ អាគម្ម, ឯវំ មេត្តំ ករុណំ មុទិតំ ឧបេក្ខំ ភាវេត្វា លភតិ អជ្ឈត្តំ [តមហំ (ក.)] វូបសមំ [តមហំ (ក.)]. អជ្ឈត្តំ វូបសមា ‘សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ’តិ វទាមិ. ព្រាហ្មណកុលា ចេបិ…បេ… វេស្សកុលា ចេបិ…បេ… សុទ្ទកុលា ចេបិ…បេ… យស្មា កស្មា ចេបិ កុលា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, សោ ច តថាគតប្បវេទិតំ ធម្មវិនយំ អាគម្ម, ឯវំ មេត្តំ ករុណំ មុទិតំ ឧបេក្ខំ ភាវេត្វា លភតិ អជ្ឈត្តំ វូបសមំ. អជ្ឈត្តំ វូបសមា ‘សមណសាមីចិប្បដិបទំ បដិបន្នោ’តិ វទាមិ.

‘‘ខត្តិយកុលា ចេបិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ. សោ ច អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អាសវានំ ខយា សមណោ ហោតិ. ព្រាហ្មណកុលា ចេបិ…បេ… វេស្សកុលា ចេបិ… សុទ្ទកុលា ចេបិ… យស្មា កស្មា ចេបិ កុលា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, សោ ច អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. អាសវានំ ខយា សមណោ ហោតី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ.

ចូឡអស្សបុរសុត្តំ និដ្ឋិតំ ទសមំ.

មហាយមកវគ្គោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ.