៨. វិសាខាសុត្តំ

៧៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ. តេន ខោ បន សមយេន វិសាខាយ មិគារមាតុយា នត្តា កាលង្កតា ហោតិ បិយា មនាបា. អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា អល្លវត្ថា អល្លកេសា ទិវា ទិវស្ស យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ វិសាខំ មិគារមាតរំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ហន្ទ កុតោ នុ ត្វំ, វិសាខេ, អាគច្ឆសិ អល្លវត្ថា អល្លកេសា ឥធូបសង្កន្តា ទិវា ទិវស្សា’’តិ? ‘‘នត្តា មេ, ភន្តេ, បិយា មនាបា កាលង្កតា. តេនាហំ អល្លវត្ថា អល្លកេសា ឥធូបសង្កន្តា ទិវា ទិវស្សា’’តិ. ‘‘ឥច្ឆេយ្យាសិ ត្វំ, វិសាខេ, យាវតិកា [យាវតកា (?)] សាវត្ថិយា មនុស្សា តាវតិកេ [តាវតកេ (?)] បុត្តេ ច នត្តារោ ចា’’តិ? ‘‘ឥច្ឆេយ្យាហំ, ភគវា [ឥច្ឆេយ្យាហំ ភន្តេ ភគវា (ស្យា.)] យាវតិកា សាវត្ថិយា មនុស្សា តាវតិកេ បុត្តេ ច នត្តារោ ចា’’តិ.

‘‘កីវពហុកា បន, វិសាខេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តី’’តិ? ‘‘ទសបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តិ; នវបិ, ភន្តេ… អដ្ឋបិ, ភន្តេ… សត្តបិ, ភន្តេ… ឆបិ, ភន្តេ… បញ្ចបិ, ភន្តេ… ចត្តារោបិ, ភន្តេ… តីណិបិ, ភន្តេ… ទ្វេបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តិ. ឯកោបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សោ ទេវសិកំ កាលំ ករោតិ. អវិវិត្តា, ភន្តេ, សាវត្ថិ មនុស្សេហិ កាលំ ករោន្តេហី’’តិ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, វិសាខេ, អបិ នុ ត្វំ កទាចិ ករហចិ អនល្លវត្ថា វា ភវេយ្យាសិ អនល្លកេសា វា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ. អលំ មេ, ភន្តេ, តាវ ពហុកេហិ បុត្តេហិ ច នត្តារេហិ ចា’’តិ.

‘‘យេសំ ខោ, វិសាខេ, សតំ បិយានិ, សតំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ នវុតិ បិយានិ, នវុតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ អសីតិ បិយានិ, អសីតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សត្តតិ បិយានិ, សត្តតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សដ្ឋិ បិយានិ, សដ្ឋិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ បញ្ញាសំ បិយានិ, បញ្ញាសំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ចត្តារីសំ បិយានិ, ចត្តារីសំ តេសំ ទុក្ខានិ, យេសំ តិំសំ បិយានិ, តិំសំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ វីសតិ បិយានិ, វីសតិ តេសំ ទុក្ខានិ, យេសំ ទស បិយានិ, ទស តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ នវ បិយានិ, នវ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ អដ្ឋ បិយានិ, អដ្ឋ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សត្ត បិយានិ, សត្ត តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ឆ បិយានិ, ឆ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ បញ្ច បិយានិ, បញ្ច តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ចត្តារិ បិយានិ, ចត្តារិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ តីណិ បិយានិ, តីណិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ទ្វេ បិយានិ, ទ្វេ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ឯកំ បិយំ, ឯកំ តេសំ ទុក្ខំ; យេសំ នត្ថិ បិយំ, នត្ថិ តេសំ ទុក្ខំ, អសោកា តេ វិរជា អនុបាយាសាតិ វទាមី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា,

ទុក្ខា ច [ទុក្ខា វ (អដ្ឋ.)] លោកស្មិមនេករូបា;

បិយំ បដិច្ចប្បភវន្តិ ឯតេ,

បិយេ អសន្តេ ន ភវន្តិ ឯតេ.

‘‘តស្មា ហិ តេ សុខិនោ វីតសោកា,

យេសំ បិយំ នត្ថិ កុហិញ្ចិ លោកេ;

តស្មា អសោកំ វិរជំ បត្ថយានោ,

បិយំ ន កយិរាថ កុហិញ្ចិ លោកេ’’តិ. អដ្ឋមំ;